'Rahma' Tallinn’de dünya prömiyerini yaptı
Suzan Somalı Sönmez
ssomalisonmez@gmail.com
Sinemanın farklı coğrafyalardan insanları ve onların birbirine benzeyen hikâyelerini buluşturma gücünden hareket eden Faysal Soysal, yeni filmi “Rahma” ile uluslararası festival yolculuğuna başladı.
Yönetmenin üçüncü uzun metrajlı çalışması olan film, 14 Kasım’da Estonya’nın başkenti Tallinn’de düzenlenen 30. Tallinn Black Nights Film Festivali’nde (PÖFF) dünya prömiyerini gerçekleştirdi. Festivalin ‘Critics’ Picks Competition’ (Eleştirmenlerin En İyileri) seçkisinde yer alan yapım, savaşın ve göçün çocuklar üzerindeki etkilerini, annelik arzusunu ve merhamet kavramını farklı karakterlerin yaşamları üzerinden ele alıyor.
6-22 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen Tallinn Black Nights Film Festivali, Avrupa’nın önemli uluslararası sinema buluşmalarından biri olmasının yanı sıra Uluslararası Film Yapımcıları Dernekleri Federasyonu (FIAPF) tarafından A kategorisinde akredite edilen festivaller arasında yer alıyor. Festivalin 30. edisyonunda kurmaca film yarışmaları 13-19 Kasım tarihleri arasında düzenlenirken, ‘Rahma’ da eleştirmenlerin seçtiği yapımlar arasında izleyiciyle buluştu.
Fotoğraf: Erlend Štaub
Gösterime yönetmen ve oyuncular da katıldı
Yönetmen Faysal Soysal’ın yanı sıra Deniz Işın, Feyyaz Duman, Uğur Aslan ve Sogol Khaligh’in katıldığı dünya prömiyerinde filmin ortak yapımcıları Selman Alimoğlu, Barış Yıldırım ve İtalya’dan Giuseppe Lepore ile projenin artistik danışmanı Ali Noori Oskouei de hazır bulundu. Gösterimi izleyen sinemaseverler, filmin ardından oyuncuları ve yönetmeni uzun süre alkışladı. Söyleşi bölümünde ise filmin çok katmanlı anlatımı, karakterlerin hikâyeleri ve oyunculuk performansları üzerine sorular yöneltildi.
Tallinn’deki gösterimin ardından film, uluslararası sinema çevrelerinde de değerlendirmeler aldı. Festival kapsamında yayınlanan DMovies eleştirisinde etkileyici bir annelik draması olarak ele alınan ‘Rahma’, görsel anlatımı ve insani meselelere yaklaşımıyla dikkat çekti. Festival küratörü Nikolaj Nikitin de yapımın duygusal gücüne ve izleyici üzerindeki etkisine değindi.
Soysal’ın ortak dil arayışının merkezinde merhamet var
Gösterim sonrasında gerçekleştirilen söyleşide Faysal Soysal, filmin ortaya çıkış sürecini, hikâyenin dayandığı insani meseleleri ve oyuncu seçimlerini anlattı. Farklı dilleri ve kültürleri bir araya getiren filmin temelinde insanların birbirini daha doğru anlayabilmesi için yeni bir ortak dil geliştirme ihtiyacının bulunduğunu belirten yönetmen, bu dilin merkezinde merhametin yer alması gerektiğini vurguladı. Savaşların çocukların geleceğini yok ettiği bir dünyada insanlığın kendi onurunu da kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.
Filmin adının Arapçada hem ‘merhamet’ hem de ‘ana rahmi’ anlamına geldiğini belirten Soysal, farklı coğrafyalarda karşılaştığı ve yaşam mücadelesi veren çocukların hikâyelerinden etkilendiğini söyledi. Bir sanatçı olarak bu meselelere dikkat çekme sorumluluğu hissettiğini dile getiren yönetmen, Göbeklitepe’nin tarihsel mirasıyla bölgedeki yetim ve göçmen insanların yaşamlarını bir araya getirerek evrensel bir anlatı kurmayı amaçladığını anlattı.
Bu yaklaşım, filmin farklı hikâyeleri birbirine bağlayan anlatım yapısının da temelini oluşturuyor. Coğrafyalar, diller ve kültürler arasındaki farklılıklara karşın ortak insani deneyimlere odaklanan yapım, merhamet kavramını bireysel yaşamların ötesinde ele alıyor.
Fotoğraf: Lauren Talving
Rahma karakteri için Suriyeli göçmen çocuk arandı
Söyleşide filmin önemli karakterlerinden Rahma’yı canlandıran Nagam Bireç’in seçilme sürecine de değinildi. Soysal, bu rol için özellikle Suriyeli bir göçmen çocuk aradıklarını belirtti. Yardım kuruluşları aracılığıyla ulaştıkları Bireç’in naif duruşunun ve masumiyetinin karakterle güçlü bir bağ kurduğunu ifade eden yönetmen, çekimler sırasında genç oyuncunun kendisini rahat hissetmesini sağlamak amacıyla farklı yöntemler geliştirdiklerini aktardı.
Filmin uluslararası ortak yapım sürecinden de söz eden Soysal, Tallinn Black Nights Film Festivali’nin projenin gelişiminde önemli bir yere sahip olduğunu belirterek festival ekibine, ortak yapımcılara ve filme katkıda bulunan kurumlara teşekkür etti. Yapımın destekçileri arasında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, UKB AŞ, TRT Sinema, TİKA, Yunus Emre Enstitüsü ve MLP Care bulunuyor.
Dört dilde oyunculuk deneyimi
Filmin oyuncuları da söyleşide karakterlerine hazırlanma süreçlerini ve çekim deneyimlerini paylaştı. Nidal karakterini canlandıran Feyyaz Duman, dört farklı dilde performans sergilemenin kendisi için önemli bir deneyim olduğunu söyledi. Farklı dillerdeki aksanları doğru yansıtmanın oyunculuk sürecindeki en önemli zorluklardan biri olduğunu belirten Duman, filmi ilk kez Tallinn’de izlediğini ve paralel ilerleyen hikâyelerin bir araya gelişinden etkilendiğini anlattı. Gösterim sırasında duygulandığını da ifade etti.
Deniz Işın, filmdeki deneyimini büyülü ve mistik bir yolculuk olarak tanımladı. Annelik arzusunu ve bu süreçte yaşanan duyguları ele alan hikâyenin kendisini derinden etkilediğini belirten oyuncu, projede yer almaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
İranlı oyuncu Sogol Khaligh de filmde yer almaktan ve Tallinn’de ekiple bir arada bulunmaktan duyduğu mutluluğu paylaştı. Khaligh, çekimler sırasında kendisine destek olan rol arkadaşı Feyyaz Duman’a teşekkür etti.
Uğur Aslan ise filmin sanatsal yönünden çok izleyicide uyandırdığı insani duyguya dikkat çekti. Hikâyenin gerçek ve ağır bir anlatı taşıdığını belirten oyuncu, filmin temel yaklaşımını şu sözlerle ifade etti: “Yavaş yavaş merhamet duygusunu unutan dünyaya birazcık olsun merhameti anlatabildiysek eğer bu hikâyeyle, ne mutlu bize.”
Faysal Soysal’ın sinema yolculuğu
1979 yılında Batman’da doğan Faysal Soysal, gençlik yıllarından itibaren şiire ilgi duydu. 2000 yılında şiir ve sinemaya daha fazla zaman ayırmak amacıyla tıp fakültesindeki eğitimini ikinci sınıfta bıraktı. 2003 yılında İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nden mezun oldu. 2003-2007 yılları arasında Tahran Sanat Üniversitesi’nde sinema yönetmenliği eğitimi alırken Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yeni Türk Edebiyatı bölümünde yüksek lisans yaptı.
Tahran’daki eğitimi sırasında uluslararası festivallerde gösterilen ve çeşitli ödüller kazanan dört kısa film çekti. 35 mm formatında gerçekleştirdiği ‘Kayıp Zaman Düşleri’ adlı mezuniyet filmiyle şiirsel sinema alanındaki çalışmalarını sürdürdü. 2008 yılında aldığı bursla New York Film Academy’ye katılan Soysal, burada üçü 16 mm, biri dijital formatta olmak üzere dört kısa filme daha imza attı.
Şiir alanındaki çalışmalarını da sürdüren Soysal’ın 2002 yılında ‘Düşe Yağmalanan Hayal Kuyusu’, 2011 yılında ise ‘Bir Ölünün Defteri’ adlı şiir kitapları yayımlandı. Sohrab Sepehri ve Federico García Lorca’dan yaptığı çevirileri ‘Akdenizdeki Çöl’ adlı kitapta topladı. Babek Ahmedi’nin ‘Tarkovski Sineması’ kitabını da Veysel Başçı ile birlikte Türkçeye kazandırdı.
Türkiye ve Bosna’da çektiği ilk uzun metrajlı filmi ‘Üç Yol’u 2013 yılında tamamlayan yönetmen, bu filmle yurt içinde ve yurt dışında toplam 13 ödül kazandı. 2014 yılında ‘Şarkılar Değişti Önce’ adlı belgeseli yönetti. 2015 yılında ise ‘Üç Yol’da yer verdiği Srebrenitsa annesinin gerçek hikâyesinden hareketle Srebrenitsa ve Prijedor katliamlarını konu alan ‘Kayıp Zamanlar’ belgeselini çekti. TRT Belgesel için ‘Srebrenitsa Anneleri’ adlı beş bölümlük belgesel dizisinin yönetmenliğini ve yapımcılığını üstlendi.
Yeryüzü Doktorları Derneği üyesi olarak sosyal sorumluluk projelerinde de görev alan Soysal, gönüllülerin uzak coğrafyalardaki çalışmalarını konu alan 10 bölümlük ‘Yeryüzü Hikâyeleri’ belgesel dizisini hazırladı. 2018 yılından bu yana Uluslararası Dostluk Kısa Film Festivali’nin direktörlüğünü yürüten yönetmen, ikinci uzun metrajlı filmi ‘Ceviz Ağacı’nı 2020 yılında tamamladı. Türkiye ile İran arasındaki ilk ortak yapım olarak gerçekleştirilen film, uluslararası festivallerde bugüne kadar 28 ödüle layık görüldü.
Şiir ve sinema üzerine yazılarını çeşitli edebiyat ve sinema dergilerinde yayımlamayı sürdüren Faysal Soysal, ‘Rahma’ ile bu kez Göbeklitepe’nin tarihsel katmanlarını çocukların, göçmenlerin ve anneliğin hikâyeleriyle buluşturan bir anlatıyı uluslararası izleyiciyle paylaşmaya başladı.
Fotoğraf: Lauren Talving
‘Rahma’ filminin künyesi
Yönetmen, senarist ve yapımcı Faysal Soysal’ın imzasını taşıyan filmin ortak yapımcıları Selman Alimoğlu, Barış Yıldırım, Ivan Tonev, Michael Sarantinos ve Giuseppe Lepore. Görüntü yönetmenliğini Vedat Özdemir’in, yapım tasarımını Meral Aktan’ın üstlendiği filmin uygulayıcı yapımcısı Selim Güntürkün, yardımcı yönetmeni Serap Aydoğan. Kostüm tasarımında Gülşah Yüksel, makyajda Soudabeh Khosravi, kurguda Osman Bayraktaroğlu görev alıyor.
Özgün müzikleri Peyman Yazdanian tarafından hazırlanan filmin ses tasarımını Boris Trayanov ve Mustafa Durma, final miksini Ulaş Ağce, özel efektlerini Theodoros Tziatzios ve Yusuf Ergin, renk tasarımını Sakis Bouzanis gerçekleştirdi.
Cast direktörlüğünü Erengül Öztürk’ün yaptığı filmin oyuncu kadrosunda Deniz Işın, Feyyaz Duman, Uğur Aslan, Nagam Bireç, Hakan Salınmış, Sogol Khaligh, Özlem Taş, Süleyman Kabaali ve Selin Köseoğlu yer alıyor.
Balkon Film, Ars-Digital, Steficon ve Bielle Re ortaklığında gerçekleştirilen ‘Rahma’, Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve İtalya ortak yapımı olarak uluslararası sinema yolculuğunu sürdürüyor.


