Milliyet Sanat
Milliyet Sanat » Haberler » Diğer » Bir dönemin değil, bir duruşun gerçek hikâyesi

Bir dönemin değil, bir duruşun gerçek hikâyesi

Bir dönemin değil, bir duruşun gerçek hikâyesi19 Kasım 2026 - 04:11
Hüseyin Önder ve Cevahir Önder’in sahneye koyduğu “Terzi Fikri”, inancından, vicdanından ve halkına duyduğu sevgiden vazgeçmeyen bir insanın, Fikri Sönmez’in yaşamını ve siyasi mücadelesini anlatıyor. Fatsa’nın unutulmaz belediye başkanı Sönmez’in, şehrin kaderini değiştiren hikâyesini tiyatro sahnesine taşıyan oyunu Hüseyin Önder ve Cevahir Önder’le konuştuk.

Bir insanın inançlarını, seçimlerini ve bunlar uğruna ödediği bedelleri sahneye taşıyan “Terzi Fikri”, seyirciyi “Fikrinle yüzleşebilir misin?” sorusuyla karşılıyor. Türkiye’nin yakın tarihinde iz bırakan Fikri Sönmez’in yaşamından ve dönemin tanıklıklarından beslenen oyun, birey, toplum ve adalet kavramlarını sorgularken izleyiciyi de kendi fikirleriyle yüzleşmeye davet ediyor. Şirin İnci’nin yazıp yönettiği, Hüseyin Önder ve Cevahir Önder’in sahnelediği “Terzi Fikri”, Ahmet Becioğlu’nun Bilinmeyen Yönleriyle Fikri Sönmez kitabını temel alıyor.

 

 

 

İstanbul, Fatsa, Samsun, Ordu ve Ankara’daki gösterimlerinin ardından yolculuğunu sürdüren İkiziz Prodüksiyon yapımı “Terzi Fikri” farklı şehirlerde sahnelenmeye devam ediyor.

 

 

 

Halkın “Terzi Fikri” olarak tanıdığı Sönmez’i hem siyasi mücadelesiyle hem de bir eş, bir baba, bir dost ve her şeyden önce bir insan olarak ele alan ve Şirin İnci’nin gerçek olaylardan ilham alarak yazıp yönettiği oyunu Hüseyin Önder ve Cevahir Önder’le konuştuk.

 

 

 

 

 

Hüseyin ve Cevahir Önder

 

 

 

Oyun, terzi dükkânıyla cezaevi arasında gidip geliyor. Şirin İnci’yle çalışırken, seyircinin bir mekândan ötekine geçtiğini hangi sahne ayrıntılarıyla hissettirmeye karar verdiniz?

 

 

 

Aslında oyunun en önemli özelliklerinden biri, çok büyük dekorlara ihtiyaç duymadan seyirciyi farklı zamanlara ve mekânlara götürebilmesi. Şirin İnci’yle çalışırken özellikle bunun üzerinde durduk. Çünkü bizim için önemli olan yalnızca mekânların değişmesi değil, o mekânlarla birlikte Fikri Sönmez’in yaşadığı duyguların da değişmesiydi.

 

 

 

Terzi dükkânı onun hayatını, emeğini, insanlarla kurduğu ilişkiyi temsil ediyor. Cezaevi ise yalnızlığı, özlemi ve kendi vicdanıyla baş başa kaldığı bir dünya. Bu iki atmosfer arasındaki geçişi ışık, ses, oyunculuk ve özellikle sessizliklerle hissettirmeye çalıştık.

 

 

 

Örneğin bir sahnede insanların arasında, hayatın içinde olan Fikri Sönmez’i görürken, bir sonraki sahnede aynı insanı dört duvar arasında yalnızlığıyla yüzleşirken izliyorsunuz.

 

 

 

Bizim için önemli olan seyircinin yalnızca mekânın değiştiğini görmesi değil, o değişimin insanın ruhunda yarattığı etkiyi de hissetmesiydi. Çünkü bazen bir ışığın değişmesi, bazen de birkaç saniyelik sessizlik, koca bir dekor değişiminden çok daha güçlü olabiliyor.

 

 

 

Oyun, gerçek tanıklıklardan yola çıkarak Fikri Sönmez’in yalnız kaldığında kendine neler söylemiş olabileceğini de hayal ediyor. Bu iç konuşmaları kurarken, onun ağzından söylemekten özellikle kaçındığınız bir söz ya da vermekten vazgeçtiğiniz bir tepki oldu mu?

 

 

 

Elbette. Çünkü gerçek bir insanın hayatını sahneye taşıyorsunuz. Üstelik o insanı tanımış, onunla aynı dönemi yaşamış insanların hafızasında hâlâ çok canlı bir yeri var. Bu nedenle çok dikkatli olmak zorundaydık.

 

 

 

En çok üzerinde durduğumuz konu, Fikri Sönmez’e gerçekte söylemediği bir sözü kesin bir gerçekmiş gibi söyletmemekti. Onun adına büyük hükümler vermekten, onu sürekli haklı çıkan ya da hiç tereddüt yaşamayan kusursuz bir kahramana dönüştürmekten özellikle kaçındık.

 

 

Çünkü bizce Fikri Sönmez’i değerli kılan şey, yalnızca savunduğu düşünceler değil, o düşüncelerin arkasında duran insanın samimiyeti ve inancıydı.

 

 

 

Oyunda kendi fikriyle, vicdanıyla konuşan bir Fikri Sönmez var. Zaman zaman kendini sorguluyor, yaşadıklarını yeniden değerlendiriyor. Ama bunu yaparken ona gerçekte yaşadığını bilemeyeceğimiz pişmanlıklar ya da duygular yüklememeye özen gösterdik.

 

 

 

Biz bir insanı yargılamak ya da yüceltmek için değil, anlamak ve anlatmak için sahnedeyiz. Seyircinin de onu yalnızca siyasi kimliğiyle değil, bütün insani yönleriyle tanımasını istiyoruz.

 

 

 

 

 

 

İkiniz de Fikri Sönmez’i çocukluğunuzdan tanıyorsunuz. Provalarda, aynı kişiyi farklı ayrıntılarla hatırladığınızı fark ettiğiniz ve bu farkın bir sahneyi değiştirdiği oldu mu?

 

 

 

Aslında bu oyunun bizim için en özel taraflarından biri de bu. Çünkü biz Fikri Sönmez’i yalnızca kitaplardan, belgelerden ya da başkalarının anlattıklarından tanımıyoruz. Çocukluğumuzun hafızasında da onun bir yeri var.

 

 

 

Tabii çocukken bir insanı algılayışınızla yıllar sonra o insanın hayatını araştırıp anlamaya çalışmanız çok farklı. O yıllarda fark etmediğiniz pek çok ayrıntı, bugün bambaşka bir anlam kazanıyor.

 

 

Provalarda zaman zaman aynı insanın farklı yönleri üzerinde durduk. Birimizin dikkatini çeken bir davranış, diğerimizin hatırladığı başka bir ayrıntı, karakteri daha iyi anlamamızı sağladı. Bunlar tek bir sahneyi değiştirmekten çok, oyunun genelindeki oyunculuk yaklaşımımızı etkiledi.

 

 

 

Özellikle Fikri Sönmez’in insani tarafını anlatırken bu hafızanın çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Çünkü onu sadece güçlü, mücadeleci bir belediye başkanı olarak göstermek istemedik. İnsanlarla ilişki kuran, gülen, üzülen, özleyen, gerektiğinde susan bir insan olarak da anlatmak istedik.

 

 

 

Belki de bu oyunun bizim için en duygusal tarafı, çocukluğumuzda tanıdığımız bir insanı yıllar sonra sahnede yeniden anlamaya çalışmak oldu.

 

 

 

Terzi Fikri’de sizi en çok düşündüren seyirci tepkisi neydi? Sizin başka türlü okunacağını düşündüğünüz bir sahnenin seyircide bambaşka bir karşılık bulduğu oldu mu?

 

 

 

Aslında oyunun başladığı günden bu yana bizi en çok şaşırtan ve etkileyen şey, seyircinin hikâyeyle kurduğu duygusal bağ oldu.

 

 

 

Başlangıçta insanların daha çok Fikri Sönmez’in siyasi mücadelesine, Fatsa’da yaşananlara ve dönemin olaylarına odaklanacağını düşünüyorduk. Ama gördük ki seyirciler siyasi hikâyenin ötesinde, bir insanın yaşadığı yalnızlıktan, ailesine duyduğu özlemden ve ödediği bedellerden de çok etkileniyor.

 

 

 

Özellikle cezaevinde kendi vicdanıyla yüzleştiği bölümlerde bunu hissediyoruz. Bizim toplumsal ve siyasi yönüyle de ele aldığımız bazı sahneler, seyircide çok daha kişisel bir karşılık bulabiliyor.

 

 

Hatta İzmir’deki oyunumuzda, o dönemi yaşamış bazı seyircilerin anlatılanlardan çok derinden etkilendiğine tanık olduk. Bu bizim için çok anlamlıydı. Çünkü sahnede anlattığınız bir hikâyenin, bir insanın yıllardır taşıdığı hatıralara dokunduğunu görüyorsunuz.

 

 

 

Oyun sonunda insanların gözlerindeki duyguyu, ayakta alkışları ve bizimle paylaştıkları düşünceleri gördükçe yaptığımız işin yalnızca bir tiyatro gösterisi olmadığını daha iyi anlıyoruz.

 

 

 

Bizim için en kıymetli olan, seyircinin salondan yalnızca Fikri Sönmez’in hayatını öğrenerek değil, kendi hayatına ve vicdanına dair sorularla ayrılması.

 

 

Çünkü iyi bir tiyatro oyununun yalnızca cevaplar vermesi gerektiğine inanmıyoruz. Bazen insanın aklında yeni sorular bırakması çok daha değerli.

 

 

 

 

 

 

Eklemek istedikleriniz…

 

 

 

Terzi Fikri bizim için yalnızca bir tiyatro oyunu değil, aynı zamanda bir hafıza ve vicdan yolculuğu.

 

 

 

Bu oyunu hazırlarken en büyük isteğimiz, Fikri Sönmez’i sadece belli bir siyasi görüşün temsilcisi olarak değil, yaşadığı dönemde halkıyla birlikte bir şeyleri değiştirmeye çalışan bir insan olarak anlatabilmekti.

 

 

 

Bugün Türkiye’nin farklı şehirlerinde salonların dolması, farklı kuşaklardan insanların aynı hikâyede buluşması bizim için çok kıymetli. O günleri yaşamış insanlarla o dönemi hiç bilmeyen gençlerin aynı salonda buluştuğunu görmek, tiyatronun nasıl güçlü bir ortak hafıza yaratabildiğini gösteriyor.

 

 

 

Biz kimseye ne düşünmesi gerektiğini söylemiyoruz. Sadece bir insanın hikâyesini anlatıyor ve şu soruyu soruyoruz:

 

 

Bir insan inandığı değerler uğruna ne kadar bedel ödeyebilir? Ve yıllar sonra geriye, o insandan ne kalır?

 

 

 

Belki de Terzi Fikri tam olarak bunun hikâyesi.

 

 

 

Çünkü bazı insanlar bu dünyadan ayrılır ama bıraktıkları düşünceler, sorular ve izler yaşamaya devam eder.

Etiketler: Terzi Fikri  tiyatro  sanat