Fransız sinema oyuncuları Denis Lavant ve Cesar ile Oscar dahil birçok ödüllü Juliette Binoche’un başrolleri paylaştıkları 1993 tarihli “Köprüüstü Aşıkları”, benim için hep özel bir film oldu. 

 

Filmin afişinin ressam Binoche imzalı olduğunu da hiç unutmadım. Bu uğurda afişi gidip, bulup, kültürel çeyizime bile ekledim.

 

Bunları niye aktarıyorum? Çünkü bir sokak düşkünü (Lavant) ve tek gözünü yitireceğini bilen bir genç kadın fırçanın sürpriz, tutkulu Paris aşkını işleyen Leos Carax imzalı bu kült filmin başrolündeki, Louvre’a komşu, Seine nehri tarihi köprüsü Pont Neuf (Paris’in tarihi ‘Yeni Köprü’sü), bu yazı – haberin yine başrolünü üstleniyor. 

 

 

 

Hatırlanacaktır, Binoche bu film için resim dersleri de alıp, hayatına tuvali eklemişti. Yine bilenler bilir, yönetmen Carax bu film için köprüyü bire bir ölçekle yeniden inşa edip, film setine çevirmişti.

 

Ama Pont Neuf esas, 1985’te de, çağdaş sanatçı Christo ve yoldaşı, eşi Jeanne Claude tarafından sarı kostümüyle sarmalanarak, kültürel koruma, değer ve güncel sanat ekseninde önemli tartışmalara ve yankılara sebep olmuştu. 

 

 

 

Şimdilerde, Christo’yu üstadı bellemiş ve dahi onunla tanışmış bir diğer güncel sanatçı; JR, 6 - 28 Haziran aralığında yine Pont Neuf’e, “Pont Neuf Mağarası” projesi ile önemli bir kamusal müdahalede bulunuyor. 

 

Kariyerinde İsrail ve Filistin’i insanlık ve barış adına kesiştiren “Yüz Yüze” (Face2Face) isimli önemli bir çalışma da bulunan JR, eserlerinde dünyanın çatışmaları, doğanın maruz kaldığı varlık krizleri ve kapitalizmin insan üzerindeki tahribatı gibi bir çok sosyal meseleye değiniyor. 

 

 

 

 

Tekrar yerine, JR’ın Pont Neuf enstalasyonu, 2025’te 40. yıldönümünü kutlayan Christo ve eşi Jeanne-Claude'un The Pont Neuf Wrapped adlı eserine bir saygı duruşu. Proje, Paris sakinleri ve ziyaretçilerine, şehrin en eski köprüsünün geçici bir yeniden yorumunu deneyimleme fırsatı sunuyor.

 

JR, L’Amicale des Ponts de Paris vakfı tarafından desteklenen enstalasyonu için hiçbir devlet kaynağı kullanmıyor. JR'nin eserlerinin satışından elde edilen gelir ve Snap Inc., Bloomberg Philanthropies, Paris Aéroport ve Salesforce gibi özel desteklerle finanse ediliyor. 

 

La Caverne du Pont Neuf, haftanın 7 günü, 24 saat ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek. Ayrıca yapıtı, Seine Nehri kıyılarından, yüksek rıhtımlardan ve yakındaki bir dizi köprüden yürüyerek veya bisikletle, ayrıca nehir tekne seferleri, nehir servisleri ve Seine Nehri'ndeki geziler sayesinde, sudan da birçok farklı açıdan izlemek mümkün olacak.

 

 

 

 

 

 

Yapıtı için köprü taşlarının çıkarıldığı taş ocaklarından ilham alan JR, eseriyle kentin tarihsel mimarisinin kökenlerini de gündeme getiriyor.

 

"Yeni Köprü" anlamına gelen Pont Neuf, 1607 yılında tamamlanması ve Paris'te ahşap kullanılmayan ve tamamen Paris taşı olarak bilinen Lutetian kireçtaşından inşa edilen ilk köprü olmasıyla da hatırlanıyor. Paris'in birçok binası ve simgesel yapısının inşasında kullanılan köprünün kireçtaşı, Paris Havzası'ndaki taş ocaklarından getirilmiş bulunuyor. 

 

Ayrıca Pont Neuf, yaya kullanımını ve Paris sokak yaşamını kolaylaştıran ‘kaldırım döşemeli’ ilk köprü olma özelliğini de taşıyor.

 

Sanatçı, basına yaptığı ilk açıklamada, “Bu projeye dair vizyonum, bu ikonik köprünün hem geçmişine hem de bugününe dayanıyor,” diye açıklıyor ve şöyle aktarıyor: 

 

“Christo ve Jeanne-Claude'un mirasına hayranım ve sanatın misyonunun bizi düşündürmek, bize tanıdık gelen şeyleri sorgulamaya itmek olduğu fikrini paylaşıyorum. 

 

Bir kamusal sanat projesinin ortaya çıkarabileceği tartışma, projenin gerçekleştirilmesi kadar değerlidir. Sanat bir dönüşümdür ve dünyaya bakış açımızı yenilemenin bir yoludur. İşte, La Caverne du Pont Neuf rüyası da, Paris’te bunu yapabilmek adına kurduğum bir umut oldu.”

 

 

 

 

Konuya ilişkin bir açıklama yapan Paris Valisi Emmanuel Gre´goire ise şu ifadelerde bulunuyor: “Christo ve Jeanne – Claude’un Pont Neuf’u sarmasının üzerinden 40 yılı aşkın bir süre geçtikten sonra, Paris’in en eski köprüsü, bir sanatçının hayal gücü sayesinde bir kez daha dönüştürülmeye hazır.

 

JR, dünya çapındaki anıtsal yapıtları ile tanınıyor; ama, bir sonraki yaratısı için, memleketine, Paris’e geri dönüyor. Şehri görme biçimimize meydan okuyan Paris Opéra Garnier’deki yerleştirmesinden sonra bizi bir kere daha bu kenti yeni bir perspektiften görmeye davet ediyor.”

 

 

“Bu, sembolik bir geçiş olacak; bilinmeyene doğru bir adım; kişinin, kendi içine bir yolculuk. Ben, La Caverne geçişini doluluk ve boşluğun dengede var olduğu bir deneyim olarak tasarladım.” 

 

 

 

 

 

JR’ın Pont Neuf projesinin ses boyutu da önemli işbirliklerinin meyvesi olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda, sanatçının 2023’te Paris Garnier Operası cephesinde meslektaşı Thomas Bangalter ile sundukları “Mağaraya Dönüş, Sahne II, Chiroptera” ile, 2024’teki bir Paris sergisi olan “Işığa Dair”de birlikte çalıştıkları Thomas Bangalter, yine bu son projede yer alacak isimlerden biri olarak ilan edilmiş bulunuyor. Daft Punk ikilisinin eski üyesi Bangalter, bu kapsamda “Pont Neuf Mağarası” için özel bir ses tasarım altyapısı kuruyor. Bangalter, proje hakkındaki görüşlerini şöyle kayda geçiriyor: “Christo ve Jeanne – Claude Pont Neuf köprüsünü sardığında, 10 yaşındaydım. Bu, en canlı sanatsal anılarımdan biri ve o zamandan beri de aklımda kaldı. Bu sanat eserinin tavizsiz doğası, her ne kadar geçici olursa olsun, onun gördüğüm en ilham verici eser olmasına yol açıyor.

 

JR beni Christo’nun eseri ‘Kaplanmış Pont Neuf’e saygı duruşunda bulunmaya davet edene dek, bir gün bununla ilişkilendirme fırsatı bulacağımı, hayal bile edemezdim.”

 

Bir ‘akustik plastik sanatçı’ olarak Bangalter, JR’ın projesinde özel bir kumaştan da yararlanarak, müzik olmadığı halde ‘sonik’ olacak bir üretim için de kolları sıvamış bulunuyor. Kavramsal ve radikal bir yaklaşım gözeten sanatçı, aynı anda ‘hem minimal, hem de maksimal’ bir dokuyu bu sanatsal projeye katmayı hedefliyor. Bangalter bu doğrultuda şunları ifade ediyor:

 

“Amacım, elektro akustik unsurlardan bir ses materyalini biçimlendirip, bunun yankısının, ‘Mağara’daki monolitik ve mistik görünümle buluşması suretiyle, yapısını da ‘mineralleştirmek’.”

 

 

 

 

JR’ın mağara projesi ile ilgili artırılmış gerçeklik tasarımında da, önemli bir altyapı göze çarpıyor. Sanatçı bu doğrultuda Paris çıkışlı Snap Inc. artırılmış gerçeklik atölyesi ile çalışırken, bir olağan dışı seyahat deneyimi vadedecek bu eser de, köprüdeki bu fiziksel yerleştirmeye ilişik halde hayata geçiriliyor. JR, proje kapsamında grafik tasarımcı E´tienne-Jules Marey'nin ‘kronofotografi’ / zaman ölçekli foto çekiminden faydalanırken, bu emeğin ürünlerinin de ‘Mağara’ya girenleri onun da ötesine geçirmesi hedefleniyor. JR bu süreçten beklentisini de şöyle kayda geçiriyor: “Bu ayrıca, her ziyaretçinin bu sanat eserinin içinde kendine özgü yolunu tasarlama özgünlüğüne sahip olmasını da arzuladığımdan ötürü, sürükleyici, duygusal ve katılımcı bir deneyime yol açacak.”

 

Parisliler ve tüm Paris ziyaretçilerine açık ve ücretsiz olarak deneyimlenecek, gerçekleşmesinde 800 dolayında emekçinin payı bulunan Pont Neuf Mağarası düzenlemesinin, bu kapsamda telefon uygulamaları ve Snap’in artırılmış gerçeklik gözlükleri sayesinde tecrübe edilmesi de bekleniyor. 

 

Köprüdeki düzenlemede gözlük takacak beşerli ziyaretçi grupların deneyimi öngörülürken, bu sayının her deneyimdeki asgari kalite düzeyi sebebiyle tercih edildiğinin altı çiziliyor. Ancak uzmanlar, bu gözlüklü turların zaten etkinlik sonuna kadar her gün öngörüldüğü konusunda da, meraklılara güvence veriyor. 

 

 

 

 

Yine, eser hakkında kimi teknik bilgiler de vermek gerekirse, yapı için 20 bin metrekareye yakın kumaş ile 20 bin metreküplük havanın kullanılması öngörülüyor. Bu teknik, beş tonluk ağırlığa sahip bir yapı oluşturmayı mümkün kılıyor. Oluşum sürecinde büyük bir iskeletin olmaması, köprü boyu dağıtılan denge elemanlarının da 130 tonluk bir sabitlik yaratmasının önünü açıyor. Bu da eserin köprü üzerinde taban bazında metrekareye göre 300 kiloluk sabit bir varlık kazanmasını garantiliyor. Ancak ekip, yapının her durumda güvenliğini de sağlamak adına, içine metal vinçler de eklemiş bulunuyor. 

 

 

 

Köprünün kültür sanat evrimini içeren özel bir görsel, işitsel ve dijital forumu da vadeden Bloomberg Connects’in destekçileri yer aldığı “Pont Neuf Mağarası” adına ayrıca, JR ve Paris Belediyesi, Parisli ilkokul öğrencilerine La Caverne du Pont Neuf'e erişim imkânı sunmayı da, öncelik haline getirmiş bulunuyor. 

 

 

 

Buna göre, proje dahilinde ilkokul ve ortaokul sınıfları, Pazartesi'den Cuma'ya sabah 9'dan akşam 4'e kadar, saatte bir sınıf olmak üzere, Çarşamba günleri ise saatte iki sınıf olmak üzere ağırlanacak. Bugüne kadar şehir genelinde yetmiş altı devlet okulu programa kayıt yaptırırken, sunumun sonunda, 2.500 genç Parislinin de bu girişimden faydalanmış olması hedefleniyor.

 

 

Öte yandan, eserin destekçilerinden biri olan Paris Havalimanı ‘Paris Aeroport” Kurumu da, eseri için özel atölyesi Orly’deki eski bir havaalanı hangarında bulunan sanatçının projesi dolayısıyla Charles de Gaulle Havalimanı’nın bir bölümünde, projenin ön izlemesini devreye sokmuş bulunuyor. Kurum ayrıca, üç aylık kültür sanat ve turizm dergisi Paris Vous Aime Magazine’in son sayısını da en az 24 sayfalık içerikle bu konuya kapaktan ayırmış bulunuyor. 

 

6-28 Haziran arasında yer alacak proje hakkında ayrıca, France TV kanalı tarafından özel bir belgesel de hazırlanırken, sanatçı proje sonunda bu mağaranın akıbeti kendisine sorulduğunda ise, şu yanıtı veriyor: "Birkaç seçenek mümkün ve hangisini seçersem seçeyim, eser ikinci bir hayata kavuşacak; potansiyel sergiler için saklanacak, malzemeleri başka şişme yapılar oluşturmak için yeniden kullanılacak veya tekstil endüstrisi tarafından tamamen geri dönüştürülecek. Bu konudaki kararımı La Caverne du Pont Neuf halka açılmadan önce açıklayacağım."