Suzan Somalı Sönmez

ssomalisonmez@gmail.com

Sinema endüstrisinde yapay zekânın kullanım alanları genişlerken, bu teknolojiyle üretilen filmlerin değerlendirilmesi, uluslararası dolaşıma girmesi ve yaratıcı üretim süreçlerindeki yerinin tartışılması da yeni platformlar ortaya çıkarıyor. Bu alandaki uluslararası organizasyonlardan World AI Film Festival (WAiFF), Türkiye buluşmasını İstanbul’da gerçekleştirdi. Ay Yapım'ın yapay zekâ iştiraki AI Yapım'ın ev sahipliğinde düzenlenen WAiFF İstanbul yönetmenleri, yapımcıları, müzisyenleri, sanatçıları ve teknoloji profesyonellerini bir araya getirdi. ‘Hikâyenin Geleceği Oluşturuluyor’ sloganıyla gerçekleştirilen etkinlikte, yapay zekânın hikâye anlatımına kazandırdığı olanakların yanı sıra üretim ekonomisi, dağıtım modelleri ve yaratıcı endüstriler üzerindeki etkileri ele alındı.

Yarışmaya 124 filmin başvurduğu organizasyonun ödül programı da Türkiye'de yapay zekâ destekli görsel-işitsel üretimin geldiği noktayı farklı kategoriler üzerinden ortaya koydu. Altı kategoride belirlenen yedi ödüllü yapım, 2027 yılında Cannes'da düzenlenecek World AI Film Festival'in uluslararası yarışmasına katılmaya hak kazandı.

İstanbul, uluslararası festival ağının bir parçası

WAiFF, yapay zekâ destekli sinema üretimlerini farklı ülkelerde düzenlenen ulusal etkinlikler üzerinden Cannes'daki uluslararası buluşmaya taşıyan bir festival yapılanmasına sahip. Organizasyonun 2026-2027 dönemindeki programında İstanbul'un yanı sıra Pekin, Buenos Aires, Londra, Abidjan, Tokyo, Seul, São Paulo, Napoli ve Los Angeles gibi şehirler de bulunuyor. Festivalin büyük finali ise 6-7 Nisan 2027 tarihlerinde Cannes'daki Palais des Festivals'te gerçekleştirilecek.

Bu yapılanmada ulusal edisyonlar, farklı ülkelerde üretilen yapay zekâ destekli filmlerin uluslararası görünürlük kazanması için bir geçiş noktası oluşturuyor. WAiFF'in Türkiye ayağı da yerli yaratıcıların uluslararası yapımcılar, platformlar ve sektör profesyonelleriyle buluşmasını, Türkiye'nin görsel-işitsel üretim deneyiminin yeni teknolojilerle geliştirilmesini hedefliyor.

Türkiye yarışmasına katılım koşulları arasında eserlerin özgün olması, fikri mülkiyet haklarına uygun biçimde üretilmesi ve yapay zekânın yaratıcı süreçte anlamlı bir rol üstlenmesi bulunuyordu. Tamamen yapay zekâyla hazırlanan çalışmaların yanı sıra canlı çekim ile yapay zekâ teknolojilerini bir araya getiren hibrit yapımlar da kabul edildi. İzinsiz biçimde kimliği belirlenebilir kişileri taklit eden deepfake çalışmaları kapsam dışında tutulurken, farklı dillerde hazırlanan filmler için videonun içine yerleştirilmiş İngilizce altyazı şartı arandı.

Sinemadan müziğe uzanan tartışma başlıkları

Festivalin açılış konuşmalarında WAiFF Kurucusu ve Başkanı Marco Landi, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürü Birol Güven ve AI Yapım Genel Müdür Yardımcısı Yüce Zerey yer aldı. Teknoloji içerik üreticisi Çiçek Çizmeci'nin moderatörlüğünde düzenlenen oturumlarda yapay zekânın sinema, müzik, görsel sanatlar ve ekonomi alanlarındaki etkileri farklı başlıklar altında değerlendirildi.

Programın uluslararası dağıtım boyutunda BetaSeries Satış Direktörü Rémi Tereszkiewicz, yapay zekâ destekli içeriklerin küresel pazarlara ulaşması için geliştirilebilecek dağıtım stratejilerini ele aldı. Yüce Zerey ise “AI Üretimin Token Ekonomisi” başlıklı sunumunda yapay zekâ destekli üretimin ekonomik boyutuna odaklandı. Böylece teknolojinin yalnızca yaratım aşamasında değil, üretim maliyetleri ve içeriklerin ticari dolaşımında da nasıl bir değişim yarattığı gündeme geldi.

AI Yapım Genel Müdür Yardımcısı Yüce Zerey

Müzik ve sanat alanındaki oturumlarda Ankara Echoes grubundan müzisyen Doğan Aşkıner, “Yapay Zekâ ve Müzik” başlığı altında teknolojinin müzikal üretim üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Multidisipliner sanatçı Ecem Dilan Köse ise “Yapay Zekâ ve Sanat” oturumunda yeni teknolojilerin sanatsal ifade biçimlerine sunduğu olanakları ele aldı. WAiFF Festival Direktörü Julien Raout ile Monelli Studio ve Gilm.ai CEO'su Stefano Landi'nin birlikte gerçekleştirdiği “Genişletilmiş Hayal Gücü” başlıklı oturumda da yapay zekânın yaratıcı üretimin sınırlarını nasıl değiştirdiği konuşuldu.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürü Birol Güven'in katıldığı “Yapay Zekâ ve Sinema Destek Fonları” oturumu ise sektörün finansman ve destek mekanizmalarına odaklandı. Yapay zekâ destekli film üretiminin gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar ve bu alandaki üretimlerin desteklenme biçimleri katılımcıların soruları çerçevesinde değerlendirildi.

“Vartolu Geri Döndü” projesinden ilk görüntüler

Etkinliğin uygulamalı üretim örneklerinden biri, AI Yapım'ın yakında Prime Video'da izleyiciyle buluşacak “Vartolu Geri Döndü” projesiydi. Filmin yönetmeni Umut Aral, projenin hazırlık ve yapım sürecine ilişkin bilgiler paylaşırken yapımın tanıtım videosu da ilk kez festivalde gösterildi. Sunum, yapay zekâ teknolojilerinin bir film projesinin geliştirilmesi ve üretim aşamalarına nasıl dahil edilebildiğine ilişkin örneklerden birini oluşturdu.

Festivalin tarihsel anlatı ve kültürel hafıza başlığındaki gösterimlerinden biri de 10 Kasım için hazırlanan “İlelebet” adlı anma filmi oldu. Yapımcı Hazal Aydın ve yönetmen Turhan Doğu'nun yapay zekâ teknolojisiyle hazırladığı film, Atatürk'ü anma günü kapsamında katılımcılarla buluştu. Gösterimin ardından yapay zekânın tarihsel anlatılarda kullanılma biçimleri ve kültürel hafızanın aktarımındaki potansiyeli üzerine değerlendirmeler yapıldı.

“Vartolu Geri Döndü” yönetmeni Umut Aral

124 başvuru, altı kategori ve yedi ödül

WAiFF İstanbul Film Yarışması'na toplam 124 yapım başvurdu. Sinema, müzik, teknoloji ve yaratıcı endüstrilerden isimlerin yer aldığı jüri, çalışmaları animasyon, reklam, kısa film, mini dizi, dizi ve AI Turkish Delight olmak üzere altı kategoride değerlendirdi.

Jüride T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürü Birol Güven, yönetmen Zeynep Günay, müzisyen Toygar Işıklı, Google Türkiye Genel Müdürü Eren Kantarlı, Amazon Prime Video'dan Alptuğ Çopuroğlu ve Pepper Root Creative'in kurucusu Öner Biberkökü yer aldı.

Animasyon kategorisinde Emre Erkan'ın “Whales Don't Eat Fish” adlı yapımı ödüle değer bulundu. Reklam kategorisinde Selen Ongor'un “Doyuyo's Irresisstable Taste Meets AI” çalışması seçildi. Kısa film dalında Ali Demirel'in “Kız Kaçırma” ve Bora Yavuz Subaşı'nın “Hail Caesar!” adlı filmleri ödül kazandı. Mini dizi kategorisinde Erkan Esenoğlu'nun “Evolution-Denied” adlı yapımı, dizi kategorisinde ise Akram Shaxnazarov'un “The Irrigation System During the Timurid Period” adlı çalışması öne çıktı. AI Turkish Delight kategorisinin ödülü de Serdar Kökçeoğlu'nun “From Catstantinople to Catstanbul” adlı yapımına verildi. Böylece altı kategoride toplam yedi çalışma ödüllendirilmiş oldu.

WAiFF Kurucusu ve Başkanı Marco Landi

Cannes'da uluslararası yarışmaya katılacaklar

İstanbul'da ödül kazanan yedi yapımın, Nisan 2027'de Cannes'da düzenlenecek World AI Film Festival'in uluslararası yarışmasında yer alması bekleniyor. 6-7 Nisan tarihlerinde Palais des Festivals'te gerçekleştirilecek organizasyon, farklı ülkelerin ulusal edisyonlarında seçilen yapımları uluslararası izleyici ve sektör temsilcileriyle buluşturacak. Festivalin Cannes programında film gösterimlerinin yanı sıra yapımcılar, yayın platformları, yatırımcılar ve yaratıcı teknoloji profesyonellerinin katılacağı sektör buluşmaları da düzenlenecek.

WAiFF'in uluslararası yapılanması, yapay zekâ destekli film üretimini yalnızca yeni görüntü ve ses oluşturma teknikleri üzerinden değerlendirmiyor. Üretim maliyetleri, telif hakları, finansman, dağıtım, yapım süreçleri ve yeni anlatım biçimleri de bu alanın önemli tartışma başlıkları arasında yer alıyor. İstanbul'daki buluşmada gerçekleştirilen oturumlar da yapay zekânın sinema endüstrisinin farklı aşamalarındaki etkilerini bu çerçevede ele aldı.

Ay Yapım'ın iştiraki AI Yapım'ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen WAiFF İstanbul, Türkiye'deki yapay zekâ destekli görsel-işitsel üretimlerin uluslararası bir festival ağına dahil edilmesi açısından yeni bir platform oluşturdu. İstanbul'da ödüllendirilen yapımların Cannes'daki buluşmaya taşınmasıyla Türkiye'deki yaratıcıların uluslararası sinema ve teknoloji çevreleriyle ilişkilerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

WAiFF İstanbul 2026 Ödül Kazanan Yapımlar:

Kısa Film:

- "Kız Kaçırma" Ali Demirel

- "Hail Caesar!" Bora Yavuz Subaşı

Dizi:

- "The Irrigation System During the Timurid Period" Akram Shaxnazarov

Mini Dizi:

- "Evolution-Denied" Erkan Esenoğlu

Animasyon:

- "Whales Don't Eat Fish" Emre Erkan

Reklam:        

- "Doyuyo's Irresisstable Taste Meets AI" Selen Ongor

AI Turkish Delight:

- "From Catstantinople to Catstanbul" Serdar Kökçeoğlu