Erimtan’da müzik sezonu Şirin Pancaroğlu ile sürüyor
Suzan Somalı Sönmez
ssomalisonmez@gmail.com
Ankara’nın tarihi merkezlerinden Ulus’ta, Ankara Kalesi çevresinde yer alan Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, arkeoloji ve sanat sergilerinin yanı sıra müzik etkinliklerine de ev sahipliği yapıyor. Müzenin konser programları arasında bulunan ‘Müze’de Müzik Salı Konserleri’, farklı müzik disiplinlerinden sanatçıları aynı çatı altında buluşturan düzenli etkinlik serilerinden biri. Klasik müzik repertuvarının yanı sıra çağdaş eserler, caz ve oda müziğine de yer veren organizasyon, 2026-2027 sezonunda sekiz konserle devam ediyor.
13 Ekim 2026’da tenor Hakan Aysev’in sezon açılış konseriyle başlayan program, 11 Mayıs 2027’deki sezon kapanışına kadar uzanıyor. Sezonun bütün konserleri salı günleri saat 20.00’de gerçekleştiriliyor. Solo performansların yanı sıra farklı enstrümanları bir araya getiren ikili ve üçlü toplulukların da yer aldığı program, klasik müzik dinleyicilerine farklı repertuvarları bir arada izleme olanağı sunuyor.
Şirin Pancaroğlu arpın farklı dönemlerini buluşturacak
Sezonun 17 Kasım Salı akşamı gerçekleşecek ikinci konserinde uluslararası arp sanatçısı Şirin Pancaroğlu sahne alacak. Uluslararası kariyeri, geleneksel Türk müziği üzerine araştırmaları ve tarihsel çeng çalgısını yeniden müzik dünyasına kazandırmaya yönelik çalışmalarıyla tanınan Pancaroğlu, klasik Batı müziğinden çağdaş eserlere, Türk müziğinden doğaçlamaya uzanan repertuvarıyla arpın farklı ses olanaklarını dinleyiciyle buluşturacak.
Türkiye’de görece az sayıda icracının uzmanlaştığı arp, Pancaroğlu’nun müzik yaşamında yalnızca bir konser çalgısı değil, aynı zamanda yeni repertuvarlar ve müzikal karşılaşmalar geliştirdiği bir araştırma alanı. Sanatçı, klasik arp geleneğinde edindiği birikimi Türk müziğinin makamları, formları ve melodik yapısıyla buluştururken tarihsel Osmanlı-Türk arpı çeng üzerine çalışmalarıyla da uluslararası müzik çevrelerinin dikkatini çekiyor.
Cenevre’den Indiana Üniversitesi’ne uzanan eğitim
1968 yılında Ankara’da doğan Şirin Pancaroğlu, arp eğitimine Avrupa’da devam ederek Cenevre Konservatuvarı’nda Catherine Eisenhoffer ile çalıştı. Ardından ABD’ye giderek Indiana Üniversitesi Jacobs Müzik Fakültesi’nde, dünyaca tanınan arp pedagogu Susann McDonald’ın öğrencisi oldu ve yüksek lisans derecesini aldı. Eğitim sürecinde Pierre Jamet, Notburga Puskas ve Frédérique Cambreling gibi arp sanatçılarından da yararlandı.
1988 yılında ilk kaydını gerçekleştiren Pancaroğlu, kısa sürede uluslararası konser yaşamına adım attı. Avrupa, Amerika ve farklı kıtalardaki festivallerde sahne alan sanatçı, klasik arp repertuvarındaki yorumculuğuyla tanındı. Washington Post tarafından ‘uluslararası ölçekte büyük bir yetenek’ olarak nitelendirilen Pancaroğlu, yaklaşık yirmi yılını yurt dışında geçirdikten sonra 2000 yılında İstanbul’a döndü.
Türkiye’ye dönüşü, müzikal çalışmalarında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Klasik Batı müziği repertuvarını sürdürürken Anadolu'nun müzik geleneklerine, Osmanlı müziğine ve tarihsel çalgılara yöneldi. Geleneksel Türk müziği eserlerini arp için düzenlemeye başlayan sanatçı, bu çalışmalarını zamanla bestecilik ve yeni repertuvar oluşturma alanlarına da taşıdı. Türk müziğinin farklı formlarını arpın teknik olanaklarıyla buluşturması, kariyerinin belirleyici özelliklerinden biri haline geldi.
Unutulmuş çalgı ‘çeng’i yeniden gündeme taşıdı
Pancaroğlu'nun çalışmalarında özel bir yer tutan ‘çeng’, tarihsel kaynaklarda ve minyatürlerde izlerine rastlanan, Osmanlı-Türk müzik geleneğinde kullanılmış bir arp türü. Yaklaşık 11. ve 14. YY’lar arasında Anadolu coğrafyasında varlığını sürdüren bu çalgı, zaman içinde müzik yaşamından çekildi. Pancaroğlu, 2007 yılından itibaren çengin tarihsel kimliğini, yapısını ve müzikal olanaklarını araştırmaya yöneldi. Çalgının yeniden üretilmesi ve icra edilmesi için yürüttüğü çalışmalar, Türk müzik tarihinde unutulmuş bir enstrümanın çağdaş müzik ortamında yeniden değerlendirilmesini sağladı.
Çeng araştırmaları, sanatçının yalnızca tarihsel bir çalgıyı yeniden tanıtma girişimi olarak kalmadı. Bu çalışmalar, Türk müziği eserlerinin modern arp türleriyle yorumlanmasına ve uluslararası arp repertuvarına yeni eserler kazandırılmasına uzanan daha geniş bir projenin temelini oluşturdu. Pancaroğlu, bu yaklaşımını “The Turkish Harp/Türk Arpı” adıyla geliştirdiği projede bir araya getirdi.
Projenin önemli ayaklarından biri, 24 ciltten oluşan “Türk Arp Müziği Nota Koleksiyonu”. İngiltere'de yayımlanan koleksiyon Türk müziğinin peşrev, saz semaisi, fantezi, longa, zeybek, türkü, şarkı ve ilahi gibi farklı formlarından örnekleri arp için hazırlanmış notalarla uluslararası müzik çevrelerine sunuyor. Amatörlerden profesyonel icracılara, öğrencilerden eğitimcilere kadar geniş bir kullanıcı kitlesine hitap eden çalışma, Türk müziğinin arp eğitiminde ve repertuvarında daha fazla yer bulmasını amaçlıyor.
“The Turkish Harp” projesi, pedallı ve mandallı arpın yanı sıra ‘çeng’in de kullanıldığı konserler, düzenlemeler, besteler ve nota yayınlarıyla gelişimini sürdürüyor. Pancaroğlu'nun 2025 yılında yayımladığı “The Turkish Harp Sessions, Vol. 1 (Lever Harp)” ve “The Turkish Harp Sessions, Vol. 2 (Pedal Harp)” albümleri de bu çalışmaların kayıt alanındaki devamı niteliğinde. İlk albüm mandallı, ikincisi pedallı arp için hazırlanan repertuvara odaklanıyor. Böylece Türk müziği temelli eserlerin farklı arp türleriyle yorumlanmasına yönelik çalışmalar kayıt altına alınıyor.
Albümlerinde farklı müzik kültürlerinin izleri
Şirin Pancaroğlu'nun diskografisi, sanatçının yıllar içinde geliştirdiği müzikal arayışların kapsamını ortaya koyuyor. İlk albümü “Hasret Bağı” 1998'de yayınlandı. Klasik ve çağdaş arp repertuvarından eserleri bir araya getiren kayıt, sanatçının solo yorumculuğunu ortaya koyan ilk önemli çalışması oldu. 2000 yılında yayımlanan “Kuyruklu Yıldız Altında”, keman ve arp birlikteliğine yer verirken 2005 tarihli Barokarp, barok dönem repertuvarına odaklandı.
Sanatçının sonraki çalışmalarında farklı müzik gelenekleriyle kurduğu ilişki daha belirgin hale geldi. Telveten, perküsyon sanatçısı Yinon Muallem ile gerçekleştirdiği ortak çalışmalardan biri. 2010 yılında yayınlanan “Eski Dünya-Yeni Dünya” ve “İstanbul'un Ses Telleri”, yerel müzik kültürünün farklı yorum olanaklarını araştırdığı albümler arasında bulunuyor. 2011 tarihli “Elişi”, arpın farklı müzikal anlatımlarla buluştuğu projelerinden biri olarak öne çıkıyor. “Resonating Universes” ise elektronik müzikle arpı bir araya getiren çalışması.
2014 yılında yayınlanan “Çengnağme”, sanatçının çeng araştırmalarının müzikal karşılıklarından biri. Aynı yıl dinleyiciyle buluşan “Cafe Tango”, Arjantin tangosunun repertuvarını arp ve farklı çalgıların birlikteliğiyle ele alıyor. Tango geleneğinden eserlerin yanı sıra özgün müzikal düzenlemelere de yer veren proje, sahne performanslarıyla da sürdürüldü.
Pancaroğlu'nun farklı müzik geleneklerine yöneldiği çalışmalarından biri de Bora Uymaz ile birlikte kurduğu Şimdi Ensemble. Tasavvuf müziği ve geleneksel repertuvar üzerine yoğunlaşan topluluğun “Eternal Love” albümünde Fransız müzisyen Michel Godard da yer aldı. Godard; serpent, tuba ve bas performanslarıyla çalışmaya katkıda bulundu. 2018 tarihli “Ab-ı Hayat” da sanatçının diskografisinde bulunan albümler arasında.
Bu kayıtların yanı sıra “The Turkish Harp Sessions” serisinin 2025'te yayınlanan iki cildi, Pancaroğlu'nun Türk müziği repertuvarını uluslararası arp dünyasına taşıma çalışmalarını güncel kayıtlarla sürdürüyor. Sanatçının albümleri, klasik müzikten barok repertuvara, Türk müziğinden tangoya, tasavvuf müziğinden elektronik müziğe uzanan geniş bir müzikal alanı kapsıyor.
Arpın Türkiye'de tanınması için kurumsal çalışmalar
Pancaroğlu'nun müzik yaşamındaki önemli girişimlerinden biri de 2007 yılında kurduğu Arp Sanatı Derneği. Arpın Türkiye'de tanıtılması, çalgıya erişimin yaygınlaştırılması, Türk bestecilerin arp için eser üretmesinin desteklenmesi ve yeni kuşak arp sanatçılarının yetişmesine katkıda bulunmak amacıyla kurulan dernek, eğitim ve konser çalışmalarının yanı sıra uluslararası işbirlikleri de gerçekleştirdi.
Derneğin faaliyetleri arasında ‘Türkiye Arpistler Buluşması’, konserler, atölyeler, ustalık sınıfları, nota yayınları ve genç müzisyenlerin desteklenmesine yönelik çalışmalar bulunuyor. Arpın bakım ve onarım olanaklarının geliştirilmesi, çalgının farklı yaş ve eğitim düzeylerindeki müzikseverlere ulaştırılması da derneğin çalışma alanları arasında yer aldı.
Bir dönem akademisyenlik yapan Pancaroğlu, çocuklar ve yetişkinlere yönelik eğitim çalışmaları da gerçekleştirdi. Uluslararası arp yarışmalarında jüri üyeliği üstlenen, farklı ülkelerde ustalık sınıfları veren sanatçı, 2011 yılından itibaren Dünya Arp Kongresi yönetim kurulunda da görev aldı. ‘Orta Doğu Teknik Üniversitesi Senato Takdir Ödülü’, ‘19 Mayıs Üniversitesi En İyi Virtüöz Medya Ödülü’ ve’Çağdaş Gazeteciler Derneği Ödülü’ sanatçının aldığı ödüller arasında bulunuyor.
35'ten fazla ülkede konser veren ve 14 albümü bulunan Pancaroğlu, klasik arp yorumculuğunun yanı sıra Türk müziğinin arp repertuvarına kazandırılması, çengin yeniden tanıtılması ve uluslararası müzik dünyasıyla kültürel etkileşimin geliştirilmesi yönündeki çalışmalarıyla Türkiye'nin önemli arp sanatçıları arasında yer alıyor.
‘One Harp World’
Pancaroğlu, uluslararası arp dünyasındaki çalışmalarını 2026 yılında Toronto'da düzenlenen ‘One Harp World’ kongresinde de sürdürdü. World Harp Congress ve American Harp Society'nin 28 Temmuz-3 Ağustos tarihleri arasında ortaklaşa gerçekleştirdiği, dünyanın farklı ülkelerinden bini aşkın arp sanatçısı ve eğitimciyi buluşturan organizasyonda “Türk Arpı Projesi”ni temsil etti. Kongrede Türk müziğinin ezgisel ve ritmik özelliklerini arp üzerinde ele aldığı “Exploring Turkish Tunes” atölyelerini gerçekleştiren sanatçı, “Highlights from The Turkish Harp” başlıklı dinletisinde geleneksel eserleri ve kendi bestelerini seslendirdi. Ayrıca ‘çeng’in tarihini ve müzikal özelliklerini uluslararası katılımcılara tanıtan sunumlar yaptı. Bu katılım, Pancaroğlu'nun icracılığının yanı sıra Türk müziğinin ve tarihsel çengin uluslararası arp repertuvarında tanınması için yürüttüğü çalışmaların da önemli bir aşamasını oluşturdu.
Tarihî koleksiyonun içinde çağdaş müzecilik ve sanat etkinlikleri
‘Müze’de Müzik Salı Konserleri’nin gerçekleştirildiği Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, 2015 yılında Yüksel Erimtan Kültür ve Sanat Vakfı bünyesinde açıldı. Ankara Kalesi çevresindeki Kale Meydanı’nda bulunan üç eski Ankara evinin tarihî ve mimari özellikleri korunarak dönüştürülmesiyle oluşturulan müze, arkeolojik koleksiyonunu çağdaş sergileme yöntemleriyle ziyaretçilere sunuyor.
Yüksel Erimtan’ın koleksiyonerlik çalışmalarıyla şekillenen müze koleksiyonu, çoğunluğu Anadolu kökenli yaklaşık iki bin taşınır eserden oluşuyor. MÖ 3. binyıldan Bizans dönemine kadar uzanan koleksiyonda Hitit, Urartu, Asur, Akhamenid, Helenistik ve Roma dönemlerine ait eserler bulunuyor. Müze, arkeolojik sergilemelerin yanı sıra geçici sergiler, konferanslar, eğitim programları ve müzik etkinlikleriyle farklı sanat disiplinlerine alan açıyor. Müze’de Müzik Salı Konserleri de bu çok yönlü kültür sanat programının önemli bir bölümünü oluşturuyor.
Cazdan oda müziğine uzanan sezon
2026-2027 sezonunun açılışı 13 Ekim'de tenor Hakan Aysev'in konseriyle yapıldı. Aysev'e kemanda Gürkan Güleç, piyanoda Metin Kiper eşlik etti. Şirin Pancaroğlu'nun 17 Kasım'daki arp konserinin ardından 15 Aralık'ta piyanist Kerem Görsev ile saksafoncu Engin Recepoğulları yılbaşı konserinde bir araya gelecek.
Yeni yılın ilk konseri 26 Ocak 2027'de Canan Kocaay ve Manolis Neophytou'nun dört el piyano performansı olacak. Programda Alp Can Kocaay da eser açıklamalarıyla yer alacak. 16 Şubat'ta piyanist Korkmaz Can Sağlam sahneye çıkacak. 16 Mart'ta ise kemancı Aslı Çivicioğlu, viyolonsel sanatçısı Gülyar Balcı ve piyanist Burcu Aktaş Urgun'dan oluşan Trio Stoa dinleyiciyle buluşacak. Bu konserde eser açıklamalarını Prof. Dr. Eftal Güdemez üstlenecek.
20 Nisan'da piyanist Eren Düzenli'nin konseriyle devam edecek sezon, 11 Mayıs'ta viyolonsel sanatçısı Nil Kocamangil ile piyanist Cem Babacan'ın birlikte vereceği konserle tamamlanacak.
Konserler müzenin konser salonunda gerçekleştiriliyor. Etkinlik günlerinde müzeye saat 18.00'den itibaren giriş yapılabiliyor; konser salonunun kapıları ise başlangıç saatinden 15 dakika önce açılıyor. Müze Cafe de konser öncesinde hizmet veriyor. Etkinlikler 12 yaş ve üzerindeki izleyicilere açık.


