İstanbul Piyalepaşa’da Aslı Sümer ve ekibi imzası ile hizmet veren artSümer, Cansu Çakar’ın galerideki ikinci kişisel sergisi “Kiracı”yı, 7 Kasım’dan itibaren izleyiciyle buluşturuyor.

 

Lisans derecesini İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü, Tezhip Ana Sanat Dalı'nda tamamlayan Çakar, 12 Aralık’a kadar yer bulacak sergisinde, “her şeyin eşzamanlı bir varoluşa imkân tanıdığı, görsel anlatılar ve metinlerarası ilişkiler üzerinden bir dünya kuruyor.”

 

Cansu Çakar’ın Ege adalarından İzmir sokaklarına, özyaşamöyküsel çok sayıda detayı da metaforik bir izah ve mizah duygusu içinde minyatür sanatı kapsamında filtrelediği biricik emeği, 19 yapıttan menkul serginin en büyük potansiyeli olarak kayda geçiyor. Eserlere, izleyicinin gösterdiği yakın, çocukça nezaket, sanatçının yapıtlarının barındırdığı merak ve sürprizleriyle, şu aralar açılan sergiler arasından hakkıyla sıyrılıyor. 

 

Sergi, 2023’te SAHA Studio, 2024’te ise Cornwall İngiltere Tate St Ives sanatçı programına seçilen sanatçının da bir nevi oto-portresi denebilecek “Keşiş Yengeci” isimli suluboya kompozisyonla açılıyor. Sanatçının bu iyot kokulu dikdörtgen tezhip güncellemesi, turkuvaza kendini ferah feza bırakan mavi gözlü meraklı keşiş yengecinin eski bir şişede bulduğu yüzer gezer huzuru sembolize ediyor. Kompozisyonda zevkten dört köşe yengece eserin de köşelerini dönmüş, ona refakat halindeki türlü deniz canlıları görülebiliyor.

 

 

 

Kıyı ve deniz arasındaki irtibat ve fanilik rekabeti, Yakın Doğu ve Akdeniz kültürlerine odaklı Çakar’ın merakını belgelediği, “1+1” konulu, meşhur Zeugma Mozaik Müzesi, Diyarbakır çıkışlı “Çingene Kızı” suret freskosu (2011) ikili yorumla da kalıcılaştırıyor. 

 

Eserler, içerdikleri görsel ve kavramsal katmanlarla, ziyaretçilerin zaman, mekân, tarih, aktüalite ve yorum seviyelerini art arda, ancak onları utandırmaksızın, bir oyun rehavetiyle sınıyor. “1+1”de yorumladığı fresko ile sanatçı, bu çalışmasında Dünyanın en büyük ikinci mozaik müzesinde bulunan bu ‘meşhur’ mozaik suretin esas cinsiyeti ile kamu ile otoritenin kendisini tabir ve algı kararını tartışma konusu yapıyor. Eser,  su altı ve üzerindeki tarihi, kalıntıyı ve hakikati mukayese eden melankolik bir tartışma paneli halini alıyor.

 

 

 

Sergide, 33 x 140 cm. ebadındaki “Maden” isimli çalışma, değerli taş ile enerji potansiyeli adına ve ticari çıkar uğruna yok edilen ulusal ekolojik manzaraya yakılan görsel, panoramik bir ağıt olarak da okunabiliyor. Adı üzerindeki çalışma, izleyene ilk bakışta gerçeküstü gibi de gelse, Türkiye ve Dünyada yapılan tabiat katliamlarına yönelik detaylı, dramatik bir farkındalık belgesi olarak, sergideki yerini hakkıyla alıyor.  Eser doğrudan herhangi bir kişi veya kuruma gönderme yapmamakla birlikte, dışarıdan un ufak görünen müdahalalerin esasında toprakların birikim ve belleğini ne hale getirdiğine ilişkin can yakıcı bir tanıklığa da vesile oluyor.

 

 

 

Jotun katkısı ile izlenebilen etkinliğe adını veren “Kiracı” isimli ikili iç ve dış mekân kesiti, Çakar ile Borga Kantürk ve bir çok sanatçı dostuna da yuva haline gelen İzmir çıkışlı eski yapıya gösterdiği duyarlık ve sahiplenme duygusuna bir armağan olarak deneyimleniyor. Eserde, sanatçının atölyesine, pencere önü çiçeğine, yapının tarihi zemin karo döşemelerine, 19. Yüzyıl mimari kimliğine ve barındırdığı odaların güzelliğine gösterdiği vurgu özellikle seçilebiliyor.

 

 

 

İnci Duygu, Aslı Sümer, Ayşe Umur, Bulut Şenol, Oktay Duran, Emrah Çoban, Değer Özkan Çötelioğlu, Hasan S.Yıldız, İlayda Tunca, Kavachi ve Şevval Köselioğlu gibi imzaların desteği ile hayat bulan sergide bundan sonraki kısımlarda duvarlara kondurulan mavi coğrafi yorumlar ise, “Astipalya”, “Çoban Adası / Kasos” ve “Kerpe / Karphatos” adlı noktalara yaptığı yorumları bitiştiriyor. Sanatçı, politika ile geleneği, düş ile hafızayı bitiştirdiği bu eserleriyle oluşturduğu sergiyi, “yaşamak, üretmek ve var olmak için geçici olarak sahiplenilen mekânlar arasında” kurguluyor.

 

 

 

Gerçekliğin fantezi, eleştirinin gelenek, hakikat ile yanılgı arasında üretken bir eleştirellikle salındığı yapıtlar, özellikle çok dikkatle, yakından deneyimlendiklerinde ziyaretçiye nice acı sürprizler, görsel şakalar da ikram etmeden, durmuyor. Keza Cansu Çakar’ın Ege ve Akdeniz keşfi, sergide bilahare duvarda sektirilen ufak ebatlı, “Patmos”, “Leros” “Kalimnos”, “İstanköy”, “İncirli”, “Tilos”, “Simi”, “Herke” ve “Rodos” adlı eserleriyle de vurgulanıyor. 

 

Bugünü ve tarihi eş zamanlı bir yaklaşımla önümüze bırakan Çakar’ın sergide yer verdiği bir diğer çalışması, “Avrat Taşı”nı önümüze bırakıyor. Eser, “…beşinci yüzyıl başlarında Doğu Roma Konstantinopolis’inde, bugün İstanbul’un Cerrahpaşa - Haseki çevresinde bulunan Arkadius Forumu’nun merkezine dikilmiş, anıtsal Arcadius sütununun günümüze kalan parçası”na odaklanıyor.

 

 

 

Sanatçı ve Art Sümer’den, sergi açılış turu esnasında aldığımız bilgiye göre, “Osmanlı döneminde ‘forum’ özelliğini yitirmeyen bölge, sütun çevresinde kurulan ‘Avrat Pazarı’ ile, kadınların üretici ve alıcı - satıcı olarak kent ekonomisine katıldığı özel bir alan olarak biliniyor. 

 

Ancak ‘avrat’ kelimesi, zaman içinde farklı biçimlerde yorumlanıyor. Bölgeyi ziyaret eden seyyahlar, güncelerinde bu pazardan bahsederken, burayı kadın ve köle pazarı olarak tasvir ediyor. Bu kelimenin kökeninde esasen Arapça, ‘awra’ bulunuyor. Bu da örtülmesi, gizlenmesi gereken, kusurlu şey anlamına geliyor. İlgili kökensel çağrışım ise, kelimenin günümüzde taşıdığı olumsuz anlamların arka planını düşündürüyor.

 

‘Avrat’ kelimesinin, bugün hâlâ ‘küçültücü ve müstehcen’ çağrışımlarla karşılanması, kadın kimliğine yönelik toplumsal önyargının, dildeki izlerinden biri olarak niteleniyor ve bu da, taşın kendisine aitmiş gibi duran, cinsiyetçi bir hafıza üretiyor. Çakar, pembe bir gök ile sunduğu mimari yozlaşma vurgulu eseriyle birlikte, yapıtın günümüzde izlemek adına bir bank bile bırakılmayan, işaretsiz, künyesiz bir miras olmasına da göndermede bulunuyor. 

 

Cansu Çakar, aynı farkındalık ve eleştiri çizgisini, sergideki “Hatun Kümbeti” isimli mimari mirasa dönük görsel yorumla da bitiştiriyor. Eserlerinde geleneksel kültürün geleceğe yolculuğunda maruz kaldığı görsel, anlamsal ve pratik kamburların altını çizen Çakar, sergisindeki bir diğer çalışmasında ise, “Deve Dolması”nı tartışma konusu yapıyor. Çakar eserinde, geleneksel bir Osmanlı - Türk yemeğine gönderme yapıyor.

 

 

 

Çakar’ın artSümer’de yer alan “Kiracı” adlı ikinci kişisel sergisi, zaman, mekân ve insana eleştirel bakışın geleneksel bir yaklaşımla da olabildiğini harmanlayan 19 eserini bir araya taşıyor. Eserlerinde eko - feminist bir tavır ile tarihsel kayıplara da göndermede bulunan sanatçı sergisinde Yakın Doğu, Akdeniz ve kent kültürlerini öz yaşamöyküsel detaylarla aynı hizaya, sürprizli bir tavırla getiriyor.

 

Sanatçının kariyerinde öne çıkan sergileri ve projeleri arasında Akıp Giden Şehir, İstanbul Modern Müzesi (2026); Yeryüzü Yankıları, Odunpazarı Modern Müze, Eskişehir (2026), Gök Zemin, 7.Mardin Bienali (2026); New Rarities (solo), Tate St Ives, Cornwall (2024); Bugünü Resmetmek, Yapı Kredi Kültür Sanat (2024); Hat ve Hata (solo), .artSümer, İstanbul (2023); Nature and State, Staatliche Kunsthalle Baden-Baden (2022); Fore-Edge Painting, MACRO Roma Çağdaş Sanat Müzesi (2021); 6. Ural Endüstriyel Çağdaş Sanat Bienali, The Optical and Mechanical Plant, Yekaterinburg (2021); 11. Berlin Bienali: The Crack Begins Within, KW (2020); Minyatür 2.0, Pera Müzesi (2020); Aslına Sadık Kalınmıştır, Salt Beyoğlu, İstanbul (2019); The Crime of Mr. Adolf Loos, Axel Vervoordt Gallery, Anvers (2019); Cappadox Çağdaş Sanat Programı, Nevşehir (2018); House of Wisdom, Dzialdov Art Space, Berlin (2017) / Framer Framed, Amsterdam (2017) / Bonington Gallery, Nottingham (2018); 15. İstanbul Bienali kamusal programı, İKSV Binası (2017); Freundschaftsspiel Istanbul:Freiburg: Ayşe Umur ve Agah Uğur Koleksiyonları, Museum für Neue Kunst, Freiburg (2016); Linear Transcendency, Lab-Darat al Funun, Amman (2016) ve 14. İstanbul Bienali, TUZLU SU:Düşünce Biçimleri Üzerine Bir Teori, FLO Binası (2015) yer alıyor.