Bir bedeni kim güzel, normal ya da görülmeye değer ilan eder? Sanat dünyası hangi bedenlere alan açarken hangilerini görünmezliğe iter? Sanatçı, yazar, illüstratör ve bağımsız yayıncı kimlikleri arasında dolaşan İlker Ortaç’ın üretimi bu soruların etrafında şekilleniyor. İdealize edilmiş bedenlerin karşısına kırılgan, deforme ve tekinsiz bedenleri çıkarırken güzellik rejimini sorguluyor; sakatlığı acı ve merhamet üzerinden anlatan temsillere itiraz ediyor. Punk’tan alternatif müziğe, underground edebiyattan bağımsız sinemaya uzanan referansları; kara mizahı ve politik tavrıyla birleşiyor. DEV-FANZİN ve Büyük E-Fanzin gibi projelerle ana akımın dışında alternatif bir dolaşım alanı kuran sanatçı, bütün bu kimliklerin ötesinde kendisini tek bir ifadeyle tanımlıyor: “Önce devrimciyim.”

 

 

Disiplinler arasındaki kesin ayrımlar, modern sanat kurumlarının uzmanlaşma ve sınıflandırma süreçleriyle oluşmuş tarihsel yapılardır. Oysa edebiyat, görsel sanatlar, fotoğraf ve sinema; beden, kimlik ve toplumsal gerçeklik gibi ortak anlam alanlarını farklı araçlarla üretir. Bu nedenle pratiğimi tek bir disipline indirgemek yerine, disiplinlerarası bir görsel ve düşünsel üretim alanı olarak tanımlıyorum.

 

 

 

Çirkinlik, güzelliğin görünmez ve doğal kabul edilen ölçütlerini açığa çıkardığı için dikkat çekici ve eleştirel bir potansiyel taşır. Popüler kültür idealize edilmiş bedenler, mankenler ve modeller üzerinden bir güzellik ekonomisi kurar. Ben ise bu yüzeyin altını kazıyarak dışarıda bırakılan bedenleri ve duyguları görünür kılmaya çalışıyorum. Deforme, kırılgan ve tekinsiz bedenler benim için güzellik rejiminin sınırlarını sorgulayan alternatif varoluş biçimleridir.

 

 

Sanat dünyası ve kültür endüstrisi hâlâ genç, sağlıklı, simetrik, üretken ve tüketilebilir bedenleri görülmeye değer kabul ederek diğer bedenleri görünmezliğe itiyor. Bu görünmezlik, bedenleri belirli sınırlar içinde tutan bir disiplin mekanizmasıdır. Görünürlük özgürleştirici olabilir, ancak hangi bedenin nasıl görünmesine izin verildiği belirlenmediğinde başka bir hapse ve yeni bir norma dönüşebilir. LIMIT, bu sınırları açığa çıkarmaya çalışıyor.

 

 

 

Temel sorun, sakatlığın hak, erişim ve eşit yurttaşlık meselesi olarak değil, acı ve merhamet üzerinden servis edilmesi. Devlet aygıtı çoğu zaman sakat bireyi hak sahibi bir yurttaş olarak güçlendirmek yerine, eli ayağı tutuyorsa şükretsin ve otursun anlayışına sıkıştırıyor. Sanatın görevi bu acı imgesini yeniden üretmek değil, sakat bedenin arzusunu, öfkesini, üretkenliğini ve politik sözünü görünür kılmaktır.

 

 

Sevmediğim ya da bende karşılık uyandırmayan kişileri çizmiyorum. Birini portrelerken onunla zaman geçiriyor, bir görüntüsüne, sesine, parçasına ya da bende bıraktığı anıya yoğunlaşıyorum. Portre benim için fiziksel benzerlikten çok, kişiyle kurulan geçici ve kişisel temasın izini bırakıyor.

 

 

 

Bugün underground olmak hâlâ mümkün, ancak yalnızca görünmez kalmakla açıklanamaz. İnternet ve sosyal medya her şeyi hızla görünür ve tüketilebilir hâle getirirken üretimin ardındaki kişisel, politik ve estetik dehlizleri yüzeyde bırakıyor. Underground artık yalnızca bir yeraltı konumu değil, ana akımın hızına ve tüketim mantığına direnme biçimi.

 

 

DEV-FANZİN ve Büyük E-Fanzin benim için yalnızca yayıncılık faaliyeti değil, kendi kültürel alanımızı örgütlediğimiz bağımsız üretim biçimleri. Ana akımın dışında kalan sesleri ve üretimleri bir araya getirerek alternatif bir dolaşım alanı kuruyoruz. Bu projeleri hem yayın hem de kolektif bir sanat pratiği olarak görüyorum.

 

 

 

Bazı şeyler bu hayatta gerçekliği zorlayacak kadar komik ve absürt; onları anlatırken kendimi tutamıyorum. Kara mizah benim için yalnızca bir savunma mekanizması değil, şiddeti, dışlanmayı ve beden üzerindeki baskıyı daha çıplak ve sert biçimde gösterebilmenin bir yolu.

 

 

Portrelerini yaptığım figürleri yalnızca popüler oldukları için seçmiyorum. Onları güçlü, özgün ve kendi alanlarında dönüştürücü oldukları için çiziyorum. Politik üretimimle bu portreler, iktidara ve normlara karşı kendi sesini kurmuş bedenler ve karakterler üzerinden kesişiyor.

 

 

 

Önce devrimciyim. Diğer bütün kimliklerim, dünyayı ve mevcut düzeni sorgulama arzumun farklı ifade biçimleri. Yazar, illüstratör, fotoğrafçı ya da görsel sanatçı tanımları üretim araçlarımı anlatabilir, ancak beni asıl tanımlayan şey bu araçları dönüştürücü ve özgürleştirici bir amaçla kullanmam.