Suzan Somalı Sönmez

ssomalisonmez@gmail.com

Türk dünyasının farklı coğrafyalarında üretilen filmleri aynı programda buluşturan Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali, altıncı yılında başladığı şehir olan İstanbul’a döndü. 3-7 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen organizasyon, yalnızca film gösterimleri ve ödül yarışmalarıyla değil sinema sektörünün temsilcilerini bir araya getiren toplantılar, ortak yapım girişimleri ve akademik etkinliklerle de programını genişletti. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın himayesinde, Uluslararası Sinema Derneği tarafından düzenlenen festivalde 10 ülke ile 10 özerk cumhuriyet ve topluluktan 56 film izleyiciyle buluştu.

2021 yılında İstanbul’da başlayan festivalin yolculuğu, sonraki yıllarda Bursa, Azerbaycan, Türkmenistan ve Kazakistan’da devam etti. Altıncı buluşmada yeniden İstanbul’a gelen organizasyon, 150’yi aşkın uluslararası konuk ile Türkiye’den 300 sektör temsilcisini ve akademisyeni ağırladı. Gösterimlerin tamamı ücretsiz gerçekleştirildi.

‘En İyi Film Ödülü’ “Kanto”ya

Festivalin 7 Kasım'da Atatürk Kültür Merkezi'nde (AKM) düzenlenen kapanış ve ödül töreninde Uzun Metraj Kurmaca, Belgesel ve Kısa Film kategorilerinde toplam 14 ödül dağıtıldı. Gecenin sunuculuğunu Nefise Karatay üstlenirken Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Özbekistan Turizm Komitesi Başkanı Abdulaziz Akkulov ve TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev de törene katıldı. İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası, Türk dünyasının farklı ülkelerinden eserlerin seslendirildiği özel bir konser verdi.

Uzun Metraj Kurmaca Film Yarışması’nın’En İyi Film Ödülü’, Ensar Altay'ın yönettiği “Kanto”ya verildi. Ödülü yönetmene Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy takdim etti. Azerbaycan yapımı “Tağıyev: Mektep” ile Zaur Gasımlı ‘En İyi Yönetmen seçilirken’ Başkurdistan yapımı “Ferzana Batıya Gidiyor” filmindeki rolüyle Amina Salmanova ‘En İyi Kadın Oyuncu’, Özbekistan yapımı “Farz” filmindeki performansıyla ‘Matyokub Matçonov’ ise ’En İyi Erkek Oyuncu’ ödülünü aldı. En İyi Senaryo Ödülü, “Otuz Sekiz: Son Nokta” filmiyle Nurzhigit Khaidarov’un oldu.

Kurmaca Film Jüri Özel Ödülü, Kırgızistan yapımı “Yusuf” filmine ve filmin senaristi Taalaibek Kulmendeev'e verildi. Türkmenistan yapımı “Gürgenç Güzeli Törebeg” ise ‘TÜRKSOY Özel Ödülü'nü kazandı.

Belgesel Film yarışmasında Saha Cumhuriyeti yapımı “Isıyah: Yaz Gün Dönümü” birincilik ödülüne layık görüldü. Özbekistan yapımı “Hayata Susamışlık” ikinci, Türkiye yapımı Tunç Boran imzalı “Sönmeyen Ateş” üçüncü oldu. Azerbaycan-Türkiye ortak yapımı “Azıh Mağarası: Azerbaycan'ın Beşiği” ise ‘Belgesel Film Jüri Özel Ödülü'nü aldı.

Bu yıl ilk kez düzenlenen Kısa Film Yarışması’nda Türkiye'den Mert Erez'in yönettiği “Rehber” birinciliği kazandı. Kazakistan yapımı “Büyükanne” ikinci, Özbekistan yapımı “Güneş Çocuk Yusuf” üçüncü oldu. Böylece festivalin üç yarışma kategorisinde farklı coğrafyalardan sinemacıların yapıtları ödüllendirildi.

Beş sinema salonunda 56 film

Festival programı, yarışma filmlerinin yanı sıra Türk dünyasının farklı dönemlerini, toplumsal yapılarını ve kültürel birikimini ele alan seçkilerden oluştu. Altı ayrı bölümde hazırlanan programda Uzun Metraj Kurmaca, Belgesel ve Kısa filmlerin yanı sıra ‘Güncel İnsan Manzaraları’, ‘Tarihî Panorama’, ‘Turkuaz Belgesel Kuşağı’ başlıkları altında çeşitli filmler ve animasyon gösterimleri yer aldı.

Toplam 56 filmin gösterildiği festivalde Uzun Metraj Kurmaca, Belgesel ve Kısa Film kategorilerinde 10'ar yapım olmak üzere 30 film yarıştı. Gösterimler Atlas Sineması, AKM Yeşilçam Sineması, Emek Sineması, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Sinema Salonu ve İstanbul Ticaret Üniversitesi Sadabat Salonu'nda gerçekleştirildi. Beş salondaki tüm gösterimler ücretsiz olarak sinemaseverlere açıldı.

Festivalin açılışı, Kırgızistan yapımı “Aytmatov” filminin Türkiye prömiyeriyle yapıldı. Kanıbek Kalmatov'un yönettiği biyografik yapım, 2008 yılında yaşamını yitiren Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'un hayatını konu alıyor. “Gün Olur Asra Bedel”, “Cemile”, “Beyaz Gemi” ve “Elveda Gülsarı” gibi eserleriyle dünya edebiyatında önemli bir yer edinen Aytmatov'un yaşamının sinemaya taşınması, festivalin ortak edebiyat ve kültür mirasına yönelik programının da başlangıç noktasını oluşturdu.

Türkiye-Kırgızistan ortak yapımları için dört projeye destek

Festivalin sektörel etkinlikleri arasında 4 Kasım'da gerçekleştirilen ‘Türk Dünyası Sinema Zirvesi’ öne çıktı. Bölge ülkelerinin sinema kurumlarını, yapımcılarını ve sektör temsilcilerini bir araya getiren zirvede, ortak yapım olanakları ve uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ele alındı. Türk dünyasındaki sinema üretiminin yalnızca gösterim ve festival organizasyonlarıyla sınırlı kalmaması, yeni projelere ve ortak yapımlara dönüşmesi hedeflendi.

Bu kapsamda ilk kez düzenlenen ‘Türkiye-Kırgızistan Proje Sunumu (Pitching) Etkinliği’ de yeni yapımların geliştirilmesine yönelik somut bir adım olarak programa dahil edildi. İki ülkeden sinemacılar, geliştirdikleri projeleri jüri üyelerine sundu. Değerlendirme sonucunda seçilecek dört projeye destek sağlanacağı açıklandı. Proje desteğiyle Türkiye ve Kırgızistan arasındaki ortak yapım ilişkilerinin geliştirilmesi, yeni film projelerinin hayata geçirilmesi ve iki ülkenin sinema sektörleri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Sinemada yapay zekâ ve kadim anlatı tartışıldı

Festivalin akademik programında bu yıl ilk kez düzenlenen ‘Uluslararası Türk Dünyası Korkut Ata Sinema Sempozyumu’ yer aldı. 5 Kasım'da İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde gerçekleştirilen sempozyumda Türk Dünyası Sineması, akademik çalışmalar ve bilimsel perspektifler çerçevesinde ele alındı. Sinemacılar ile akademisyenleri bir araya getiren etkinlik bölgenin sinema tarihine, anlatı geleneklerine ve güncel üretim biçimlerine ilişkin değerlendirmelere alan açtı.

Teknolojik gelişmelerin sinema üretimine etkisi ise “Sinemada Yapay Zekâ ve Kadim Anlatının Dijital Dönüşümü” başlıklı panelde gündeme geldi. 7 Kasım'da Atlas Sineması'nda gerçekleştirilen panelde, yapay zekânın sinema sektöründe ortaya çıkardığı yeni olanaklar ve geleneksel hikâye anlatımının dijital teknolojilerle geçirdiği dönüşüm değerlendirildi. Sinema Genel Müdürü Birol Güven, Prof. Dr. Serdar Öztürk, Doç. Dr. Şebnem Özdemir, Ozan Sihay ve Ay Yapım'ın yapay zekâ ekibinden temsilcilerin katıldığı oturumda, yeni teknolojilerin üretim süreçlerine etkisi ve sinemanın değişen anlatım olanakları ele alındı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da festivalin kapanış konuşmasında teknolojik dönüşümün takip edilmesinin yanı sıra sanatçının özgün bakışının, yaratıcılığının ve kültürel birikiminin korunmasının önemine dikkat çekti. Geçmişten gelen anlatıların yeni ifade biçimleriyle buluşturulmasının Türk dünyasının hikâyelerinin daha geniş coğrafyalara ulaşmasına katkı sağlayacağını belirten Ersoy, ortak yapımların artırılmasını ve festivalin uluslararası alandaki etkisinin güçlendirilmesini hedeflediklerini ifade etti.

Törende konuşan TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev de sinemanın ortak kültürel hafızayı geleceğe taşıma işlevine değindi. Raev, festivalin yalnızca tamamlanmış filmlerin gösterildiği bir organizasyon değil yeni filmlerin ortaya çıkmasına imkân sağlayan bir buluşma olması gerektiğini vurguladı.

Ankara'dan Taşkent'e Turizm Başkentliği

Festivalin kapanış töreninde sinema etkinliklerinin yanı sıra ‘Türk Dünyası Turizm Başkenti’ unvanının devir teslimi de gerçekleştirildi. Türk Devletleri Teşkilatı tarafından 2026 yılı için bu unvana layık görülen Ankara, görevi 2027 yılında üstlenecek Özbekistan'ın başkenti Taşkent'e devretti. Devir törenine Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile Özbekistan Turizm Komitesi Başkanı Abdulaziz Akkulov katıldı.

Ankara, 2026 yılı boyunca Türk dünyasının tarihî ve kültürel mirasını tanıtmak amacıyla çeşitli etkinliklere ev sahipliği yaptı. Bakan Ersoy, Bakanlığın koordinasyonunda Ankara'da ve yurt dışındaki temsilciliklerde yıl boyunca toplam 53 etkinlik gerçekleştirildiğini açıkladı. Turizm eğitimleri, sergiler, konferanslar, konserler, çalıştaylar ve söyleşilerden oluşan programla Ankara'nın tarihî ve kültürel değerlerinin Türk dünyasındaki görünürlüğünün artırılması hedeflendi.

2027 yılında unvanı devralan Taşkent'in de tarihî ve kültürel birikimiyle bu programı sürdüreceğini belirten Ersoy, Türkiye'nin Özbekistan'ın çalışmalarına katkı sunmaya ve iki ülke arasındaki turizm dayanışmasını geliştirmeye hazır olduğunu söyledi.

Türkiye ve Özbekistan arasında yeni turizm anlaşması

Ödül töreninden önce İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde Özbekistan Turizm Komitesi Başkanı Abdulaziz Akkulov ve beraberindeki heyetle bir araya gelen Bakan Ersoy, iki ülke arasındaki turizm ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik konuları görüştü.

Taşkent'te eylül ayında gerçekleştirilen görüşmenin devamı niteliğindeki toplantıda karşılıklı turist hareketliliğinin artırılması, tur operatörleri arasında yeni iş birliklerinin kurulması, ortak tanıtım faaliyetlerinin geliştirilmesi ve yeni tur paketlerinin oluşturulması gündeme geldi.

Görüşmenin önemli sonuçlarından biri de Türkiye ile Özbekistan arasında 2026-2028 dönemini kapsayan ‘Turizm Alanında İşbirliği Eylem Planı'nın imzalanması oldu. Dokuz maddeden oluşan planla iki ülke arasındaki turizm ilişkilerinin geliştirilmesi, ilgili kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi ve Türkiye-Özbekistan Turizm Karma Komisyonu toplantılarının düzenli olarak gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Böylece Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali'nin kapanış programı, sinema alanındaki ödül ve iş birliklerinin yanı sıra kültür ve turizm ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik yeni adımlara da ev sahipliği yaptı.

6. Korkut Ata Türk Dünyası Film Festivali ( 3-7 Kasım 2026)

Kazananlar:

Uzun Metraj Kurmaca Film

- En İyi Film: “Kanto” - Ensar Altay

- En İyi Yönetmen: “Tağıyev IV: Mektep” - Zaur Gasımlı

- En İyi Kadın Oyuncu: “Ferzana Batıya Gidiyor” - Amina Salmanova

- En İyi Erkek Oyuncu: “Farz” - Matyokub Matçonov

- En İyi Senaryo: “Otuz Sekiz: Son Nokta” - Nurzhigit Khaidarov

- Kurmaca Film Jüri Özel Ödülü: “Yusuf”

- TÜRKSOY Özel Ödülü: “Gürgenç Güzeli Törebeg”

Belgesel Film

- Birincilik Ödülü: “Isıyah: Yaz Gün Dönümü”

- İkincilik Ödülü: “Hayata Susamışlık”

- Üçüncülük Ödülü: “Sönmeyen Ateş”

- Belgesel Film Jüri Özel Ödülü: “Azıh Mağarası: Azerbaycan’ın Beşiği”

Kısa Film

- Birincilik Ödülü: “Rehber”

- İkincilik Ödülü: “Büyükanne”

- Üçüncülük Ödülü: “Güneş Çocuk Yusuf”