İstanbul’un tarihî yapıları, farklı işlevlerle kent yaşamına yeniden katılmaya devam ediyor. Beyoğlu’nda, Haliç kıyısındaki tarihî tersane yerleşkesi de bu dönüşümün yeni adreslerinden biri oldu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İBB Miras tarafından yürütülen koruma ve yeniden işlevlendirme çalışmaları kapsamında hazırlanan Forsa Performans Sanatları Merkezi (Forsa PSM), 13 Kasım 2026 Cuma akşamı düzenlenen törenle kapılarını açtı. İstanbul Sanat yerleşkesinde, restorasyonu tamamlanan B Blok yapısında hizmete giren merkez, konser ve sahne sanatlarının yanı sıra farklı disiplinlerde eğitim, atölye, söyleşi ve üretim çalışmalarına da ev sahipliği yapacak.

 

Teleskopik tribün sistemiyle farklı etkinlik düzenlerine uyarlanabilen Forsa PSM, oturmalı düzende 512, ayakta ise 1.600 kişilik kapasiteye sahip. Merkezin programı yalnızca konser ve gösterilerden oluşmuyor. Sanatçıların, tasarımcıların, öğrencilerin ve farklı yaş gruplarından katılımcıların bir araya gelebileceği atölyeler, eğitimler ve fikir paylaşımına dayalı etkinlikler de Forsa'nın çalışma modelinin önemli bir bölümünü oluşturuyor.

 

 

13 Kasım akşamı gerçekleştirilen açılış programı saat 19.00'da kokteyl ve Kapiko'nun müzik performansıyla başladı. Ethno, world jazz ve fusion türlerini buluşturan grup, gecenin ilk müzik etkinliğini gerçekleştirdi. Saat 20.00'de başlayan açılış töreninde merkezin hazırlık ve yapım aşamalarını anlatan video gösteriminin ardından ışık şovu düzenlendi. Gecenin sahne programında Dolapdere Big Gang, konuk sanatçı Gülçin Ergül ile birlikte yer aldı. Farklı müzik türlerini kendi düzenlemeleriyle yorumlayan grup, Forsa PSM'nin açılış gecesinin müzik programını üstlendi.

 

 

 

İBB Başkanvekili Nuri Aslan'ın ev sahipliğinde düzenlenen açılış törenine İBB yönetimi, belediye meclis üyeleri, farklı siyasi parti ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ile kültür-sanat dünyasından çok sayıda isim katıldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın ardından Forsa PSM'nin yapım ve restorasyon aşamalarını anlatan video gösterimi gerçekleştirildi. Törende İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat ve İBB Başkanvekili Nuri Aslan konuşma yaptı.

 

Nuri Aslan, konuşmasına İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun selamlarını ileterek başladı. Sanatın insanın kendi içinde unuttuğu duyguları ve düşünceleri yeniden keşfetmesine imkân tanıdığını belirten Aslan, bir şehrin kültür ve sanata ekmek ve su kadar ihtiyaç duyduğunu söyledi. Sanat etkinliklerinin insanları aynı mekânda buluşturarak ortak kent belleğinin oluşmasına katkıda bulunduğunu ifade etti. Konuşmasında tutuklu bulunan Ekrem İmamoğlu ve diğer isimlerin yargılanma süreçlerine ilişkin değerlendirmelerini de paylaşan Aslan, anayasanın herkes için eşit uygulanması gerektiğini dile getirdi.

 

Haliç Tersanesi'nin kendisi için kişisel bir geçmişi de bulunduğunu anlatan Aslan, genç bir mühendis adayıyken burada staj yaptığını hatırlattı. Tersanenin yeniden işlevlendirilmesinde İBB'nin yürüttüğü çalışmalara değinen Aslan, Şehir Hatları'nın denizcilik faaliyetleriyle kültür-sanat çalışmalarının aynı yerleşkede bir arada sürdürülebilmesine dikkat çekti. Tersanede vapurların bakım ve onarımının devam ederken yakınındaki sanat alanlarında provaların ve etkinliklerin gerçekleştirilebilmesini, mekânın yeni kullanım biçiminin önemli bir özelliği olarak değerlendirdi.

 

Aslan, Forsa PSM'nin özellikle genç sanatçılara yeni olanaklar sunmasını hedeflediklerini belirterek, gençlerin yalnızca etkinlikleri izleyen kişiler olarak kalmaması, burada üretim yapması ve sahneye çıkması gerektiğini söyledi. Konuşmasında İBB'nin kültür ve tarih mirasını yeniden kent yaşamına kazandırmak amacıyla yürüttüğü diğer projelere de değindi. Gazhane, Feshane, Metrohan, Casa Botter, Muammer Karaca Tiyatrosu ve Kuyumcuhan'ın bu çalışmalar kapsamında yeniden işlevlendirildiğini hatırlatan Aslan, Haldun Taner ve Reşat Nuri Tiyatroları, Bukoleon Sarayı ve Kara Surları'ndaki çalışmaların sürdüğünü aktardı. Feshane ve Rumeli Hisarı'nda ikinci etap, Yedikule Gazhanesi'nde ise üçüncü etap çalışmalarının tamamlanmasının hedeflendiğini belirtti.

 

İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat da konuşmasında, Forsa PSM'nin İstanbul'daki kamusal kültür-sanat alanlarını artırma hedefinin bir parçası olduğunu vurguladı. Kentte yaşayanların kültür ve sanat mekânlarına erişiminin kamusal bir hak olduğunu belirten Polat, bu alanların yalnızca etkinliklerin düzenlendiği yerler değil, kentlilerin bir araya gelebildiği, deneyim yaşayabildiği ve kültürel faaliyetlere katılabildiği mekânlar olarak tasarlanması gerektiğini ifade etti.

 

Polat, merkezin programlama modeline ilişkin ayrıntıları da paylaştı. Buna göre etkinlik programının yarısı İBB tarafından hazırlanırken diğer yarısı sanatçılara ve kültür-sanat alanında çalışanlara açık katılımcı program önerilerine ayrılacak. Forsa PSM'nin çağdaş ve yenilikçi bir performans sanatları merkezi olarak tasarlandığını belirten Polat, tarihî yapıların korunmasıyla çağdaş mimari ve yeni kültürel işlevlerin bir araya getirilmesinin önemine değindi. İstanbul'un nüfusu ve farklı ilçeler arasındaki kültürel olanaklara erişim farklılıklarına da dikkat çeken Polat, özellikle Esenyurt, Bağcılar ve Gaziosmanpaşa gibi yoğun nüfuslu ilçelerde kültür, sanat ve sosyal yaşamı bir araya getiren alanlara duyulan ihtiyacı dile getirdi.

 

 

 

Forsa PSM'nin bulunduğu Haliç Tersanesi'nin geçmişi, İstanbul'un fethinden hemen sonra, 11 Aralık 1455'te Fatih Sultan Mehmed tarafından temelleri atılan Tersâne-i Âmire'ye uzanıyor. Kasımpaşa'dan Hasköy'e uzanan Haliç kıyısında kurulan tersane, Osmanlı donanmasının gemi inşa, bakım ve onarım merkezi olarak kısa sürede büyüyerek 16. YY’da dünyanın en büyük tersanelerinden biri hâline geldi.

 

Yavuz Sultan Selim döneminde genişletilen, Kanuni Sultan Süleyman döneminde ise yüzlerce geminin inşa edilebildiği büyük bir denizcilik kompleksine dönüşen Tersâne-i Âmire; gemi yapım tezgâhları, kızaklar, havuzlar, ambarlar, dökümhaneler, atölyeler ve eğitim birimleriyle askerî, teknik ve endüstriyel üretimin merkezlerinden biri oldu. Osmanlı donanmasının 1571 İnebahtı Deniz Savaşı'nda ağır kayıp vermesinin ardından beş ay gibi kısa bir sürede 150'den fazla kadırganın yeniden inşa edilmesi, tersanenin üretim kapasitesinin tarihsel örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.

 

18. YY’ın sonlarından itibaren gemi bakımını kolaylaştırmak amacıyla kuru havuzlar inşa edildi. III. Selim döneminde 1797-1800 yılları arasında tamamlanan ilk havuzu, II. Mahmud döneminde 1821-1825 arasında yapılan ikinci havuz ve 1857-1870 yılları arasında tamamlanan üçüncü havuz izledi.

 

19. yüzyılda buhar gücüyle çalışan gemilerin inşasına da geçilen tersane, Osmanlı denizciliğinin modernleşme sürecinde önemli rol oynadı. 1913 yılında Taşkızak, Camialtı ve Haliç tersaneleri olarak üç ayrı işletmeye ayrılan yerleşkenin Haliç bölümü, Cumhuriyet döneminde önce Türkiye Seyr-i Sefain İdaresi'ne, daha sonra farklı kamu denizcilik kurumlarına bağlandı. 1952'de Denizcilik Bankası bünyesine alınan tersanede yeni atölyeler ve üretim alanları oluşturulurken, 1984'te Türkiye Gemi Sanayi AŞ'ye devredildi.

 

2000'li yıllardaki kurumsal değişimlerin ardından 2010 yılında İBB iştiraklerinden Şehir Hatları AŞ'ye tahsis edilen tersane, tarihî kuru havuzları, kızakları ve atölyeleriyle gemi bakım, onarım ve inşa faaliyetlerini sürdürdü. Bugün de denizcilik işlevini koruyan yerleşkenin kültür-sanat alanındaki yeni dönemi, İstanbul Sanat Müzesi'nin 2024 yılında ziyarete açılmasıyla belirginleşti.

 

 

Forsa PSM'nin temel yaklaşımı, sahne sanatlarını yalnızca izleyiciyle buluştuğu son aşamadan ibaret görmemek üzerine kurulu. Merkez, bir gösterinin ortaya çıkışındaki yaratıcı ve teknik süreçleri de sanat faaliyetinin parçası olarak ele alıyor. Tasarım aşamasından provalara, ilk fikirden prömiyere kadar uzanan üretim sürecinin farklı disiplinlerden katılımcılarla paylaşılması hedefleniyor. Tersanenin üretim kültüründen hareketle oluşturulan bu modelde sanatçılar, tasarımcılar ve öğrenciler aynı ortamda çalışarak yeni eserler geliştirebilecek.

 

Forsa'nın çalışma düzeni Tersane, Pusula ve Güverte adları verilen üç ana alana ayrılıyor. Bu üç bölüm, üretim, öğrenme ve izleme süreçlerini birbirinden koparmadan bir araya getiren bir program anlayışına dayanıyor.

 

Tersane, atölyeler ve ortak çalışmalar aracılığıyla sahnenin yaratıcı ve teknik süreçlerinin deneyimlendiği üretim alanı olarak tanımlanıyor. Pusula, söyleşiler, seminerler ve buluşmalarla bilgi ve deneyim paylaşımına odaklanıyor. Güverte ise konser, tiyatro, dans ve farklı performans biçimlerinin izleyiciyle buluştuğu ana gösteri alanı olarak faaliyet gösterecek.

 

Bu modelde sanatçılar yalnızca eserlerini sergilemek için değil, üretim süreçlerini paylaşmak ve yeni projeler geliştirmek için de merkezin imkânlarından yararlanabilecek. Pusula kapsamında genç performans sanatçılarının üretim süreçleri, ilk çalışmaları ve sahne deneyimleri üzerine söyleşiler; tiyatro yapımcılığının hazırlık, bütçe, prova ve prömiyer aşamalarına ilişkin seminerler; cazın farklı dönemlerini ele alan müzik tarihi ve dinleme programları düzenlenmesi öngörülüyor.

 

Güverte'de ise farklı müzik türlerinden sanatçı ve toplulukların konserleri, tiyatro oyunları, tek kişilik sahne çalışmaları, stand-up gösterileri, dans ve performans etkinlikleri izleyiciyle buluşacak. Böylece merkez, sahne üzerinde gerçekleşen etkinliklerle bunların arka planındaki bilgi ve üretim süreçlerini aynı çatı altında bir araya getirecek.

 

 

Forsa PSM'nin programındaki önemli bölümlerden biri, farklı yaş gruplarına ve deneyim seviyelerine yönelik uygulamalı atölyeler. Geleneksel el sanatlarından görsel tasarıma, maket ve kukla yapımından fotoğrafçılığa kadar uzanan eğitimler, katılımcıların farklı malzeme ve tekniklerle tanışmasını amaçlıyor.

 

El Sanatları Atölyesi'nde geleneksel desen, renk ve malzeme bilgisi uygulamalı çalışmalarla ele alınacak. Ebru eğitimlerinde su yüzeyinde biçimlendirilen boyalar kâğıda aktarılırken, geleneksel kâğıt ve yazı sanatları kapsamında kâğıt kesme, motif oluşturma ve kaligrafi çalışmaları yapılacak. Mozaik eğitimlerinde farklı renk ve dokudaki parçalarla kompozisyon oluşturulması, dokuma ve tekstil çalışmalarında ise iplik, kumaş, dokuma ve işleme teknikleriyle desen ve doku üretilmesi hedefleniyor.

 

Görsel Tasarım Atölyesi, sahne eserlerinin ve etkinliklerin görsel kimliğine odaklanıyor. Afiş tasarımı, kolaj, illüstrasyon, tipografi ve sayfa tasarımı eğitimlerinde bir metnin, sesin veya sahne fikrinin görsel dile nasıl aktarılabileceği üzerinde çalışılacak. Renk, yazı karakteri, imge ve kompozisyon aracılığıyla bir çalışmanın izleyiciye ulaşma biçimleri araştırılacak.

 

Maket ve Kukla Atölyesi'nde ise sahne mekânının küçük ölçekte kurulması, nesnelerin ve kuklaların hareket yoluyla anlatım kazanması üzerinde durulacak. Maket ve diorama çalışmalarının yanı sıra kukla yapımı ve oynatımı, gölge tiyatrosu ve sahne aksesuarı tasarımı eğitimleri gerçekleştirilecek. Bu çalışmalarla katılımcıların sahne üzerinde kullanılacak nesneleri tasarlama ve üretme süreçlerini deneyimlemesi amaçlanıyor.

 

Sahnenin görsel dünyasını oluşturan diğer önemli alanlardan dekor, kostüm, makyaj ve ışık da ayrı bir atölye programıyla ele alınıyor. Sahne dekoru tasarımında bir metin veya sahne fikrinden hareketle mekân, yüzey ve malzeme çalışmaları yapılacak. Kostüm tasarımı eğitimlerinde karakterin özelliklerine ve hareketine uygun kumaş, renk ve biçim seçimleri üzerinde durulacak. Sahne makyajında yüz hatları, dönem özellikleri ve ışık ilişkisi incelenirken, sahne ışığı eğitimlerinde ışığın yönü, rengi ve yoğunluğunun dekor, kostüm ve makyaj üzerindeki etkileri uygulamalı olarak araştırılacak.

 

Yazarlık Atölyesi ise sahne için metin geliştirme ve dramaturji çalışmalarına ayrılıyor. Yaratıcı yazarlık eğitimlerinde anlatıcı, bakış açısı ve hikâye akışı üzerine çalışılacak; karakter ve diyalog yazımında karakterlerin amaçları, çatışmaları ve konuşma biçimleri geliştirilecek. Senaryo ve oyun yazımı çalışmalarında fikirlerin sahnelere dönüştürülmesi, dramaturji ve metin çözümlemesinde ise oyunların eylem, çatışma ve yapısal özellikleriyle sahneleme ilişkisi ele alınacak.

 

 

Fotoğraf Atölyesi kadraj, perspektif, kompozisyon ve ışık kullanımı üzerinden görsel anlatı oluşturmayı hedefliyor. Temel fotoğrafçılık eğitimlerinin yanı sıra doğal ve yapay ışığın görüntü üzerindeki etkileri, telefon kamerasıyla çekim teknikleri ve belirli bir konu etrafında fotoğraf dizisi oluşturma çalışmaları yapılacak. Böylece fotoğraf, yalnızca teknik bir uygulama değil, bir konuyu farklı görüntüler aracılığıyla anlatma yöntemi olarak da ele alınacak.

 

Oyunculuk Atölyesi'nde beden, ses ve sahne ilişkisi üzerinde durulacak. Temel oyunculuk eğitimlerinde dikkat, dinleme ve sahnedeki eylem üzerine bireysel ve grup çalışmaları gerçekleştirilecek. Doğaçlama ve sahne uygulamalarında partnerle çalışma, bir duruma tepki verme ve kısa sahneler oluşturma yöntemleri kullanılacak. Beden, ses ve diksiyon eğitimlerinde nefes, artikülasyon, duruş ve hareketin ifade olanakları incelenirken, kamera önü oyunculuk çalışmalarında çekim ölçeğine göre değişen bakış, hareket ve ifade tercihleri üzerinde durulacak.

 

Dans Atölyesi, farklı dans dillerini ve hareket biçimlerini bir araya getiren bir program sunuyor. Geleneksel danslarda halk danslarının temel adım ve ritimleri, sahne danslarında caz dansı ve flamenko gibi türlerin hareket özellikleri çalışılacak. Çağdaş dans ve doğaçlama eğitimlerinde ağırlık aktarımı, yön ve tempo üzerinden hareket dizileri geliştirilecek. Koreografi çalışmalarında ise bu dizilerin müzik, mekân ve grupla ilişkisi ele alınacak.

 

Ses ve Müzik Atölyesi'nde davul ve perküsyon, keman, piyano ve gitar eğitimlerinin yanı sıra ses ve şan çalışmaları gerçekleştirilecek. Temel ritim kalıpları, tempo, ses üretimi, nefes ve birlikte icra konuları uygulamalı olarak ele alınacak. Müzik dinleme ve çözümleme programında ise farklı türlerden örneklerle ritim, melodi ve müzikal biçim üzerine çalışmalar yapılacak.

 

Film Atölyesi bir hikâyenin kamera, ses ve kurgu aracılığıyla nasıl anlatıldığını araştıracak. Temel sinema eğitimlerinde plan, açı, sekans ve görsel anlatım kavramları örnek filmler üzerinden incelenecek. Kamera ve çekim çalışmalarında kadraj, ışık ve ses uygulamaları yapılırken, belgesel film eğitimlerinde araştırma, gözlem ve görüşmelerden hareketle anlatı tasarlanacak. Kurgu eğitimlerinde ise çekilen görüntülerin sıralanması, geçişler ve sesin anlatı üzerindeki etkisi üzerinde durulacak.

 

 

Merkezin programında çocuklara yönelik çalışmalar da önemli bir yer tutuyor. Çocuk Atölyesi oyun, hareket, ses ve görsel üretim yoluyla kendini ifade etme olanaklarını geliştirmeyi amaçlıyor. El becerisi eğitimlerinde kâğıt, kumaş ve ip gibi malzemeler kesme, katlama ve birleştirme yöntemleriyle biçimlendirilecek. Drama ve doğaçlama çalışmalarında karakterler yaratılarak kısa sahneler kurulacak.

 

Çocuklar için sinema eğitimlerinde görüntü ve sesin hikâye anlatımındaki rolü izleme ve çekim denemeleriyle ele alınacak. Müzik çalışmalarında ses, ritim ve hareket oyunları aracılığıyla birlikte dinleme, söyleme ve çalma deneyimi yaşanacak. Görsel sanat eğitimlerinde çizim, boyama ve kolajla renk, biçim ve doku üzerine çalışmalar yapılırken, kukla ve kostüm atölyelerinde basit malzemelerle karakterler tasarlanarak oyun yoluyla canlandırılacak.

 

Bu programın yanı sıra farklı disiplinlerdeki atölyelerin çocuklar ve yetişkinler için uygulamalı üretim olanakları sunması planlanıyor. Katılımcılar, ilgi duydukları alanlarda malzeme ve teknikleri deneyerek kendi fikirlerini somut çalışmalara dönüştürebilecek.

 

 

Forsa PSM, farklı yaşlardan ve deneyimlerden katılımcıları sanatın üretim, tartışma ve izleme süreçlerine dahil etmeyi amaçlıyor. Atölyelerde uygulamalı çalışmalara katılmak, sanatçılar ve araştırmacılarla söyleşilerde bir araya gelmek ya da konser, tiyatro, dans ve farklı sahne performanslarını izlemek merkezin sunduğu katılım biçimleri arasında bulunuyor. Eğitim ve etkinliklerin güncel programı ile katılım koşullarının kultursanat.istanbul adresi ve merkezin sosyal medya hesapları üzerinden duyurulması planlanıyor.

 

Haliç Tersanesi'nin üretim geleneğinden hareketle oluşturulan Forsa PSM, sanatın sahneye taşınan son aşaması kadar o aşamaya ulaşmasını sağlayan tasarım, teknik hazırlık, eğitim ve ortak çalışma süreçlerine de alan açıyor. Tersane'de üretim, Pusula'da bilgi paylaşımı, Güverte'de izleyiciyle buluşma üzerine kurulan model, tarihî yerleşkeye yeni bir kültürel işlev kazandırırken İstanbul'daki kamusal sanat alanlarının kullanım biçimlerine de farklı bir yaklaşım getiriyor.

 

 

Forsa PSM, açılışın ardından söyleşi, atölye ve konser programıyla sanatseverleri ağırlamaya hazırlanıyor. İBB Kültür’ün yeni buluşma noktası, sanatın ve müziğin farklı alanlarına odaklanan söyleşilerle katılımcıları oyunculuktan kamera ve kurguya, cazın köklerinden taş plaklar eşliğinde Cumhuriyet tarihine, bir hit şarkının anatomisinden sinema kültürüne uzanan başlıklarda bir araya getirecek.

 

Çocuklar için doğaçlama ve drama çalışmalarından kostüm tasarımına, yaratıcı çocuk kitabı yazımından denizin renkleriyle balık dokumaya uzanan atölyeler de programın bir parçası. Forsa PSM, farklı yaş gruplarına yönelik bu etkinliklerle yaratıcılığı ve birlikte üretimi destekleyen bir buluşma alanı oluşturmayı hedefliyor.

 

Açılış haftasının konser programında ise 14 Kasım Cumartesi akşamı Soner Sarıkabadayı, 15 Kasım Pazar akşamı Kolektif İstanbul ve Dolapdere Big Gang sahne alacak.

 

 

 

- Çocuk Atölyesi: Çocuklar İçin Doğaçlama ve Drama

12.00 TERSANE Atölye Alanı

Yürütücü: Meltem Erkurtuğlu

- Çocuk Atölyesi: Denizin Renkleri: Balık Dokuma

13.00 TERSANE Atölye Alanı

Yürütücü: Ayşe Gizem Pınar

- Atölye: Yetişkinler için Yaratıcı Çocuk Kitabı Yazımı

14.00 TERSANE Atölye Alanı

Yürütücü: Can Tuğrul

- Söyleşi: Oyunculuk, Kamera, Kurgu Üçgeninde Yaratıcılık

14.00 GÜVERTE Sahne

Konuşmacı: Can Kılcıoğlu

- Atölye: Ebru Yapıyoruz

15.00 TERSANE Atölye Alanı

Yürütücü: Gülcan Kuzgun

- Atölye: Performans Sahnesinde Makyajın Dünü ve Bugünü

16.00 TERSANE Atölye Alanı

Yürütücü: Oya Aygör

- Söyleşi: Bir Hit Şarkının Anatomisi

18.00 TERSANE Atölye Alanı

Konuşmacı: Eren Batur Meral

Konser: Soner Sarıkabadayı

20.30 GÜVERTE Sahne

 

 

- Çocuk Atölyesi: Çocuk için Kostüm Tasarımı

12.00 TERSANE Atölye Alanı

Yürütücü: Elanur Yıldız

- Çocuk Atölyesi: Çılgın Çocuk Orkestrası

13.00 TERSANE Atölye Alanı

Yürütücü: Burcu Yılmaz Deniz

- Çocuk Atölyesi: Çocuklar için Sinema

14.00 TERSANE Atölye Alanı

Cüneyt Cebenoyan Vakfı

- Atölye: Zeybek Atölyesi

14.00 GÜVERTE Sahne

Yürütücü: Yusuf Türkel

- Söyleşi: Sabit Eksen / Caz: Kökler (1880–1940)

Konuşmacılar: Murat Beşer, Feridun Ertaşkan, Alper Maral

15.00 PUSULA Fuaye

- Söyleşi: Taş Plaklarla Cumhuriyet Tarihi

17.00 TERSANE Atölye Alanı

Konuşmacı: Hakan Balcı

- Konser: Kolektif İstanbul & Dolapdere Big Gang

20.30 GÜVERTE Sahne