Suzan Somalı Sönmez

ssomalisonmez@gmail.com

Müziğe ulaşmanın birkaç saniyeye sığdığı, milyonlarca şarkının dijital platformlarda dinleyicilerin parmaklarının ucunda bulunduğu bir dönemde plak, yalnızca geçmişten kalan bir dinleme formatı değil müzikle kurulan ilişkinin biçimini yeniden tanımlayan bir kültürün taşıyıcısı. Bir albümü baştan sona dinlemek, kapağını incelemek, şarkı sözlerini takip etmek ve müziğe zaman ayırmak… Dijital dünyanın hızına karşı plak, dinleyicisine başka türlü bir deneyim sunuyor. Üstelik bu deneyim yalnızca eski kuşak koleksiyonerlerle sınırlı değil. Dijital platformlardan yeni müzikler keşfedip ardından plağını edinmeyi tercih eden genç dinleyiciler de fiziksel müzik kültürüne yeni bir soluk getiriyor.

Türkiye'de plak kültürünün gelişimine katkıda bulunan bağımsız müzik şirketlerinden Rainbow45 Records, bu yaklaşımı 15. yıldönümüne özel bir projeyle sürdürüyor. Plak alım satımıyla 2006 yılında başlayan, 2011'de Kadıköy'deki ilk perakende mağazasının açılmasıyla kurumsal yapısını oluşturan Rainbow45 Records, 2013'ten itibaren yapımcılık ve yayıncılık alanında da faaliyet gösteriyor. Bugüne kadar 50'yi aşkın albümde yapımcı veya yayıncı olarak imzası bulunan şirket, 2015'ten bu yana, yurt dışındaki plak fuarlarında açtığı stantlarla Türkiye'de üretilen müziği uluslararası plak piyasasına taşımaya çalışıyor.

Şirketin 23 Nisan'da kutladığı 15. faaliyet yılı için hazırlanan “SİYAHA GİDERKEN”, bu yolculuğun bir anlamda müzikal özeti. Tek bir sanatçının albümü yerine farklı kuşaklardan beş kadın ve beş erkek bağımsız müzisyeni bir araya getiren çalışma kendi sözlerini yazan, bestelerini yapan ve yorumlayan farklı kuşak sanatçıların akustik ya da yarı akustik kayıtlarından oluşuyor.

Derlemenin açılışını Güler Özince, “Merkür Retrosu” ile yapıyor. Demirhan Baylan projeye “Doldur” ile katılırken, Melisa Karakurt “Gemiler”in albüm için yeniden kaydedilen akustik versiyonuyla yer alıyor. Genç Osman Yavaş “Ayrık Otu”, Taner Öngür ise “Stop” ile albümün kadrosunda. Albümdeki tek enstrümantal parça, 18 yaşındaki Arda Umurhan‘ın ilk bestesi “Full.Space”. Umurhan parçayı kendine özgü bağlama tekniği etrafında şekillendiriyor. Son dönemde Avrupa’nın farklı şehirlerinde konserler veren Selin Sümbültepe, “Dalgakıran”ın akustik versiyonuyla derlemeye dahil oluyor. Cenk Taner “Her Şey Siyaha Giderken” ile albümde yer alırken, kariyerini Berlin’de sürdüren Nilipek. de “Gömülür”ün 10. yılı için hazırlanan canlı akustik kaydını projeye taşıyor. Albümün bir diğer genç ismi Beliz ise “Uçmasak da Yükseğiz”in yeniden hazırlanan akustik versiyonuyla kadroyu tamamlıyor.

Albümün müzikal bütünlüğü kadar fiziksel üretimine de özen gösterilmiş. İlk etapta 1000 plak ve 1000 CD olarak hazırlanan çalışmanın plak mastering'i, Avustralya'nın Melbourne kentindeki Crystal Audio Mastering'de Joseph Carra tarafından gerçekleştirildi. Kapak tasarımı ve albümün görsel dünyası ise fotoğraf sanatçısı Arzu Dedeoğlu ile ressam Ali Alışır'ın ortak çalışmasıyla şekillendi. Siyah-beyaz tonların hâkim olduğu kapak tasarımına, sanatçıların fotoğraf ve biyografilerini içeren kartpostallar, şarkı sözleri ve albüm künyesinin bulunduğu ek materyaller eşlik ediyor.

Rainbow45 Records Kurucusu Salih Karagöz ile şirketin 15 yıllık yolculuğunu, bağımsız müzik yapımcılığının Türkiye'deki koşullarını, plak kültürünün dijital çağdaki yerini ve “Siyaha Giderken”in ortaya çıkış hikâyesini konuştuk. Ardından albümde şarkılarıyla yer alan üç müzisyene, kendi üretimleri ve bu özel derlemenin onlar için taşıdığı anlam üzerine sorular yönelttik.

Salih Karagöz: “Modern ozanların böyle bir tasası yok”

Rainbow45 Records’un hikâyesi plak alım satımıyla başladı; ardından Kadıköy’de bir mağaza, müzik yayıncılığı ve yapımcılık geldi. Plak merakını bağımsız bir müzik şirketine dönüştürme kararını hangi ihtiyaç doğurdu? Başlangıçta hayal ettiğiniz yapı ile bugün geldiğiniz nokta arasında nasıl bir fark var?

Üniversiteden mezun olduktan sonra her mezun gencin beynine kodlandığı gibi, benim de aklımda kurumsal bir şirkette çalışma hevesi vardı. Kurumsal iş hayatına başlamam 1990’ların ortasına denk gelir. Büyük sadakatle sürdürdüğüm kurumsal iş hayatına 2011 yılının başında kendi isteğimle son verdim. Plak merakım, çocukluktan gelir. Kendi harçlığımla ilk kez 1991 yılında Rainbow grubunun “Rising” albümünü aldığımı net hatırlarım. Müzik, hep hayatımda vardı. Konserlere gitmek, müzisyenlerin hayatını incelemek, müzik dergileri okumak ve uydudan yeni çıkan müzik videolarını izlemek en büyük keyfimdi. Kurumsal iş hayatındaki ast üst ilişkisi ve tekdüzelik karakterimle çelişiyordu. İstifa etmeden, kendi işimi kurmaya karar verdim. En iyi yapabileceğim ve içinde bulunmaktan keyif alabileceğim şeyin müzik olduğunu bildiğimden ve analog müziğe olan tutkumdan ötürü plak dükkânı ile başlamaya karar verdim. Başlangıçta hayal ettiğim her şeyi adım adım başardım. Şu anda ekonomik, sosyal siyasal savrulmalar içinde bile hayal ettiğim yerdeyim çok şükür.

On beş yılda 50’yi aşkın albümde yapımcı veya yayıncı olarak yer aldınız. Bağımsız bir şirket olarak bu yolculukta ayakta kalmanın en zor tarafı neydi? Müzikal tercihlerinizi ekonomik gerçekliklerden bağımsız tutabildiğiniz dönemler oldu mu?

İlk kurulduğumuz yıllarda, yeni olmamızın verdiği bir sancı vardı. Dinleyici bizi tanımıyordu. Piyasaya nüfuz etmek bir buçuk, iki senemizi aldı. Aslında, sadece plak alıp satan bir dükkan olarak kalsaydık maddi sıkıntı yaşamadan büyürdük ama hep üretme ve bir iz bırakma dürtüsüyle dükkandan kazandıklarımızı, lisansını aldığımız ya da yapımcılığını üstlendiğimiz projelere yatırmak durumunda kaldık. Hep kendi yağımızla kavrulduk. Sponsor da aramadık. Bu yüzden, ne kazanıyorsak projelere yatırdık. Müzikal tercihlerimizi yaparken hiç ‘bundan ne kadar maddi kazanım elde ettik’ diye düşünmedik. Sadece, ne kadar güzel bir albüm olduğuna odaklandık. Bazen bu duygusal tercihlerimiz dinleyicide, tabanda kabul görmedi ve satılmadı. Bazıları da satış rekoru kırdı ama yola çıkışımız sadece sanatsal ve estetik kaygılarla oldu.

Rainbow45 Records’un 15. yılını bir sanatçı albümüyle değil, on müzisyeni buluşturan bir derlemeyle kutlamayı tercih ettiniz. “SİYAHA GİDERKEN” fikri nasıl ortaya çıktı?

Derleme albüm yapmak hep aklımın bir köşesindeydi. Bunu, 15. yıldönümümüze denk getirdik sadece. Derleme albümde farklı nesiller ve yorumlar var. Bizim yolculuğumuzun özetidir bu albüm. Tek bir sanatçı ile hikâyenin özetini yansıtamazdık. Derleme bir albüm, daha kalıcı olur diye düşündük. Sanki trenle bir uzun yol yapıyormuşçasına, dinledikçe insana huzur veren bir albüm sunalım ve zamanla değeri daha çok bilinsin istedik. Bugün varız, yarınımızı kestiremiyoruz. Bu albümü, bu yıla sıkıştırma kaygımız bu yüzdendir.

Albümün ön sözünde şarkıların ticari başarısından çok, dinleyicide bıraktıkları yalın ve sahici duygulara odaklandığınızı belirtiyorsunuz. Parçaları seçerken sizi bir araya getiren ortak estetik neydi? Bir şarkının bu albümde yer almasına karar verirken hangi ölçütler belirleyici oldu?

“SİYAHA GİDERKEN”de yer alan müzisyenlerin birçoğu ile yollarımız bir şekilde daha önce kesişmişti. Kalanını yüz yüze tanımasam da başarılarını takip ettiğim sanatçılardı. Hepsinin bağımsız müzik üretmeleri, söz-beste ve yorum olmak üzere tüm bu meziyetlere sahip olmaları beni çok etkiliyordu. Özellikle genç kadın sanatçıların söz yazmadaki becerisine hayran olmuştum. Bizler de firma olarak bu yolda bağımsız devam ettiğimiz için derleme albüm yaparken kararımızı bağımsız müzisyenlerden yana kullanmayı uygun gördük. Kişisel olarak kendimi onlardan biri ama müziğin başka bir tarafından tutan bir kişi gibi görüyorum. 15. yıldönümü albümü “SİYAHA GİDERKEN”i sırf bu farklı nesillerdeki anlayıştan ve tanıdığım sanatçılardan oluşturmaya karar verdim. Albümün non-stop koşturup duran insanoğluna bir mola verip, nefes alabilsin ve sözün manasına da odaklansın diye dingin ve akustik bir albüm olması ve müzisyenlerin bağımsız müzisyenlerden oluşması en önemli ölçütümüzdü.

Derlemede farklı kuşaklardan beş kadın ve beş erkek müzisyen yer alıyor. Sanatçıları belirlerken kuşaklararası bir denge kurmayı özellikle amaçladınız mı? Bu isimlerin aynı albümde buluşmasının müzik piyasasında nasıl bir karşılığı olmasını umuyorsunuz?

Bu albümü oluştururken ve sanatçılara karar verirken kadın ve erkek sanatçıların belli bir dengede olmasına başından beri özellikle özen gösterdim. Fakat farklı nesillerin bir araya  gelmesi tamamıyla tesadüf oldu bizim için de. Bu sanatçıların şarkıları, hali hazırda dijital mecralarda vardı. Öte yandan bu memlekette hayatında dijital mecralardan müzik dinlememiş, sadece plak-kaset ve CD gibi medyalardan müzik dinleyen on binlerce dinleyici var. Onları, bu güzelim akustik lezzetlerden mahrum bırakamazdık. “SİYAHA GİDERKEN” albümünde yer alan sanatçıların, plak ve CD baskılar sayesinde, müziği fizikselden takip eden dinleyiciler nezdinde tanınacağını düşünüyoruz.

Albüm için yaptığınız ‘Modern ozanlar albümü’ tanımlamanız dikkat çekici. Her sanatçının kendi sözünü, bestesini ve yorumunu taşıması, bu tanımın temelini oluşturuyor sanırım. Sizce, günümüz müzik ortamında şarkı yazarlığı ve kişisel anlatım ne ölçüde alan bulabiliyor?

Her devrin bir ozanı vardır. Binlerce yıldır böyle süregeldi. Sadece konular, dertler değişiyor. Ama dert ve kaygı, hep vardır ozanın kafasında. Major müzik yapımcılarının sahneye sürdüğü müzisyenler sanki yapay zekâ ürünü gibi aynı makyaj, aynı kalıp, aynı video klip, benzer isim manipülasyonları ve ne yazık ki aynı sound’la karşımıza çıkıyor ve bu klişe tekrarlanıyor. Çok hızlı tanınıp, çok hızlı sönüyorlar. Modern ozanların böyle tasası yok. Zaten majör müzik firmalarının onlarla bir işbirliği yapmayacağının farkındalar belki de. Günümüz müzik ortamında, modern ozanların şarkı yazarlığı ve anlatımı eskisi kadar kabul görmese de hep var olacaklar. Kimi zaman çok kabul görecekler, kimi zaman az ama hep var olacaklar. Belirli bir kesim, teknoloji ve dijital dünyanın dayattığı müziğe karşı duruyor ve modern ozanlardan besleniyor. Plak dinleyicisi, onları en çok bağrına basacak dinleyici kanımızca.

Albümde bazı parçalar akustik, bazıları yarı akustik, bazılarıysa canlı akustik versiyonlarıyla yer alıyor. Bu yorumların hazırlanmasında sanatçılara ne ölçüde müdahale ettiniz? Amacınız, mevcut şarkıların yeni bir yüzünü göstermek miydi yoksa albümün bütünlüğünü koruyacak ortak bir ses dünyası yaratmak mı?

Albüm konsepti üzerine çalışırken akustik parçalardan oluşmasına karar verdik ama kişisel olarak çok sevdiğim bazı sanatçı ve parçaları yarı akustik olmasına rağmen albüme koymak istedim. Çünkü müzikleri çok etkileyiciydi ve kafamdaki bütünlüğü bozmuyorlardı. Bunların dışında kalan sanatçıların ise şarkılarını tararken var olan akustik parçalarını talep ettim ve kendilerini albüme davet ettim. Beliz ve Melisa seçtiğim şarkılarını akustik istediğim için tekrar stüdyoya girip 15 gün içinde akustik versiyonlarını teslim ettiler. Nilipek’in “Gömülür” şarkısının iki üç versiyonundan 10. yıldönümü live versiyonunu tercih ettim ve istedim. O şarkıda da başkalarının hata gibi düşünebileceği, kayıt yapılan odadaki yaşayan farklı sesleri ve metronom aleti gibi bir sesi duymak beni çok etkilemişti. İşte analog kafası böyle bir şey. Cenk Taner yeni bir parça yazabileceğini ve kaydedebileceğini teklif etse de zamanımız kısıtlı olduğu için kendisinin halihazırda var olan bir parçasını istedim. Kısacası sanatçılara müdahalemiz olmadı. Sadece daha çok akustik olmasına dikkat ettik bütünlük yaratması için.

Albüm, adını Cenk Taner’in “Her Şey Siyaha Giderken” parçasıyla paylaşıyor. Projenin adını bu şarkıdan hareketle mi belirlediniz? Melankoli, yalnızlık ve umudun bir arada bulunduğu bu isim, albümün bütününe nasıl bir anlam kazandırıyor?

Cenk Taner yıllardır takip ettiğim, konserlerine gittiğim, hayatımı söz ve besteleriyle anlamlandırdığım bir sanatçı. Onun 2013 yılına tarihlenen ilk solo albümünden “Her Şey Siyaha Giderken” parçası, inanılmaz güzel ama kanımca değerini bulamamış bir parçaydı. Derleme albümü oluştururken aklımdaki ilk şarkılardandı. Fakat projenin adı çok sonra şekillendi. Sanatçıların bu albüm için stüdyoda fotoğrafları çekildi. Şarkı sıralaması belirlendi. Kapak tasarımı kafamızda oluştu. O siyah fotoğrafları elimize aldık. Günlerce şarkıları tekrar tekrar dinledik. Albümün ismi için yüzlerce alternatif bulduk ama çoğu daha önce ya bir albümde yer almıştı veya bir kitaba hayat vermişti ya da özgün değildi. Bir gün “Her Şey Siyaha Giderken” şarkısını dinlerken ismine takıldı kafam. Albümün tasarım konsepti hep siyah beyazdı ve 15. yılın özeti gibiydi. Bir hareket vardı. Bu yüzden “SİYAHA GİDERKEN” ismini kendisinden izin alarak albüme koydum. Albümün hem tasarımına hem de hikâyesine çok iyi oturdu diyebiliriz. Yaşadığımız gezegenin belki de evrenin bir sonu olduğunu düşünüyoruz. İnsanlık bir gün yok olabilir. Bu distopya falan değil. Bizce gerçek ama bu böyle olacak diye hep karamsar olamayız. “SİYAHA GİDERKEN”de kasıt buydu. Genel olarak, sonu iyiye gitmeyen bir yolculuktayız. Ama bu yolculukta kişisel olarak büyüklü küçüklü mutluluklar yakalıyoruz. Bu da yeni umutları tetikliyor.  Kısaca, bu karanlık yolda heybemizde hep umut var olacak.

“SİYAHA GİDERKEN”in plak ve CD formatlarında, ilk etapta 1000’er adet üretilmesi planlanıyor. Dijital dinlemenin yaygınlaştığı bir dönemde fiziksel formatlara yatırım yapmak nasıl bir yayıncılık stratejisi? Plak koleksiyonerleriyle dijital platformlardan müzik keşfeden dinleyicilerin beklentileri sizce nasıl ayrışıyor?

“SİYAHA GİDERKEN”, plak ve CD olarak ilk etapta 1000’er adet basılıyor, evet. Az önce bahsettiğim gibi, hayatı boyunca dijital müzik kaynaklarından müzik dinlemeyen bir kesim var dünyada. Hem de azımsanacak gibi değil.  Plak ve CD dinleyicisi, gelirinin yine önemli bir kısmını daha iyi ses alabilecekleri ses sistemlerine ve fiziksel formatlara harcıyor. Plak hem tasarım açısından estetik hem de sunduğu dolgun ve sıcak tınısı bakımından vazgeçilmez bir format. Yıllar içerisinde bazen gözden düşer, bazen yeniden toparlanır ama hiçbir zaman modası geçmez. CD de de durum aynı. Dijital dinlemenin yaygınlaşması plak satışını pek etkilemiyor. Hele bir de ses ve tasarım açıdan kaliteli üretildiyse. Plak koleksiyoneri evinde, rafında plakları olmasından gurur duyar ve bununla da övünür. Albümü baştan sona dinleme keyfine sahiptir. Ama dijital platformdan müzik dinleyen ve kendine çalma listeleri üretip duranların övüneceği bir durum yoktur.  Dinlediği sesin kalitesi gibi bir kaygısı da yoktur, albümü baştan sona dinleme kaygısı da yoktur. Sadece daha hızlı ve daha kolay keşfeder plak koleksiyoncusuna göre. Bir de dijital platformlardan grubu ve müziğini keşfedip plakta dinlemeyi tercih eden yeni bir nesil çıktı. Muhteşem bir fikir aslında. Dijital kanalları sadece keşif ve hızlı ulaşmak için kullanan ama müziği aslında plakta dinleyen bir nesil. Bu nesil, Z kuşağı nesli. Z Kuşağı hep şaşırtmaya devam ediyor.

Albümün plak mastering’i Melbourne’deki Crystal Audio Mastering’de Joseph Carra tarafından yapıldı. Kapak ve iç materyallerde de Arzu Dedeoğlu ile Ali Alışır’ın ortak çalışmasına yer veriliyor. Ses kalitesinden görsel tasarıma uzanan bu üretim sürecinde, fiziksel albümü başlı başına bir ‘sanat nesnesi’ olarak ele alabilir miyiz?

Koleksiyonerin beklentilerinin farkında olduğumuz için yapımlarımızda tasarıma ve mastering’e çok önem veriyoruz. Plak mastering’i bu işin olmazsa olmazıdır. Bu yüzden mastering için iyi bir bütçe ayırmalı. Parçalar iyi kaydedildiyse, bu parçaların miksli halini mastering firmasına gönderdiğinizde eğer mastering mühendisi uzmansa, plak masteringi mükemmel sonuç verir. Bu durumda, albümü plakta dinlemenin tadına doyum olmaz.  Melborne’deki Crystal Audio Mastering firması ve sahibi Joseph Carra’nın bu konuda çok deneyimli olduğunu ve ‘Grammy Mastering’ ödülüne aday olduğunu görünce hiç tereddüt etmeden kendisiyle temas kurduk. Çok güzel bir sonuç aldık. Okul harçlığımla ilk aldığım plağı, kapak tasarımından çok etkilenerek aldığımı söyleyeyim. Kapak tasarımı, tasarımda kullanılan materyaller, poster, insert vs gibi ilaveler sayesinde plak daha dinlenmeden bir sanat nesnesi gibi hissediliyor. Belki bir sanat eseri gibi değil ama salt bakılıp duvara asılan veya kasalarda saklanan bir nesne de değil. Bildiğin anlık dinlenebiliyor ve sanat eserinden daha ucuz. Plak, içerik ve tasarımıyla birlikte sanat eseri ve günlük bir hobi objesi arasında bir yerde konumlanabilir kanaatimce.  Şöyle bir soru gelebilir; plakta öncelik tasarım mı yoksa ses kalitesi mi? Cevabı kısaca vermek gerekirse, öncelik ses kalitesidir.

2015’ten bu yana yurt dışındaki plak fuarlarında da yer alıyorsunuz. Türkiye’de üretilen müziği, yabancı dağıtımcılar ve dinleyicilerle buluştururken ne tür fırsatlarla ve engellerle karşılaşıyorsunuz? Bağımsız Türkçe müziğin yurt dışında daha geniş bir dinleyiciye ulaşması için neler değişmeli?

Dünyanın en büyük plak fuarı yılda iki kez Hollanda’da yapılıyor. Bu fuarda yer alan iki Türk standından biriyiz. Hem plak almaya hem de plak satmaya gidiyoruz. 600 tane stand, üç milyonu aşkın plak ve 50 bini aşkın ziyaretçinin bir araya geldiği bu fuarda, dünyanın her yerinden gelen plak mağaza sahipleri ile anlaşmalar yapma imkânınız oluyor.  Tanışma sonrası siparişler gelmeye başlıyor.  Genelde 1960’lar Türk Beat Garage ve 1970’ler Anadolu Pop (Rock) grupları ve müziklerine çok ilgi gösteriyorlar. Bizler, standlarımıza bu sanatçıların plaklarını da kendi yapımlarımızı da koyuyoruz ve tanıtmaya çalışıyoruz. Karşılaştığımız en büyük sorun ise Avrupa Birliği üyesi olmadığımız için mallarımızı yurt dışına kolay çıkaramamak ve dönüşte kolay getirememek. Hem masraflı hem de prosedürü çok. Bağımsız Türkçe müziğin yurt dışında daha çok dinleyici kitlesine ulaşması için keşke bir hükumetler tarafından bazı teşvikler olsa. Almanya gibi Avrupa ülkelerinde yerel yöneticilerin müzisyenlere kayıt, stüdyo, plak üretim konularında verdiği desteler gibi destekler verilse. Yakın zamanda böyle desteklerin olacağına dair pek umut yok. Bu nedenle, bağımsız müzisyenler bir dernek çatısı altında toplanabilirler. Küçük aidatlarla çok iyi yabancı booking agent ve menajerlerle temas kurulabilir ve yurt dışı konserler için bu bir köprü olabilir. Dijital yayın anlaşmaları açısından belki Türkiye temsilcilikleri yerine U.S. ya da Avrupa’daki temsilciliklerle sözleşme yapılması daha mantıklı olabilir. Dernek çatısı altında belli stüdyolarla anlaşılabilir. Yani dağınık değil de birlikte hareket etmek bir sinerji yaratabilir.  Şunu tecrübe ettik. Yabancı dinleyiciler Anglo-Saxon tipi müzikten bıktıkları için özgün ve biraz etnik dokunuşları, makamlı müzikleri seviyorlar. Bu yüzden, birebir Avrupa kafası bir müzik icra eden Türk grup ve sanatçılarının yurtdışında kanaatimizce şansı yok.

Son yıllarda, farklı sanatçıları bir araya getiren derleme albümlerin azaldığını belirtiyorsunuz. Bunun temel nedeni ekonomik koşullar mı, müzik sektörünün dijitalleşmesi mi yoksa dinleme alışkanlıklarının bireyselleşmesi mi?

Son yıllarda, eski derleme albümlerin tekrar basılması dışında yeni nesil sanatçılara ait derleme albüm yapılmıyor. Sadece dijital platformdan müzik dinleyenler için sorun yok. Onlar, kendi play listlerini sonsuz sayıda yapabiliyor. Bu yüzden, dijitalleşen müzik sektöründe derleme albüm yapmanın anlamı kalmadı. Plak ve CD gibi fiziksel format üretip dağtan firmalar için ise içinde bulunduğumuz ekonomik koşullar büyük engel teşkil ediyor. Derleme albümlerin gittikçe azalmasının bir de teknik sebebi var. Sanatçı ve yapımcılardan, edisyon firmalarından, aranjörüne kadar almak zorunda olduğunuz imzalar ve bunun devlet tarafındaki bürokrasisisi gerçekten insanın içindeki albüm yapma arzusunu kırıyor. Tek sanatçıdan alınacak izinler ile 10 sanatçıdan alınacak izinlerin sayısını düşününce hak veriyoruz kendilerine.

Rainbow45 Records’un 15. yılını geride bırakırken önümüzdeki beş yıl için nasıl bir yol haritası çiziyorsunuz? “SİYAHA GİDERKEN” tek seferlik bir yıl dönümü projesi mi kalacak, yoksa benzer derlemelerin devam etmesini ister misiniz?

Öncelikle bir sonra atacağımız adım, bir önce yaptığımız projenin başarısına bağlı. Her ne kadar kâr odaklı gibi yaklaşmasak da projelerimizin zarar etmesini de istemeyiz. Önümüzdeki yıllar için “SİYAHA GİDERKEN” benzeri derleme albümler yapma düşüncemiz var. Belki farklı konseptlerde olabilir. Fakat bağımsız müzisyenlerle olan işbirliğimizin hep devam etmesini canı gönülden diliyoruz. Beş yıl sonra belki üretim projelerimiz biraz daha azalarak devam eder ama dükkanımız, sağlığımız el verdiği ölçüde yıllarca nesilleri kucaklayacak bir müzik mabedi olarak Kadıköy’ü renklendirmeye devam edecek.

Güler Özince: “Merkür Retrosu” albümün açılışında

Güler Özince, birkaç yıl önce dijital platformlarda geniş dinleyici kitlesine ulaşan ve bir dizide de kullanılmasıyla dikkat çeken “Merkür Retrosu” ile “Siyaha Giderken” albümünün açılışını yapıyor. Bağımsız müzik üretimini yıllardır kendi koşullarıyla sürdüren Özince, reklam ve pazarlama çalışmalarına başvurmadan, şarkılarını organik yollarla dinleyiciye ulaştırmayı tercih ettiğini söylüyor. Sanatçıya, bağımsız müzisyen olmayı ve şarkılarının dinleyicilerin hayatındaki yerini sorduk.

Bugün bağımsız müzisyen olmak, kendi müziğini üretmenin yanı sıra onu yayınlamak, tanıtmak ve dinleyiciye ulaştırmak anlamına da geliyor. Bu koşullarda sanatsal özgürlüğünüzü korumak için nasıl bir yol izliyorsunuz?

Reklam ve pazarlama işine girmeden, her şeyi organik yoldan sunarak, şarkılarından daha az şöhretli ama sanatsal ve bireysel açıdan çok özgür bir sanatçı olarak yürüyorum yolumu yıllardır. Yol rampalı, yol uzun ama yolun manzarası çok içime siniyor. Yine de seviyorum yani bağımsızlığımı...

Şarkılarınız dinleyiciye ulaştıktan sonra sizin kontrolünüzden çıkıp onların kişisel hikâyelerinin bir parçası oluyor. Bir dinleyiciden aldığınız ve şarkınıza bakışınızı değiştiren bir yorum ya da anı oldu mu?

Buradan binlerce kilometre uzakta, bebeğini şarkılarımla uyutarak büyüten annenin yazdıkları olmuştu. O anların, sadece fonda çalan bir şarkıdan daha fazlası olduğu ve hiç tanışmadığın bir bebeğin, senin sesinde huzurla uykuya dalması fikri çok mutlu hissettirmişti.

İlk kez dinleyecek birinin hangi şarkınızdan veya müzikal özelliğinizden başlamasını isterdiniz?

Bu albümde yer alan şarkım “Merkür Retrosu”, 2017 yılından bu yana geniş bir kesim tarafından biliniyor ne güzeldir ki. Ama eğer beni daha yakından tanımak ve durum özetimi dinlemek isterlerse, sevgili Birsen Tezer ile birlikte söylediğimiz “Eksik Kalır” şarkısını seve seve öneririm. Ekim ayında yayınladığım "Sevgi" isimli albümümün de güzide bir şarkısıdır aynı zamanda. Müzikal özelliğime gelince, ‘hüznü şenlendirici bir hikaye anlatıcısı’ gibi düşünebilirler beni...

Demirhan Baylan: “Doldur” ile albümde

Kesmeşeker ve solo çalışmalarıyla tanınan, asıl enstrümanı bas gitar olan Demirhan Baylan, “Siyaha Giderken” albümüne dört şarkıdan oluşan “A Yüzü” mini LP'sinde yer alan “Doldur” ile katılıyor. Baylan'a bir şarkının kalıcılığını belirleyen unsurları, müziğin dinleyicide bıraktığı izi ve farklı kuşaklardan müzisyenlerle aynı albümde buluşmanın kendisi için ne ifade ettiğini sorduk.

Albümün ön sözünde müzisyenlerin ticari başarıdan çok sahici duygular üzerinden bir araya getirildiği vurgulanıyor. Sizce bir şarkının kalıcılığını belirleyen şey nedir? Dinlenme sayılarının ötesinde, bir eserin dinleyicide bıraktığı izi nasıl tanımlarsınız?

Sanırım ortaokuldaydım. Televizyonda Kayahan'ın bir röportajını dinlediğimi hatırlıyorum. "Her toprak başka başka bitkiler üretir," anlamında bir şey söylemişti. Çok aklımda kalmış. ‘Şarkının kalıcılığı’ dediğimiz toplum tarafından kabul edilmesi, bir işe yaraması yani fonksiyonel olması demek herhalde. Toplumların da binbir türlü ihtiyaçları var. Bu önerme doğruysa 2 yol var demektir (Mavi Sakal göndermesi yapayım.) Ya toplumun kabul ettiği fonksiyonları analiz edip (veya geleceği tahmin edip) ona göre ‘ürün’ çıkarmaya çalışmak ya da hiç bununla uğraşmayıp bireysel olarak kendi dünyanı, kendi var olşunu ifade edip, başına ne gelecekse katlanmak. Müzik sektörü dediğimiz yüzde 99 ilk yöntemle yaşıyor. Yüzde birin ise içinden oldukça küçük bir kesiminin iç dünyalarıyla toplum bir şekilde anlaşır, uzlaşırsa işler yolunda gidiyor. Bu genelde olmaz elbette. 

“SİYAHA GİDERKEN” adı sizde nasıl bir çağrışım yaratıyor? Karanlık, yalnızlık ve melankoliyle ilişkilendirilen bu ifade, sizin parçanızla veya müziğe yaklaşımınızla örtüşüyor mu?

Karanlık. Biraz umutsuzluk duygusu ama şöyle bakmayı tercih ediyorum; sanat ürünlerinin hastalıklara karşı aşı olmak gibi bir becerileri var sanırım. Aşılar nasıl küçük dozlarla bağışıklık sağlıyorlar, belki de sanat ürünleri de bu işe yarayabilir.

Albümde sizden farklı kuşaklardan müzisyenlerle aynı seçkide buluşuyorsunuz. Bu tür projeler, müzisyenler arasında gerçek bir etkileşim yaratıyor mu? Başka kuşakların müziğini dinlemek ya da onlarla aynı albümde yer almak üretiminizi etkiliyor mu?

Elbette. Mutlaka etkileneceğim ve beni değiştirecek. Hayatta çoğu zaman bizzat şahit olmanın değişimi sağladığını düşünüyorum. Bu sebeple bazı şeylere şahit olmamak da iyi bir strateji olabilir. Eğer tercih edilmeyen bir değişim olacağını sezerseniz... Bu albüm benim şahit olmayı severek isteyeceğim bir çalışma.

Genç Osman Yavaş: “Ayrık Otu” ile projede

Mavi Sakal ve solo çalışmalarıyla tanıdığımız Genç Osman Yavaş, Arpej etiketiyle mayıs ayında yayınlanan son single'ı “Ayrık Otu” ile “SİYAHA GİDERKEN” albümünde yer alıyor. Plak kültürüne duyduğu ilgiyi de dile getiren Yavaş ile projede yer almanın kendisi için taşıdığı anlamı, şarkı seçiminin nasıl değiştiğini ve müziğini dinleyiciyle paylaşma sürecini konuştuk.

“SİYAHA GİDERKEN” albümünde yer alacak parçanızın seçildiğini öğrendiğinizde ilk tepkiniz ne oldu? Rainbow45 Records’un 15. yılı için hazırlanan bu projede yer almak sizin için ne ifade ediyor?

Plak dinlemeyi sevdiğim için fazlasıyla mutlu eden bir haberdi bu. Böylesi zamanda müzik dinleyicilerin plak alması özel sayılsa da plak basma işi bambaşka, çok büyük bir iş, cesaret ister veya belli bir oranda delilik gerektirir desek daha doğru olacak. Belli ki Salih’te bunlar gereken miktarda var. Kendisi yakın zamanda benim de yer aldığım Mavi Sakal kadrosundaki ‘İki Yol’ ve ‘Kan Kokusu’ albümlerini basmıştı. Bunun üzerine, solo işlerimden birinin bir plakta yer alması ise daha kişisel, daha küçük ve çok da samimi bir mutluluk benim için.

Albümdeki parçanızın akustik versiyonu, dinleyicinin daha önce duyduğu yorumdan hangi yönleriyle ayrılıyor? Bu versiyonda özellikle korumak veya öne çıkarmak istediğiniz bir unsur var mıydı?

Aslında şarkı seçiminde bir değişiklik oldu. Salih beni bu proje için aradığında aklında son olarak çıkardığım ‘Bana Bakışın’ adlı teklim vardı. Albümde yer alan sanatçıları öğrendikten sonra ona yeni, yayınlanmak üzere olan bir şarkımın olduğunu ve muhtemelen bu konsepte daha uygun olacağını söyleyince şarkıyı duymak istedi. Sonrasında ‘şarkı bu projeye tam oturdu’ şeklinde bir dönüş yapınca da benim de içime sindi. Şarkı, kendi derdini sade bir şekilde anlattığından (Akustik gitar, piyano, davul ve bas gitar) ve enstrümanlarla kalabalık yapıp sözlerden rol çalmasını istemediğimden sahnede de sade haliyle, sadece piyano ve akustik gitarla çalacağız ve böylece kayıttakinden pek de farkı olmayacak.

Kendi sözünüzü, bestenizi ve yorumunuzu bir araya getirdiğinizde şarkıyla ilişkiniz nasıl değişiyor? Bir parçayı yazarken hissettiğinizle, onu yıllar sonra yeniden seslendirirken hissettiğiniz aynı mı?

Elbette, zaman insanda birçok hissi değiştiriyor veya unutturuyor veya o anda hissettirdikleri başka şeylere evriliyor. Benim için bir şarkıyı yazdıktan sonra önemli olan, içime sinmesidir. Bu yüzden de aslında şarkılarımın hiçbiri ‘yeni’ sayılmaz. Onları ‘benim’ yapana kadar yani benimle iyice özdeşleşene kadar elimde sımsıkı tutar, hiç kimseyle paylaşmam, kendim eskitene kadar çoğu zaman dinletmem bile. Çok sonra, şarkıyı tekrar dinlediğimde ‘şunu böyle, onu da şöyle yapsaydım’ demiyorsam, şarkı hazır demektir. ‘Şarkı yazdım, hemen paylaşayım’, diye bir telaşa kapılmıyorum. Elbette insan bir an önce yaptığı işi dinletmek, göstermek, paylaşmak ister ama sabırsızlansam da bir gerçek var ki, o da bir şarkıyı yayınladığınızda artık dönüşü olmayan bir yola girdiniz demektir. Bir dönem yayınladıkları işlerle ilgili bahaneler sıralayan, geçmişe dönük olarak sürekli birtakım özür niteliğinde açıklamalar yapanlardan olmak istemem, ne dinleyicime karşı, ne de kendime karşı.

Bir albümden fazlası

Kasım ayının ilk haftasında plak ve CD formatlarında yayınlanan yaklaşık 41 dakikalık albümde, Rainbow45’ın yıllar içinde temas ettiği farklı müzikal kuşaklar yan yana geliyor. Albümün lansmanı ise 25 Kasım Çarşamba akşamı Babylon’da derlemede yer alan müzisyenlerin katılımıyla gerçekleştirilecek. Albümde birer şarkı ile yer alan müzisyenler, Modundayız’ın katkılarıyla gerçekleştirilecek gecede albümdeki şarkıları haricinde de şarkılar seslendirecek.

Dijital platformların müziğe ulaşmayı kolaylaştırdığı, şarkıların giderek daha hızlı tüketildiği bir dönemde “SİYAHA GİDERKEN”, dinleyiciyi biraz yavaşlamaya ve müziğe yeniden kulak vermeye çağırıyor. Farklı kuşaklardan on bağımsız müzisyenin kendi sözleri, besteleri ve yorumlarıyla buluştuğu albüm Rainbow45 Records'un 15 yıllık üretim serüveninin de bir özeti niteliğinde.

Birbirinden farklı müzikal hikâyeleri aynı plakta buluşturan proje belki de en çok, müziğin yalnızca dinlenip geçilen değil zaman ayrıldıkça derinleşen, her dinleyişte yeniden keşfedilen ve anılarla birlikte biriktirilen bir deneyim olduğunu hatırlatıyor.