Opera sahnesinde ‘Verismo’, oda müziğinde flüt ve arp
Suzan Somalı Sönmez
ssomalisonmez@gmail.com
18 Kasım akşamı İstanbul ve Ankara’da iki ayrı konser, klasik müzik repertuvarının farklı yönlerini dinleyiciyle buluşturacak. İstanbul Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) İstanbul Devlet Opera ve Balesi tarafından gerçekleştirilecek “Gerçek Bir Opera Akşamı - I”, 19. YY’ın sonlarında İtalyan operasında etkili olan ‘Verismo’ akımına odaklanırken, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın (CSO) Ankara’daki konser dizisi kapsamında düzenlenen “Musique de Salon: Flüt ve Arp Resitali”, iki çalgının oda müziğindeki birlikteliğini öne çıkaracak.
İki konserin ortak noktası, geniş orkestral yapılardan solistlerin ve çalgıların ifade olanaklarına uzanan klasik müzik dünyasının farklı anlatım biçimlerini sunmaları. AKM’de opera tarihinin dramatik anlatımı, Ankara’da ise flüt ve arpın buluştuğu resital repertuvarı dinleyicileri bekliyor.
AKM’de İtalyan operasının gerçekçi yüzü
İstanbul Devlet Opera ve Balesi’nin “Gerçek Bir Opera Akşamı” konser serisinin ilk programı, 19. yüzyılın son çeyreğinde İtalyan operasında belirginleşen ‘Verismo’ akımına odaklanıyor. İtalyancada ‘gerçekçilik’ anlamına gelen ‘Verismo’, edebiyattaki gerçekçi anlatım anlayışının opera sahnesine yansımasıyla gelişti. Romantik operanın tarihsel, mitolojik ve soylu karakterlerinin ağırlıklı olduğu dünyasından uzaklaşan bu yaklaşım, sıradan insanların yaşamlarını, toplumsal koşullarını ve güçlü insani çatışmaları sahneye taşıdı.
Akımın opera tarihindeki dönüm noktalarından biri, Pietro Mascagni’nin Giovanni Verga’nın aynı adlı öyküsünden uyarladığı “Cavalleria Rusticana” operasının 1890 yılında Roma’da sahnelenmesi oldu. Eserin başarısının ardından Ruggero Leoncavallo’nun “Pagliacci” operası da 1892’de ‘Verismo’nun öne çıkan yapıtları arasına katıldı. Bu dönemde gelişen yeni anlatım biçimi, karakterlerin duygusal gerilimlerini ve gündelik yaşamın sert gerçeklerini müzikal dramatizmin merkezine yerleştirdi.
‘Verismo’ yalnızca konu seçiminde değil, vokal anlatımda ve orkestral yazımda da değişimi beraberinde getirdi. Tutku, kıskançlık, aşk, ihanet ve intikam gibi duygular, karakterlerin psikolojik dünyasını yansıtan güçlü melodiler ve dramatik müzikal ifadelerle işlendi. Böylece opera, idealize edilmiş kahramanların öykülerinden uzaklaşarak insan ilişkilerinin daha doğrudan ve gerçekçi biçimde ele alındığı bir anlatım alanına dönüştü.
AKM Tiyatro Salonu’nda saat 20.00’de başlayacak ve 70 dakika sürecek konserde, ‘Verismo'nun gelişiminde önemli rol oynayan Pietro Mascagni, Ruggero Leoncavallo, Umberto Giordano, Francesco Cilea ve Giacomo Puccini’nin eserleri seslendirilecek. Programda solist olarak Nesrin Gönüldağ, Murat Güney, Yoel Keşap ve Burçin Savigne yer alırken sanatçılara piyanoda Melahat İsmail eşlik edecek.
Konserin repertuvarı, İtalyan operasının bu döneminde öne çıkan bestecilerin farklı müzikal anlatımlarını bir araya getiriyor. Mascagni ve Leoncavallo, ‘Verismo'nun belirleyici örnekleriyle tanınırken Giordano ve Cilea da dönemin İtalyan opera geleneğinin önemli temsilcileri arasında bulunuyor. Puccini ise gerçekçi konulara ve güçlü psikolojik anlatıma yönelen yapıtlarıyla bu dönemin opera dünyasında ayrı bir yere sahip.
CSO Ada Ankara’da flüt ve arpın buluşması
Aynı akşam Ankara’da CSO Sanatçılarıyla Bankkart Mavi Salon Konserleri kapsamında düzenlenecek “Musique de Salon: Flüt ve Arp Resitali”, oda müziğinin iki farklı çalgısını bir araya getiriyor. Fransızcada salon müziği anlamına gelen “Musique de Salon” başlıklı konserde arp sanatçısı Çağatay Akyol ile flüt sanatçısı Nicole Esposito sahneye çıkacak.
18 Kasım saat 20.00’de CSO Ada Ankara Bankkart Mavi Salon’da gerçekleştirilecek resitalin programı, 18. YY’dan 20. YY’a uzanan farklı dönemlerden eserleri kapsıyor. Açılışta, Fransız besteci ve kemancı Joseph Bologne-Chevalier de Saint-Georges’un “Mi Bemol Majör Flüt ve Arp Sonatı” yer alıyor. Ardından Christoph Willibald Gluck’un “Orpheus ve Eurydice” operasından Menuet ve “Kutsanmış Ruhların Dansı” seslendirilecek.
Programın devamında Vladimir Vavilov’un, Giulio Caccini’ye atfedilen “Ave Maria”sı bulunuyor. Bu eseri Johannès Donjon’un “Élégie” adlı ağıtı izleyecek. Resital, Henri Tomasi’nin “Küçük Korsikalı Çoban”ı (Le petit pâtre corse) ve Pietro Morlacchi’nin “İsviçreli Çoban”ı (Il Pastore Svizzero) ile tamamlanacak.
Repertuvar, flüt ve arpın farklı müzik dönemlerindeki kullanımına ilişkin örnekleri bir araya getiriyor. Gluck’un opera repertuvarından seçilen bölümler sahne müziğinin oda müziğine uyarlanmış anlatımını temsil ederken Donjon, Tomasi ve Morlacchi’nin eserleri flütün melodik olanaklarını öne çıkaran parçalar arasında yer alıyor. Saint-Georges’un sonatı ise iki çalgının birlikte yorumlandığı klasik dönem oda müziği örneği olarak programın başlangıcını oluşturuyor.
İkilinin müzikal birlikteliği daha önceki kayıt çalışmalarına da dayanıyor. ABD’de Iowa Üniversitesi Müzik Fakültesi’nde flüt profesörlüğü ve üflemeli çalgılar alanı başkanlığını yürüten Nicole Esposito, uluslararası solo, oda müziği ve orkestra çalışmalarının yanı sıra eğitimci kimliğiyle de tanınıyor. Esposito ile Türk arp sanatçısı Çağatay Akyol’un birlikte kaydettiği “Dancing in Dreams” ve “Intersections” albümleri de bulunuyor. Bu ortaklık, Ankara’daki resitalin repertuvarına iki sanatçının daha önce geliştirdiği müzikal uyumu da taşıyor.
İki konser de 18 Kasım Çarşamba akşamı saat 20.00’de başlayacak. İstanbul’da AKM Tiyatro Salonu’nda ‘Verismo’ operasının dramatik anlatımı, Ankara’da CSO Ada Bankkart Mavi Salon’da ise flüt ve arpın oda müziği repertuvarındaki birlikteliği dinleyiciyle buluşacak.
Program:
İDOB “Gerçek Bir Opera Akşamı - I”
18 Kasım 2026
20.00 Atatürk Kültür Merkezi Tiyatro Salonu, İstanbul
Süre: 70 dakika
İstanbul Devlet Opera ve Balesi
Solistler: Nesrin Gönüldağ, Murat Güney, Yoel Keşap, Burçin Savigne
Piyano: Melahat İsmail
Repertuvar:
- Pietro Mascagni: Opera Eserlerinden Seçkiler
- Ruggero Leoncavallo: Opera Eserlerinden Seçkiler
- Umberto Giordano: Opera Eserlerinden Seçkiler
- Francesco Cilea: Opera Eserlerinden Seçkiler
- Giacomo Puccini: Opera Eserlerinden Seçkiler
...
CSO Sanatçılarıyla Bankkart Mavi Salon Konserleri “Musique de Salon” Flüt ve Arp Resitali
18 Kasım 2026
20.00 CSO ADA Ankara Bankkart Mavi Salon, Ankara
Flüt: Nicole Esposito
Arp: Çağatay Akyol
Repertuvar:
- Joseph Bologne-Chevalier de Saint-Georges: “Flüt ve Arp Sonatı, Mi Bemol Majör”
Christoph Willibald Gluck: “Orpheus ve Eurydice” Operası: “Menuet ve Kutsanmış Ruhların Dansı”
- Vladimir Vavilov (Giulio Caccini’ye atfedilen): “Ave Maria”
- Johannès Donjon: “Élégie/Ağıt”
- Henri Tomasi: “Le Petit Pâtre Corse/ Küçük Korsikalı Çoban”
- Pietro Morlacchi: “Il Pastore Svizzero/ İsviçreli Çoban”


