Olten Filarmoni’den Haydn’a derin bir selam
Klasik müziğin kurucu ismi Joseph Haydn’ın iki başyapıtı, Olten Filarmoni Orkestrası’nın titiz yorumu, Tolga Taviş’in yönetimi ve Alessandra Doninelli’nin solistliğiyle İzmir Elhamra Sahnesi’nde zamana meydan okuyan bir müzikal anlatıya dönüşüyor.
Suzan Somalı Sönmez
ssomalisonmez@gmail.com
İzmir’in köklü sahnelerinden birinde, klasik müziğin yüzlerce yıl öncesinden süzülen dili, bu kez titizlikle kurgulanmış bir repertuvarla yeniden hayat buluyor. Olten Filarmoni Orkestrası’nın “Joseph Haydn Gecesi” başlıklı konseri, klasik müziğin kurucu taşlarından biri olan Joseph Haydn’a adanmış bütünlüklü bir anlatı olarak dikkat çekiyor. 15 Nisan akşamı, Elhamra Sahnesi’nin tarihsel dokusu içinde yankılanacak eserler, dinleyiciyi hem 18. YY Avrupa’sına hem de günümüz yorumculuğunun inceliklerine taşıyacak.
Konserin müzikal mimarisini üstlenen Tolga Taviş, sahneye yalnızca bir şef olarak değil aynı zamanda dramatik yapı kuran bir anlatıcı olarak çıkıyor. Solist koltuğunda ise, uluslararası sahnelerdeki hakimiyeti ve güçlü yorumu ile tanınan Alessandra Doninelli yer alıyor. Doninelli’nin özellikle viyolonsel repertuvarındaki teknik berraklığı ve ifade gücü, Haydn’ın “Çello Konçertosu No. 2”sini yalnızca bir icra değil, yeniden keşif deneyimine dönüştürme potansiyeli taşıyor.
Şef Tolga Taviş
18. YY’ın son çeyreğinde bestelenen “Re Majör Senfoni No. 86”, Haydn’ın “Paris Senfonileri” arasında yer alır ve bestecinin olgunluk döneminin en rafine örneklerinden biri olarak kabul edilir. Yapısal berraklığı, tematik ekonomisi ve orkestrasyonundaki incelik, Haydn’ın ‘senfoninin babası’ olarak anılmasının boşuna olmadığını bir kez daha ortaya koyar. Aynı akşam seslendirilecek olan “Re Majör Çello Konçertosu No. 2” ise, klasik dönem konçerto formunun zarif bir vitrini gibidir; solist ile orkestranın dengeli diyaloğu, teknik virtüözite ile lirik anlatımı ustalıkla birleştirir.
Olten Filarmoni Orkestrası ve Elhamra konserleri
Olten Filarmoni Orkestrası’nın hikâyesi, Türkiye’de klasik müziğin kurumsal gelişimi açısından dikkat çekici bir örnek sunuyor. 2013 yılında kurulan topluluk, kısa sürede disiplinli repertuvar seçimi ve uluslararası iş birlikleriyle kendine özgü bir yer edindi. Her sezon genişleyen programları, klasik dönemin ana damarınının yanı sırfa romantik repertuvarı, modern eserleri ve farklı türlerle kurulan yaratıcı köprüleri de kapsıyor. 2025 - 2026 sezonu ise bu yaklaşımın en belirgin tezahürlerinden biri olarak öne çıkıyor; Antonio Vivaldi’den Wolfgang Amadeus Mozart’a, Franz Schubert’ten yeniden Haydn’a uzanan geniş bir yelpaze, dinleyiciyi dönemler arası bir yolculuğa davet ediyor.
Orkestranın arkasındaki kurumsal yapı olan Olten Sanat Vakfı, yalnızca konser organizasyonu yapan bir yapı değil; aynı zamanda kültürel sürdürülebilirliği hedefleyen bir platform olarak konumlanıyor. Vakfın Elhamra konserlerini yeniden canlandırması, İzmir’in sanat belleğine yapılan bilinçli bir müdahale niteliği taşıyor. 1912’den bu yana şehrin kültürel hafızasında yer eden bu sahne, yeni sezonda yeniden bir çekim merkezi hâline gelmiş durumda.
Gecenin solisti Alessandra Doninelli
Gecenin solisti Alessandra Doninelli’nin kariyeri, modern klasik müzik sahnesinin uluslararası dolaşımını yansıtan bir örnek. İsviçre ve Avusturya kökenli sanatçı özellikle Berlin’de gerçekleştirdiği prömiyerlerle dikkat çekti, Berlin Philharmonic sahnesinde Daniel Pacitti’nin çello konçertosunun ilk seslendirilişiyle geniş çapta tanındı. Kariyeri boyunca Tokyo Opera City, Tonhalle Zürich, Palau de la Música Catalana ve Auditorio Nacional de Música gibi dünyanın önde gelen salonlarında sahne alan sanatçı, repertuvarını klasik dönemden çağdaş bestelere kadar genişletti. Doninelli’nin diskografisi, özellikle oda müziği kayıtları ve çağdaş bestecilerle yaptığı iş birlikleriyle şekillendi; Avrupa merkezli plak şirketleriyle yayınlanan albümlerinde Haydn, Beethoven ve modern repertuvar arasında dengeli bir çizgi izledi.
Alessandra Doninelli
‘Senfoninin Babası’ Haydn
Joseph Haydn’ın müzikal mirası ise yalnızca senfoni ve konçertolarla sınırlı değil. 1732’de doğan besteci yaşamı boyunca 100’ün üzerinde senfoni, 60’tan fazla yaylı çalgılar dörtlüsü, çok sayıda piyano sonatı, dini eserler ve operalar besteledi. 1760’lardan itibaren Esterházy Sarayı’nda sürdürdüğü uzun soluklu görev, onun üretkenliğini sistematik bir biçimde besledi; 1780’lerde Paris ve 1790’larda Londra için yazdığı eserlerle uluslararası bir figür hâline geldi Özellikle 1791 - 1795 yılları arasında bestelediği “Londra Senfonileri”, senfonik yazının zirvesi olarak kabul edilir. Haydn’ın eserleri, ölümünden sonra da klasik müziğin temel repertuvarı içinde yer almayı sürdürdü; 19. YY’dan itibaren yapılan ilk basılı edisyonlardan günümüze kadar sayısız kayıtla belgelendi. Modern diskografide, Haydn senfonilerinin tam kayıtları, 20. YY’ın ortalarından itibaren büyük orkestralar ve şefler tarafından sistematik olarak yayınlandı ve bu eserler, klasik müzik endüstrisinin en kapsamlı arşivlerinden birini oluşturdu.
Joseph Haydn
Olten Filarmoni’nin bu özel konseri, tam da bu tarihsel sürekliliğin bir uzantısı olarak okunabilir. Bir yanda 18. YY’ın aristokrat salonlarından doğan müzik, diğer yanda 21. YY’ın çağdaş sahne pratiği… Bu iki zaman katmanı, Elhamra’nın akustiğinde kesişirken, dinleyiciye yalnızca bir konser değil, müziğin zamansız doğasına dair güçlü bir hatırlatma sunuyor.
Olten Sanat Vakfı Elhamra Konserleri: Joseph Haydn Gecesi
15 Nisan Çarşamba Elhamra, İzmir
Olten Filarmoni
Şef: Tolga Taviş
Solist: Alessandra Doninelli (Viyolonsel)
Joseph Haydn:
“Senfoni No. 86, Re Majör”
“Çello Konçertosu No. 2, Re Majör”


