Suzan Somalı Sönmez

ssomalisonmez@gmail.com

Mısır’ın yaklaşık dört bin 500 yıllık piramitleri, insanlık tarihinin en önemli mimari ve arkeolojik miraslarından biri olmanın yanı sıra çağdaş sanatın da buluşma noktalarından biri haline geliyor. Giza Platosu’nda düzenlenen “Forever Is Now”, dünyanın farklı ülkelerinden sanatçıları bu tarihsel peyzajda bir araya getirerek antik uygarlıkların mirasıyla günümüz sanat üretimleri arasında ilişki kuruyor. Serginin 2026 yılındaki altıncı edisyonunda Türkiye'yi temsil eden isimlerden biri de heykeltıraş Seçkin Pirim.

AWC Contemporary tarafından sunulan Pirim'in 2026 tarihli “The King’s Road” adlı mermer heykeli, küratör Ayça Okay'ın seçkisiyle Giza Piramitleri'nin tarihsel ve mimari çevresinde sergileniyor. Sanatçının geometri, tekrar, ritim ve malzeme üzerine geliştirdiği heykel anlayışını büyük ölçekli bir yerleştirmeye taşıyan eser, izleyiciyi yalnızca karşısında durup bakmaya değil kendi mekânsal kurgusunun içine girmeye de davet ediyor.

Art D’Égypte tarafından düzenlenen “Forever Is Now”, çağdaş sanat eserlerini tarihsel mekânlarla buluşturan uluslararası bir sergi platformu olarak öne çıkıyor. Giza Platosu'nda gerçekleştirilen etkinlik piramitlerin geometrik yapısını, gökyüzüyle ilişkisini ve tarihsel anlamını bu yılki serginin temel araştırma alanları arasına alıyor.

Antik yolların çağdaş yorumu

400 × 400 × 600 santimetre ölçülerindeki “The King’s Road”, kavramsal çıkış noktasını Mısır'ın farklı bölgelerindeki tapınakları, taş ocaklarını, tören alanlarını ve ticaret güzergâhlarını birbirine bağlayan antik yollardan alıyor. Tarih boyunca yalnızca ulaşım amacıyla kullanılmayan bu yollar, aynı zamanda insan hareketliliğinin, mühendislik bilgisinin ve kültürel etkileşimin geliştiği sistemlerdi.

Seçkin Pirim, bu tarihsel altyapıyı günümüz heykel sanatının olanaklarıyla yeniden yorumluyor. Dikey mermer formlar ve yüzeylerdeki aşınma izleri arkeolojik kalıntıları çağrıştırırken tekrar eden biçimlerin ritmik yerleşimi esere mimari bir karakter kazandırıyor. Böylece çalışma, tek başına izlenen bir heykel olmaktan çıkarak izleyicinin içinde hareket edebildiği, çevresiyle ilişki kurabildiği bir mekâna dönüşüyor.

Giza Platosu'nda konumlandırılan eser, geçmişi doğrudan temsil etmeye ya da tarihsel bir yapıyı yeniden üretmeye çalışmıyor. Bunun yerine çağdaş bir heykel pratiğini, tarih boyunca ölçeği, görüş doğrultularını ve insanların mekân içerisindeki hareketini belirlemiş bir peyzajın parçası haline getiriyor.

Piramitlere yönelen geçit

The King’s Road'un mekânla kurduğu ilişkinin merkezinde ışık ve gölge bulunuyor. Antik Mısır'ın kozmolojik düşüncesi ve göksel yönelim sistemlerinden hareket eden eser, güneş ışığının gün boyunca değişmesiyle ortaya çıkan gölge biçimlerini heykelin algılanmasının bir parçası olarak ele alıyor.

Mermer formların oluşturduğu geçit, ziyaretçinin hareketine göre farklı perspektifler sunuyor. Heykelin yerleşimi, Giza Piramitleri'ne doğru doğal bir görüş doğrultusu oluştururken izleyicinin bakışını önce eserin kendi içinden geçiriyor, ardından piramitlere yöneltiyor.

Sanatçı, eserinin bu özelliğini şöyle açıklıyor:

“The King’s Road, Giza Piramitleri’ne doğru uzanan bir geçit niteliği taşıyor. Heykel, piramitlere yönelen doğal bir perspektif oluşturuyor; izleyicinin bakışını önce The King’s Road boyunca, ardından doğrudan piramitlerin kendisine yönlendiriyor.”

Pirim, Mısır'da geleneksel olarak kullanılan doğal taşı tercih etmesinin de bilinçli bir karar olduğunu belirtiyor. Malzeme seçimini bölgeye ve kültürel mirasına duyduğu saygının bir ifadesi olarak tanımlayan sanatçı, eserin izleyiciyi içine çektiği noktada tamamlandığını söylüyor.

Bu yaklaşım, heykelin yalnızca biçimsel özellikleriyle değil çevresindeki tarihsel yapı ve doğal koşullarla birlikte değerlendirilmesini sağlıyor. Gün ışığının değişimi, gölgelerin uzayıp kısalması ve ziyaretçinin geçit içerisindeki hareketi, eserin farklı zamanlarda farklı biçimlerde deneyimlenmesine olanak tanıyor.

Geçmiş, bellek ve süreklilik

“The King’s Road”, zaman, kültürel bellek ve süreklilik kavramlarını da çalışmasının merkezine alıyor. Pirim'in yaklaşımında geçmiş, bugünün sanatsal üretimleri aracılığıyla yeniden yorumlanabilen bir bilgi kaynağı olarak ele alınıyor. Antik yolların insanları, yapıları ve farklı yerleşimleri birbirine bağlayan işlevi bu kez insan ile mekân, geçmiş ile bugün ve kültürel kimliğin tarihsel katmanları arasındaki ilişkinin çağdaş bir ifadesine dönüşüyor.

Eserin küratörü Ayça Okay da ışık ve gölgenin çalışmanın ayrılmaz unsurları olduğunu vurguluyor. Okay, Antik Mısır'ın kozmolojik düşüncesinden ve göksel yönelim sistemlerinden beslenen heykelin, güneş ışığının, değişen gölgelerin ve mekânsal ritmin izleyicinin hareketini ve peyzaja ilişkin algısını nasıl şekillendirdiğini araştırdığını belirtiyor.

Okay, Art D’Égypte'in küratöryel kurulunda iki yıldır Türkiye'den bir küratör olarak görev yaptığını, bölgeden bir kadın sanat profesyoneli olarak bu yapının içinde bulunmanın ve Türk sanatçılara uluslararası bir platformda alan açmanın kendisi için önemli olduğunu ifade ediyor. Bu edisyonda Türkiye'den bir sanatçı önermiş olmayı ve Seçkin Pirim ile çalışma fırsatı bulmayı da özel bir mutluluk olarak tanımlıyor.

Uluslararası sanat ortamında Türkiye temsili

AWC Contemporary'nin Art D’Égypte ile iş birliği üç yıldır bölgenin önemli arkeolojik alanlarında gerçekleştirilen sergi projeleri üzerinden devam ediyor. “The King’s Road” da bu ortaklığın yeni aşamasını oluşturuyor. Proje, Türk sanatçının üretimini uluslararası bir çağdaş sanat platformunda görünür kılarken, eserin Giza Platosu gibi tarihsel açıdan özel bir alanda sergilenmesini sağlıyor.

AHK Worldwide Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Haldun Kilit, Art D’Égypte gibi bölgesel sanat kuruluşlarının kültürel sürekliliğin korunması ve geliştirilmesi açısından önemine dikkat çekiyor. AWC Contemporary olarak bu tür girişimlerde yer almaktan kaçınmadıklarını belirten Kilit, kurumun Miori adlı proje alanında misafir sanatçı programı ve heykel parkı aracılığıyla gastronomi, sanat ve turizmi bir araya getirdiğini aktarıyor.

Kilit, arkeolojik bağlamlarda çağdaş sanata yeni ifade alanları açan, mekânın yeniden düşünülmesini sağlayan ve sanatçı iş birliklerine olanak tanıyan kurumları desteklediklerini de ifade ediyor.

“Forever Is Now”: Piramitlerde çağdaş sanat

Art D’Égypte tarafından düzenlenen Forever Is Now, Giza Platosu'nda çağdaş sanat ile insanlık tarihinin önemli mimari miraslarından birini buluşturuyor. Yaklaşık dört bin 500 yıllık piramitlerin çevresinde gerçekleştirilen sergi, tarihsel alanı günümüz sanatçılarının farklı disiplinlerdeki üretimleriyle yeniden ele alıyor.

Mısırlı küratör Nadine Abdel Ghaffar tarafından 2016 yılında kurulan Art D’Égypte, Mısır'ın kültürel mirasını görünür kılmak ve çağdaş Mısır sanatını uluslararası ölçekte tanıtmak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. Tarihsel öneme sahip mekânlarda düzenlediği sergilerle geçmiş ile günümüzün sanatsal üretimleri arasında bağlantı kuran kuruluş, 2019 yılında UNESCO himayesine alındı.

2026 yılında altıncı kez düzenlenen “Forever Is Now”, piramitlerin geometrik hassasiyetini, göksel hizalanmalarını ve tarihsel anlamlarını odağına alıyor. İnsanlık, mimarlık, doğa ve evren arasındaki ilişkileri araştıran edisyon, farklı ülkelerden sanatçıların üretimlerini ortak bir tarihsel peyzaj içerisinde buluşturuyor. Çin, Fransa, ABD, İngiltere-Jamaika ve Mısır sanat çevrelerinden isimlerin katıldığı sergide Jiang Qiong Er, Rochelle-Webster Nembhard, Charlotte Colbert, Raphaele Shirley, Geoffroy Pithon, Abdul Rahman Taha ve Emad Abu Grain gibi sanatçılar da yer alıyor.

Bu yılki serginin dikkat çeken yönlerinden biri de kadın sanatçıların üretimlerine ağırlık veren uluslararası seçkisi. Sergi, piramitleri yalnızca tarihsel bir anıt olarak değil, geometrik düzenleri ve gökyüzüyle ilişkileri üzerinden çağdaş sanat düşüncesine yeni araştırma alanları açan bir yapı olarak değerlendiriyor.

“Forever Is Now”ın altıncı edisyonu, Art D’Égypte'in kuruluşunun onuncu yılına da denk geliyor. Kuruluş, sergilerin yanı sıra gençlerin kültür ve sanat alanında desteklenmesine, yaratıcı yeteneklerin geliştirilmesine ve Mısır'ın kültürel mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik programlar da yürütüyor.

Seçkin Pirim ve Ayça Okay

1977 yılında Ankara'da doğan Seçkin Pirim, heykel eğitimini İstanbul'daki Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde tamamladı. Tekrar, ritim ve yalın formların karmaşık mekânsal kompozisyonlara dönüşmesi üzerine kurulu neominimalist sanat pratiğiyle tanınan sanatçı, malzeme ve biçim ilişkisini farklı ölçeklerde araştırıyor.

Pirim'in eserleri Borusan Contemporary, Pera Müzesi, Museum Haus Konstruktiv, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi ve Saatchi Gallery gibi kurumlarda sergilendi. “The King’s Road” da sanatçının malzeme, hareket ve dönüşüm üzerine sürdürdüğü araştırmanın devamı niteliğini taşıyor. Bu kez heykel, Giza'nın tarihsel ve mimari peyzajıyla doğrudan ilişki kuran anıtsal bir yerleştirmeye dönüşüyor.

1991 yılında İzmir'de doğan Ayça Okay ise küratör, kültür stratejisti ve yazar olarak uluslararası çağdaş sanat alanında çalışmalarını sürdürüyor. AICA Türkiye, CIMAM ve ICOM üyesi olan Okay, BAKSI Müzesi Yönetim Kurulu Üyeliği'nin yanı sıra Art D’Égypte Küratöryel Kurulu'nda görev yapıyor.

Araştırma temelli bir yaklaşım benimseyen Okay, çağdaş sanat ile farklı coğrafyaların kültürel ve düşünsel birikimleri arasındaki ilişki üzerine çalışıyor. SWANA, Avrupa, Akdeniz ve Körfez coğrafyaları arasında bağlantılar kuran küratöryel pratiğinde sanatı fikirlerin, kuramların ve deneysel yaklaşımların kesiştiği bir alan olarak ele alıyor.

2018 yılından bu yana BAKSI Müzesi, Borusan Contemporary, Contemporary Istanbul Vakfı ve Yves Rocher Vakfı gibi kurumların sergi ve koleksiyon yönetimi süreçlerinde görev alan Okay, Barselona, Beyrut ve Berlin'deki çeşitli proje alanlarında da çalışmalar yürüttü. 2022'den itibaren LOOP Barcelona Video Art Fair bünyesinde EMEA bölgesi danışmanı ve araştırmacısı olarak görev aldı.

2024 yılında Oslo Open ve Atina'daki EMST Uluslararası Küratör Ziyaret Programı'na davet edilen Okay, 2025'te Bangladeş'te düzenlenen Crack International Art Camp'in 20 finalisti arasında yer aldı ve Commagene Land and River Art Bienali'ne atandı. Panoràmic Festival'in eş küratörlüğünü de üstlenen Okay, 2026 yılında Art D’Égypte'in yanı sıra MAC Mataró Contemporani, Elgiz Müzesi ve BAKSI Müzesi'ndeki sergi çalışmalarıyla uluslararası küratöryel faaliyetlerini sürdürüyor.

AWC Contemporary

Dubai merkezli AWC Contemporary, yerleşik ve yükselen sanatçıların uluslararası izleyicilerle buluşmasını destekleyen, proje temelli bir çağdaş sanat platformu. Sergi ve sanat projelerini eleştirel anlatılar ve mekâna özgü bağlamlar üzerinden geliştiren platform, misafir sanatçı programları, kurumsal iş birlikleri ve uluslararası sanat fuarlarına katılım yoluyla faaliyet alanını genişletiyor.

Küratöryel yaklaşım ve sergi yerleştirmesinden sipariş üzerine sanat eseri üretimine, lojistik ve taşımacılıktan sanatçı seçimine, kamusal programlardan uluslararası tanıtıma kadar farklı alanlarda çalışan AWC Contemporary, sanatın hem erişilebilir hem de düşünsel açıdan derinlikli olması gerektiği yaklaşımını benimsiyor.

“The King’s Road” projesi, platformun uluslararası iş birlikleri kapsamında çağdaş Türk sanatını Mısır'ın tarihsel mirasıyla buluşturan çalışmalarından biri olarak öne çıkıyor.