Arap Yarımadası’nın doğusunda yer alan Basra Körfezi ülkesi Katar Emirliği’nin 5-7 Şubat arasında ilkini düzenlediği Art Basel Qatar sanat fuarı tartışmalı biçimde sona erdi. Görünüşe göre Art Basel Katar’ın  ardından satış değil, ama savaş ve belirsizlik çanlarının sesleri kaldı.

 

Ülkenin başkenti Doha’nın Tasarım Bölgesi’nde 3 Şubat’taki koleksiyoner ve müzelere dönük VIP önizleme ile başlayan ve dünya fuarlarına yakın ‘galeri--pavyon’ modeli ile 7 Şubat’a değin sürdü. Fuar bilindiği gibi dünya sanat piyasasına yön veren ve bunu Hong Kong ve New York gibi dört dünya başkentine de pazarlayan ‘Art Basel’ markası altında bu yıl ilk kez yapılmıştı. Ancak fuar, İran ile ABD arasında süregelen savaş rüzgârları ve yaşanan Gazze soykırımının gölgesinde, ‘yine de’ günlük güneşlik bir PR ikliminde (!) düzenlenmiş oldu.

 

 

 

Sadece bu durum bile, konuya uluslararası sanat basınında kalem oynatan kimi uzman ve eleştirmenlerin, etkinliğe mesafeli durmasına yol açmıştı. Sırf fuarın prestijini korumak adına, ülkesinin tarihini güncel sanatın dili ile bienallerde alkışlatan İskenderiye doğumlu Mısırlı sanatçı Wael Shawky’nin ‘Sanat Direktörlüğü’nü adeta satın alan ve aldığı 2024 Venedik Bienali ödülünün ardından büyük hayal kırıklığı yaşatan Art Basel Qatar, Doha’nın M7 yapısı altında yapılırken, her ne kadar Kuzey Afrika, Ortadoğu ve Güneydoğu Asya galerileri fuara katılmış bile olsa bir serap etkisi vermenin ötesine bile geçemedi. Alınan kimi şikâyetlere göre etkinlik, Paris merkezli Uluslararası Sanat Eleştirmenleri’nin bile ücretli girebildikleri İslam Sanatları Müzesi ve Spor Müzesi gibi ulusal müzeleriyle de ayrı bir eleştiri topladı.

 

Fuar, hatırlanacağı gibi 16 Ocak tarihli saygın ArtNet yayımında da yaşanacakların habercisi olmuştu. Gazeteci Margaret Carrigan imzalı ‘kehanet’ gibi haberde şu ifadeler kullanılmıştı: “İsimlerinin açıklanmasını istemeyen bazı katılımcı satıcılar, durumu takip ettiklerini ancak yine de katılmayı planladıklarını söylediler. Potansiyel bir katılımcı ise, duruma duyarlı olmak için fuara uçuş rezervasyonlarını son dakikaya kadar erteleyebileceğini belirtti.”

 

 

Nitekim, toplam 100 bini aşkın müzenin bulunduğu sanat dünyasında, Katar’ın ilk Art Basel fuarına da savaş çanları altında sadece ağırlıkla Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin ilgi gösterdiği, akredite olan yalnız 85 müze yetkilisinin sırf ‘VIP’ gününe çok kısa süre ile katıldığı, yine beklenen koleksiyoner ve ziyaretçi sayısının ise beklenenin yarısında, yani sadece 15 binin üzerinde olduğu, bunun da son günlerde Körfez’de yaşanan savaş gerilimi sebebiyle seyahat ve uçuşlarını iptal eden ziyaretçilerden kaynaklandığı öğrenildi. Bilindiği gibi, İsviçre’nin Basel kentindeki ‘Hakiki Art Basel’e, yılda ortalama 100 bin ziyaretçi akın ediyor.