Suzan Somalı Sönmez

ssomalisonmez@gmail.com

Ege Denizi’nin iki yakasında düzenlenen caz festivalleri, müziğin coğrafi sınırları aşan ortak dili üzerinden kurdukları iş birliğini bu yıl da sürdürdü. 22-24 Ekim 2026 tarihlerinde Rodos’ta gerçekleştirilen Rodos ve Güney Ege Uluslararası Caz Festivali (Rhodes & South Aegean International Jazz Festival - RIJF), “Jazz Across the Water - Mediterranean Bridges” (Suların Ötesinde Caz - Akdeniz Köprüleri) temasıyla farklı ülkelerden müzisyenleri, akademisyenleri ve genç müzikçileri bir araya getirdi.

Festivalin kapanış gecesinde Türkiye’yi caz vokalisti Şenay Lambaoğlu temsil etti. Lambaoğlu Kıbrıs, Yunanistan, Arnavutluk ve Avusturya’dan müzisyenlerin katıldığı RIJF All-Star International Band’in kadrosunda yer aldı.

Caz Derneği tarafından düzenlenen Uluslararası Bodrum Caz Festivali ile Rodos ve Güney Ege Uluslararası Caz Festivali arasındaki kardeş festival ilişkisi, buluşmanın kurumsal zeminini oluşturuyor.

Karşılıklı sanatçı katılımına dayanan iş birliği, iki ülkenin caz çevreleri arasında düzenli bir kültürel paylaşım alanı yaratmayı amaçlıyor. Rodos’ta sahne alan Şenay Lambaoğlu da bu ortaklığın Türkiye ayağındaki isimlerden biri oldu.

2019’da başlayan festival ortaklığı

Rodos Caz Festivali ilk kez 2015 yılında düzenlendi. 2018’den itibaren Dimitrios Vassilakis’in sanat yönetmenliğinde uluslararası ölçekte genişleyen organizasyon, 2019 yılında Uluslararası Bodrum Caz Festivali ile kardeş festival ilişkisi kurdu. İki festivalin ortaklığı, yalnızca programlarında birbirlerinin sanatçılarına yer vermekle sınırlı kalmayarak Akdeniz çevresindeki müzisyenler ve kültür kurumları arasında bağlantılar geliştirmeyi hedefleyen bir yapıya dönüştü.

Bu ilişkinin 2026 yılındaki karşılıklı buluşmalarından biri, 10. Uluslararası Bodrum Caz Festivali kapsamında 16 Haziran’da Dibeklihan Kültür ve Sanat Köyü’nde gerçekleştirilen kardeş festival konseriydi. Rodos ve Güney Ege Uluslararası Caz Festivali’nin temsil edildiği bu etkinlik, yaz aylarında Bodrum’da kurulan müzikal diyaloğun ekim ayında Rodos’a taşınmasıyla devam etti. Böylece iki festivalin programları yılın farklı dönemlerinde birbirini tamamlayan bir kültür alışverişine dönüştü.

Rodos festivalinin sanat yönetmenliğini saksofoncu, besteci ve araştırmacı Dimitrios Vassilakis üstlendi. Organizasyonu Jazz Democracy adlı kâr amacı gütmeyen kuruluş yürüttü. Festivalin 2026 programı ABD, Porto Riko, Yunanistan, Kıbrıs, Slovakya, Arnavutluk, Türkiye, Avusturya ve Küba’dan sanatçıları bir araya getirdi. Üç güne yayılan konserlerde farklı kuşakların ve müzik geleneklerinin caz çevresinde buluşmasına yer verildi.

Rodos’un tarihî mekânlarında üç günlük program

Festivalin konser programı 22 Ekim’de Rodos’un Orta Çağ kentindeki Büyük Üstatlar Sarayı’nda başladı. Açılış programında Sonny Rollins ve John Coltrane’in müzikal mirasına odaklanan “Sonny & Trane Tribute – Fathers & Sons” projesi yer aldı. Porto Rikolu davulcu ve perküsyoncu Willy Rodriguez; Slovak kontrbasçı Štefan “Pišta” Bartuš ve piyanist oğlu Alan Bartuš ile Yunan saksofoncular Dimitrios Vassilakis ve Nestor Vassilakis’i aynı sahnede buluşturdu. Farklı kuşaklardan müzisyenlerin bir araya geldiği proje, caz tarihinin iki önemli ismini doğaçlama üzerinden ele aldı.

Aynı akşam Cincinnati Üniversitesi Müzik Konservatuvarı’nın (College-Conservatory of Music – CCM) caz öğretim üyelerinden oluşan topluluk da sahne aldı. Trompetçi ve Caz Çalışmaları Direktörü Scott Belck, saksofoncu Craig Bailey, tromboncu Ryan Hamilton, gitarist Brad Thomas Myers, piyanist Sergio Pamies, basçı Aaron Jacobs ve davulcu Art Gore’dan oluşan yedi kişilik ekip, Amerikan cazının güncel yorumlarını Rodos’a taşıdı. Topluluğun katılımı, festivalin uluslararası üniversitelerle geliştirdiği akademik ve sanatsal iş birliklerinin de bir parçasıydı. Craig Bailey’nin Ray Charles Orkestrası’nda uzun yıllar çalışmış olması, topluluğun müzikal geçmişindeki dikkat çekici ayrıntılardan biriydi.

23 Ekim’de konserler, Orta Çağ kentindeki Burgh Meryem Ana Kilisesi’nde devam etti. Yunan caz sahnesinin yeni kuşak temsilcilerinden Flowtet, trompetçi Konstantinos Nikogiannis, gitarist Dimitris Kassavetis, piyanist Panagiotis Zarris, basçı Alexandros Kassavetis ve davulcu Henry Chuckuma Onuchucks’tan oluşan kadrosuyla sahne aldı. Cazı funk ve hip-hop etkileriyle bir araya getiren topluluk, özgün besteleri ve doğaçlamaya dayalı yaklaşımıyla festivalin genç müzisyenlere alan açan programında yer buldu. Saksofoncu Nestor Vassilakis de gruba konuk sanatçı olarak eşlik etti.

Gecenin ikinci konserinde ise Akdeniz’in müzik gelenekleri ile caz doğaçlamasını buluşturan Mediterranean Ensemble sahne aldı. Yunan lirasının çağdaş yorumuyla tanınan Sokratis Sinopoulos, vokalist ve antik Yunan arpı icracısı Eljona Eleni Sinjari, kontrbasçı Lakis Tzimkas ve davulcu Kostas Anastasiadis’ten oluşan topluluk, Balkanlar ve Doğu Akdeniz’in müzikal birikimini cazın anlatım olanaklarıyla buluşturdu. Bu konser, festivalin paralel programında yer alan MedMus konferansının araştırma başlıklarıyla da doğrudan bağlantılıydı.

24 Ekim’deki son konser gecesi, Kübalı vokalist ve gitarist Yaremi de las Mercedes Kordos ile kontrbasçı Roland Abreu’nun Afro-Küba ritimleri ve Latin müzik gelenekleri üzerine kurulu performansıyla başladı. Ardından festivalin kapanış konseri için özel olarak oluşturulan RIJF All-Star International Band sahneye çıktı.

Kapanış sahnesinde Türkiye’yi Şenay Lambaoğlu temsil etti

24 Ekim saat 21.00’de Burgh Meryem Ana Kilisesi’nde gerçekleşen kapanış konserinde Şenay Lambaoğlu, farklı ülkelerden sekiz müzisyenin oluşturduğu uluslararası toplulukta yer aldı. Kıbrıslı vokalist ve flütçü Eleonora Roussou, Arnavut piyanist, besteci ve akordeoncu Gent Rushi, Yunan saksofoncular Dimitrios ve Nestor Vassilakis, kontrbasçı Lakis Tzimkas ve davulcu Kostas Anastasiadis ile Viyana doğumlu, Londra merkezli saksofoncu Guido Spannocchi, Lambaoğlu ile aynı sahneyi paylaştı.

Festival için özel olarak oluşturulan topluluk, cazın doğaçlamaya dayalı yapısını farklı müzikal geçmişlerden gelen sanatçıların karşılaşma alanı olarak ele aldı. Vokal ve enstrümantal ifadelerin bir araya geldiği kadroda, Kıbrıs, Yunanistan, Arnavutluk, Türkiye ve Avusturya bağlantıları aynı müzikal çerçevede buluştu. Lambaoğlu’nun katılımı, Bodrum ile Rodos arasındaki kardeş festival ilişkisinin sahneye yansıyan örneği oldu.

MedMus ile Akdeniz müziğine akademik bakış

RIJF 2026'nın programı konserlerle sınırlı kalmadı. Festivalle eş zamanlı düzenlenen MedMus - Mediterranean Improvisations/Akdeniz Doğaçlamaları Uluslararası Akademik Konferansı, 23 ve 24 Ekim tarihlerinde Rodos’taki Nestorideion Melathron’da gerçekleştirildi. 2022-2026 dönemini kapsayan uluslararası MedMus araştırma programının parçası olan konferans, Yunanistan’dan ve farklı ülkelerden akademisyenleri, araştırmacıları ve sanatçıları bir araya getirdi.

Yedi ülkeden 24 araştırmacının katılımının öngörüldüğü programda, Akdeniz müziğinin tarihsel gelişimi, doğaçlamanın ortak bir kültürel alan oluşturma kapasitesi, kültürlerarası müzik alışverişi, gelenek ile çağdaş yaratıcılık arasındaki ilişki ve teknolojinin müzik araştırmaları ile üretimine etkisi ele alındı. Programın uluslararası iş birlikleri arasında Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS), Atina Fransız Okulu, IFAO, Yanya Üniversitesi ve Atina Ulusal ve Kapodistrias Üniversitesi gibi kurumlar yer aldı. Avrupa'daki farklı üniversitelerden araştırmacılar da çalışmaya katkıda bulundu.

Konferansın festival programıyla kurduğu bağ, 23 Ekim'deki Mediterranean Ensemble konserinde somutlaştı. Akademik araştırmanın ele aldığı Akdeniz müziği, ortak kültürel miras ve doğaçlama konuları bu kez sahnede müzikal bir anlatı olarak karşılık buldu. Böylece araştırma ile canlı performans arasında doğrudan bir ilişki kuruldu.

Eğitim programı çocuklardan üniversite öğrencilerine uzandı

Festivalin eğitim ayağında Rodos Müzik Okulu’nda 22, 23 ve 24 Ekim tarihlerinde açık provalar ve ustalık sınıfları düzenlendi. Uluslararası sanatçılar ile Cincinnati Üniversitesi Müzik Konservatuvarı öğretim üyeleri, öğrencilerle caz doğaçlaması, topluluk içi iletişim, müzikal yorum ve kişisel ses geliştirme başlıklarında bir araya geldi. Craig Bailey ve Scott Belck'in yürüttüğü eğitim çalışmaları, festivalin üniversitelerle kurduğu ilişkinin uygulamalı boyutunu oluşturdu. Atina Ulusal ve Kapodistrias Üniversitesi'nde müzik eğitimi alan öğrenciler için de ileri düzey doğaçlama ve topluluk çalışmasına yönelik ustalık sınıfları programa dahil edildi.

Eğitim etkinlikleri çocukları ve aileleri de kapsadı. Festivalin konserlerinden önce, 20 Ekim’de Nestorideion Melathron Modern Sanat Müzesi’nde üç-altı yaş grubundaki çocuklar ve ebeveynlerine yönelik Orff yaklaşımına dayalı müzik ve hareket atölyesi gerçekleştirildi. Müzik eğitimcisi Elena Michailou'nun yürüttüğü çalışmaya saksofoncu ve besteci Dimitrios Vassilakis canlı müzikle katıldı. Ritim oyunları, şarkılar, hareket, basit vurmalı çalgılar ve doğaçlama üzerinden ilerleyen atölye, çocuklarla ebeveynlerinin birlikte üretim yapmasına odaklandı.

Rodos ve Güney Ege Uluslararası Caz Festivali'nin 2026 edisyonu, konserleri, araştırma toplantılarını ve eğitim çalışmalarını aynı programda buluşturarak cazın yalnızca sahne üzerinde gerçekleşen bir müzik etkinliği olmadığını ortaya koyan kapsamlı bir organizasyon olarak tamamlandı. Bodrum Caz Festivali ile 2019’da başlayan kardeşlik ilişkisi de Şenay Lambaoğlu’nun kapanış konserindeki katılımıyla bir kez daha uluslararası sahneye taşındı. İki festival arasındaki iş birliği, Ege’nin iki yakasında müzik aracılığıyla sürdürülen kültürel paylaşımın 2026 yılındaki karşılığını oluşturdu.