Bir öykü kitabını okumaya nereden başlarsınız? Kitaba adını veren öyküden mi yahut adını en beğendiğiniz öyküden mi? Yoksa nizami mi gidersiniz? Yani sırayla, bir, iki diye başlar, dört, beş diye devam mı edersiniz? Ya da âlem gider Mersin’e ben giderim tersine der sondan başa doğru mu ilerlerseniz. Avarelik bu ya belki de, o an keyfe keder, rastgele karar verirsiniz hangi öyküyü okuyacağınıza, tümüyle size kalmış.

 

Nurhan Suerdem’in “Herkes Kendi Kendine"sine gelince, işin en esprili yanı bu adı taşıyan bir öykünün olmaması. Dolayısıyla, buradan başlayamayacaksınız. Ama pekâlâ “Gölgesizler”den başlayabilirsiniz. Sizi güzel bir sonbahar gününe, hem de gün batmaya yakın bir zaman aralığına, arkası bahçe, bir apartman girişine çekecek ilk öyküden. Fransa’da yaşayan oğluyla gelinini ziyaret eden, ressam kimliğine henüz alışamamış emekli bir edebiyat öğretmeniyle hep birlikte gidilen bir akşam yemekte tanışılan Amber sizi karşılayacak. Yumuşacık tüylü, bütün türdeşleri gibi çikolata delisi Amber’le.

 

 

 

O da sizi kocasını yeni kaybetmiş Işıl Hanım'ın dünyasına çekecek. “Günlerdir süren ayaz yetmemiş gibi, rüzgârın ıslığı, yerini fırtınanın uğultusuna bırakmıştı(r)” o dünyada. “Ağaç dalları fırtına karşısında eğiliyor, dallar savrulurken, üstünde tek tük kalmış yapraklar tutunamayıp havada uçuşuyordu(r).” Derken zil çalacak, Işıl Hanım'a başsağlığı dileyen tek komşusu, katta oturan Pervin Hanım, elinde nefis fırın sütlacıyla çıkıp gelecek.

 

 

Diğer öykülere geçmeden hemen, burada bir parantez açalım ve Nurhan Suerdem’in öykülerinde kan, gözyaşı, intikam olmadığını söyleyelim. İnsanın varoluş sancısı, yalnızlığı, çaresizliği, tutunma, varolma ve direnme çabaları var.

 

 

Erenköy İstasyonu. Marmaray’ı bekliyor anlatıcı/yazarımız. Banklarda oturan birkaç kişi. Yerlere bırakılan kuru mamaları yiyen kediler. Kedilerin mamalarına ortak çıkmaya çalışan kargalar. Ve Ahmet Kaya seslendiren iki sokak çalgıcısı. Yazarımızın gözü karşısında oturan üç kuşak kadına takılıyor: Anneanne, anne, torun. Yılların Kadıköylüsü oldukları belli üç kuşak. Derken anneanne orduevi kartını düşürüyor ve yazarımız anneannenin 'geçmişini' kurgularken, kendi not defterini düşürüyor. Sonra, ne mi oluyor? Bunun için “Kum Gibi"yi okuyacaksınız, başka yolu yok.

 

Keza “Müphem"i, “Aynı Saatte"yi, “Karşılaşma"yı, “Boş Odalar"ı, “Kökler"i, "Duyguların Olasılığı"nı, "Cevapsız Sorular"nı da.

 

 

 

Bir umut ev halkının gelmesini bekliyordur. 

Evet, kış gelmiştir…

 

Gülten Akın’ın dediği gibi “Kış işte, dünya evlere çekildi, içlere.”

Sokak lambalarının feri kalmamıştır. Deniz, sahil, evler, bahçeler, iskeleler yaz da olsa canlanmıyordur artık. “Herkes Kendi Kendine"nin en hazin öyküsü olan “Boş Odalar”, üç aşağı beş yukarı böyle başlıyor. Terkedilmeye yüz tutmuş sayfiyedeyiz. Yıllardır kendi kendiyle olan, maziyi arayan evimiz, her şeye rağmen, zamana ve yalnızlığa kim dayanabilmiş ki dese de bir umut gelmelerini bekliyordur. Mavili pembeli ortancalar, akşamsefaları, akasya, yediveren gülleri, kırmızı erik ağacı kuruyup gitse de evimiz, bahçedeki zeytin ağacı, çamlar ve sardunyalar gibi direnir duracaktır.

 

 

 

Özetlersek, her öykünün hakkını verin. 

 

Kocası hapiste olan iki çocuklu genç kadının öyküsünü anlatan “Müphem"in de birkaç yıl öncenin bütün dünyayı ele geçiren pandemi döneminin ev izdüşümlerini aktaran “Aynı Saatte"nin de. Gelinini oğlunun şiddetinden kaçıran bir kadının öyküsünü de “Karşılaşma"yı da ressam bir karı kocayı anlatan “Kökleri" de. Ya da "Duyguların Olasılığı"nda avlulu eski bir apartmanda yaşayan felçli bir anneyle kızının dairesinin karşısına Leo adlı köpeğiyle kır saçlı, 40-45 yaşlarında yapılı bir adamın taşınmasıyla değişecek olan boğucu yaşamlarını anlatan bu öyküyü de. Kitabın son öyküsü “Cevapsız Sorular”. Şubat depremi ve kanserle mücadele eden anlatıcının 'eş zamanlı' ilerleyen öyküsü.

 

Uzun sözün kısası: Döne döne okumasanız bile öyküleri sindire sindire okuyun. Çünkü belki de Jorge Luis Borges’in dediği gibi gerçek ile kurmaca arasında hiçbir fark yok. Ve geçmişin tamamı belleğimizde kalanlardan ibaret.