Çaykovski’nin 1892’de ilk kez sahnelenen “Fındıkkıran”ı, Noel gecesi, oyuncak askerler, masal karakterleri ve düşlerle örülü dünyasıyla klasik bale repertuvarının en tanınan eserlerinden. Novaya Opera/Balet Moskva’nın Şubat 2026’da Moskova’da prömiyerini yapan “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil / The Nutcracker. Not a Fairytale” prodüksiyonu ise aynı müziği koruyarak hikâyeye başka bir yerden bakıyor. Art Seasons organizasyonuyla İstanbul’a gelecek yapım, 11 ve 12 Eylül tarihlerinde AKM Türk Telekom Opera Salonu’nda izleyiciyle buluşacak.

 

 

“Bu bir masal değil” ifadesi, yapımın yaklaşımını doğrudan ortaya koyuyor. Pavel Glukhov’un koreografisi, Fındıkkıranın bilinen masalsı atmosferini I. Dünya Savaşı yıllarına taşıyor. Hikâyenin merkezinde, cepheden sağ dönmesine rağmen savaşın fiziksel ve psikolojik etkilerinden kurtulamayan genç asker ‘Nataniel’ bulunuyor. Geçmişle bugün, anılarla düşler arasında yaşayan Nataniel’in hikâyesi; savaşın yarattığı kayıp duygusu, aşk ve yeniden hayata tutunma çabası üzerinden ilerliyor. Sevgilisi Clara ile kurduğu ilişki ise bu dönüşümün önemli parçalarından birini oluşturuyor.

 

 

 

Nataniel’in hikâyesi, bir oyuncak bebek ustasının atölyesinden eski bir Fransız kasabasına, oradan savaşın içine uzanan farklı zaman ve mekân katmanlarıyla anlatılıyor. Böylece geleneksel Fındıkkıran anlatısındaki çocukluk, düş ve mucize kavramları, bu kez yetişkin bir karakterin hafızası ve savaş sonrasında yaşadığı travmayla birlikte ele alınıyor.

 

 

Yapımın temel özelliklerinden biri, Çaykovski’nin müziğine müdahale edilmemesi. Fındıkkıranın partisyonu canlı orkestra tarafından herhangi bir kesinti ya da tempo değişikliği yapılmadan seslendiriliyor. Değişen, müzik değil, bu müziğin üzerine kurulan sahne anlatısı. Glukhov’un çağdaş koreografisi, herkesçe bilinen melodilerin içinden savaş, kayıp, hafıza, aşk ve yeniden doğuş gibi temaları çıkarıyor.

 

Bu yaklaşım, yapımın adındaki “Bu Bir Masal Değil” ifadesini de açıklıyor. Glukhov için Fındıkkıran,

yalnızca bir Noel masalı değil; zamanın ilerleyişi ve geri döndürülemezliğiyle bağlantılı bir eser. Koreograf, yapımın çıkış noktasını zaman ve kayıp duygusuyla ilişkilendirirken, farklı zamanlarda geçen olayların aynı sahnede kesişmesini ve birbirini dönüştürmesini hedefliyor.

 

Glukhov’un bu yorumunda Nataniel’in psikolojik dönüşümü koreografinin merkezinde yer alıyor. Masalsı ve naif bir dünyanın içinden geçen karakter, savaşın ardından duygusal bir boşlukla karşı karşıya kalıyor ve hikâyenin ilerleyen bölümünde yeniden hayata bağlanma arayışına giriyor. Çağdaş dansın anlatım olanaklarıyla kahramanın naif ve düşsel başlangıçtan duygusal boşluğa, oradan yeniden hayata yönelen dönüşümü sahneye taşınıyor.

 

 

 

 

Koreograf ve yönetmen Pavel Glukhov, Rusya çağdaş dans sahnesinin öne çıkan isimleri arasında yer alıyor. Dansçı olarak başladığı kariyerinin ardından koreografi eğitimini dünyaca tanınan koreograf ve dansçı Mikhail Lavrovsky ile sürdüren Glukhov, söz kullanmadan psikolojik karakterler ve dramatik anlatılar oluşturmasıyla tanınıyor. Novaya Opera/Balet Moskva için 2024’te Igor Stravinsky’nin Les Noces eserine koreografi hazırlayan Glukhov’un 2026’daki “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil / The Nutcracker. Not a Fairytale” çalışması da bu çizginin devamı niteliğinde.

 

Glukhov, 2022 yılında Rusya’nın prestijli Altın Maske Ödülleri’nde ‘Yılın En İyi Koreografı’ seçildi. Sanatçı aynı zamanda çağdaş dans festivali Diana Vishneva. Context Çağdaş Dans Festivali’nin küratörleri arasında yer alıyor.

 

 

 

 

Yapımın görsel dili de Nataniel’in zihinsel yolculuğunu takip ediyor. Sahne tasarımını Larisa Lomakina üstleniyor. Lomakina’nın tasarımı geçmiş ile bugünü, anılar ile düşleri aynı sahnede bir araya getirirken, eski bir Fransız kasabasının sıcaklığı ile oyuncak askerlerin soğuk dünyasını aynı görsel yapı içinde buluşturuyor.

 

Kostüm tasarımı Svetlana Tegin’e ait. Tegin’in renk paletinde hikâyenin başlangıcında eski fotoğrafları çağrıştıran sepya tonları kullanılırken, anlatı ilerledikçe renkler değişiyor ve baharın daha canlı tonlarına geçiliyor. Böylece karakterin iç dünyasındaki dönüşüm, koreografinin yanı sıra kostümler üzerinden de görünür hale geliyor. Işık tasarımını Tatyana Mishina ve Andrey Kostyuchenkov, video tasarımını ise Alexey Bychkov gerçekleştiriyor.

 

 

Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil, Moskova’daki Novaya Opera/Balet Moskva’nın 2026 repertuvarındaki yeni yapımlarından. Moskova’nın merkezindeki Ermitage Garden’da faaliyet gösteren tiyatro 35 yıllık bir geçmişe sahip. Evgeny Kolobov tarafından kurulan Novaya Opera/Balet Moskva, klasik repertuvarı çağdaş sahne yaklaşımlarıyla yeniden ele alan çalışmalarıyla biliniyor.

 

Yapımın müzik direktörlüğünü ve orkestra şefliğini Anton Torbeev üstleniyor. Libretto, Pavel Glukhov ve Tatyana Belova tarafından kaleme alındı. Sahne tasarımı Larisa Lomakina, kostüm tasarımı Svetlana Tegin, ışık tasarımı Tatyana Mishina ve Andrey Kostyuchenkov, video tasarımı ise Alexey Bychkov imzası taşıyor.

 

İstanbul gösterimlerinde Nataniel rolünü Maxim Isakov, genç Nataniel’i Andrei Lega, Clara’yı ise Daria Komlyakova canlandırıyor. Yapımda Novaya Opera Orkestrası da sahnede yer alıyor; çelesta partisini Ekaterina Goltsova ve Stanislav Pylov üstleniyor.

 

 

 

 

Eser Rusya’da sahnelenmeye başladıktan sonra manşetlerde yer aldı. “Kommersant: sansasyon olacağı söyleniyordu, oldu.  ClassicalMusicNews: Sezonun deniz feneri olan bir gösteri” başlıkları atarken, Stsena’da Andrey Galkin ayrıntılı bir analiz yayımladı. Moskova’da 2026 biletleri satışa çıkan ve şimdiden yoğun ilgi gören “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil / The Nutcracker. Not a Fairytale”,  şimdiden kalıcı eserler arasında yerini aldı. 

 

 

Art Seasons’ın İstanbul’a getirdiği “Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil / The Nutcracker. Not a Fairytale”, 11 ve 12 Eylül 2026 tarihlerinde AKM Türk Telekom Opera Salonu’nda sahnelenecek. Her iki gösterinin başlangıç saati 20.30. İki perde, bir prolog ve bir epilogdan oluşan yaklaşık iki saatlik çağdaş bale, 12 yaş ve üzeri izleyicilere yönelik.

 

Çaykovski’nin 130 yılı aşkın süredir sahnelerde yaşayan müziği, bu kez bir Noel gecesinin masalından çok savaş sonrasında hafızasıyla baş başa kalan bir insanın hikâyesine eşlik ediyor. ‘Fındıkkıran: Bu Bir Masal Değil’, tanıdık bir klasik eseri değiştirmeden, ona bakış biçimini değiştirerek İstanbul seyircisinin karşısına çıkacak.