Bugün Türkiye’nin en bilinen turizm merkezlerinden biri olan Bodrum beyaz evleri, hareketli sokakları, mavi koyları ve uluslararası üne kavuşan yaşam kültürüyle anılıyor. Ancak bu büyülü coğrafyanın bugünkü görünümünün ardında, denizle şekillenmiş daha eski ve daha derin bir hikâye bulunuyor. Bir zamanlar mandalina bahçeleriyle çevrili, süngerciliğin ve küçük balıkçı teknelerinin hayatın merkezinde olduğu sakin bir kıyı kasabası olan Bodrum’un belleğinde; göçlerin, emekle geçen yılların ve denizle kurulan güçlü bağların izleri yer alıyor.

 

Dr. Meltem Ulu’nun kaleme aldığı “Bodrum Bir Masaldı”, tam da bu görünmeyen geçmişin peşine düşüyor. Ayrıkotu Yayınevi tarafından yayımlanan eser, Bodrum’un denizcilik kültürünün önemli isimlerinden İsmet Cengiz’in yaşam öyküsünü merkezine alırken, aynı zamanda bir kentin değişimini ve kaybolmaya yüz tutan değerlerini anlatan kapsamlı bir sözlü tarih çalışması niteliği taşıyor.

 

 

 

 

Kitabın merkezindeki İsmet Cengiz, Bodrum’un deniz kültürüyle özdeşleşmiş isimlerinden biri. Denizciliği yalnızca bir meslek olarak değil, bir yaşam biçimi olarak gören Cengiz; süngerciliğin altın çağından turizmin yükselişine kadar geçen dönemin doğrudan tanıklarından biri oldu.

“Bodrum Bir Masaldı”, Cengiz’in ailesinden gelen denizcilik mirasını, babası Ali Cengiz’in hikâyesini ve Girit’ten Bodrum’a uzanan göç izlerini de takip ediyor. Spinalonga’dan Bodrum’a uzanan bu yolculukta süngercilik bilgisi, denizle kurulan ilişki ve yeni bir hayata tutunma mücadelesi kitabın önemli damarlarından birini oluşturuyor.

 

İsmet Cengiz’in korkusuz kişiliği, denize duyduğu tutku ve sınırları zorlayan karakteri ona ‘Deli İsmet’ lakabını kazandırdı. Ancak bu tanımlama yalnızca cesaretini değil; denizi anlayan, doğayı gözlemleyen ve yaşamını bu büyük mavi alanın ritmine göre şekillendiren bir insanın hikâyesini de anlatıyor.

 

 

Bodrum’un tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri süngercilik kültürü oldu. “Bodrum Bir Masaldı”, sünger avcılığının nasıl yapıldığından ilk dalış tekniklerine, sünger avcılarının yaşadığı zorluklardan denizcilik bilgisinin kuşaktan kuşağa aktarılmasına kadar pek çok ayrıntıyı İsmet Cengiz’in anıları üzerinden aktarıyor.

 

Kitap aynı zamanda Bodrum’un turizmle birlikte geçirdiği dönüşümü de ele alıyor. Küçük bir kıyı kasabasından uluslararası bir tatil merkezine dönüşen Bodrum’un değişimi; tekne yapımından mavi yolculuk kültürünün gelişimine, ilk ziyaretçilerden bölgenin dünya çapında tanınmasına kadar uzanan geniş bir çerçevede anlatılıyor.

 

İsmet Cengiz’in hayatı üzerinden okur; yalnızca bir denizcinin hikâyesini değil, Bodrum’un kimliğini oluşturan insanları, meslekleri ve yaşam biçimlerini de keşfediyor.

 

 

 

Dr. Meltem Ulu, akademik çalışmalarını kültürel hafıza, göç, kent ve toplumsal dönüşüm alanlarında sürdüren bir araştırmacı ve yazar. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü’nden mezun olan Ulu, Yeditepe Üniversitesi Sosyal Antropoloji Bölümü’nde doktorasını tamamladı. Doktora çalışmaları kapsamında İngiltere’de Kent Üniversitesi’nde ziyaretçi araştırmacı olarak bulundu.

 

Ulu’nun araştırma alanları, bireysel hikâyeler üzerinden toplumsal hafızayı kayıt altına almaya odaklanıyor. “Değişen İstanbul’un Tanıkları, Düğün ve Aile Fotoğrafları” adlı doktora çalışmasını kitaplaştıran yazar, kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalarını farklı alanlarda sürdürdü.

 

Yazarın Halikarnas Balıkçısı’nın yaşamını ele aldığı “Halikarnas Balıkçısı’nın Yolculuğu” adlı biyografik çalışması da Bodrum’un kültürel geçmişine odaklanan önemli eserleri arasında yer alıyor. Bu kitaptan ilhamla hazırlanan “Filos” belgeseli, ulusal ve uluslararası çeşitli belgesel film festivallerinde gösterildi.

 

 

Meltem Ulu’nun Bodrum’un denizcilik mirasına yönelik çalışmaları “Bodrum Bir Masaldı” ile sınırlı değil. Yazar, Bodrum’daki sünger avcılarıyla gerçekleştirilen sözlü tarih projesinin danışmanlığını da üstlendi. Bu çalışma, “Biz Süngerciler: Yaşadıklarımız, Hatıralarımız” adıyla yayımlandı ve deniz emekçilerinin hafızasını kayıt altına aldı.

 

Bu yönüyle “Bodrum Bir Masaldı”, yalnızca bir biyografi kitabı değil; sözlü tarihin, bireysel hafızanın ve yerel kültürün korunmasına yönelik bir çalışma olarak da değerlendiriliyor.

 

 

“Bodrum Bir Masaldı”, okura yalnızca ‘Deli İsmet’in hayatını anlatmıyor. Kitap boyunca sünger avcılarının dünyası, denizciliğin incelikleri, tekne ustalarının emeği, mavi yolculukların başlangıcı ve Bodrum’un turizm öncesi yaşamı da görünür hâle geliyor.

 

İsmet Cengiz’in anıları üzerinden sorulan ‘Deniz yalnızca bir geçim kaynağı mı, yoksa insanın karakterini ve yaşam biçimini belirleyen büyük bir dünya mı?’ temel soru ise kitabın ana fikrini oluşturuyor:

 

‘Meltem Ulu’nun araştırmacı yaklaşımıyla hazırlanan eser, Bodrum’u yalnızca turistik görüntülerinden ibaret olmayan; insanları, hikâyeleri ve geçmişiyle yaşayan bir kent olarak ele alıyor.

 

“Bodrum Bir Masaldı”, bir adamın denizle geçen ömründen yola çıkarak bir coğrafyanın hafızasını anlatıyor. Ve geçmişle bugün arasına şu soruyu da bırakıyor: ‘Bodrum gerçekten bir masal mıydı; yoksa biz hâlâ o masalın içinde miyiz?’