Bir günün sıradan akışı, iki insanın birbirlerinden ve kendilerinden sakladıklarıyla karşılaştığı anda değişebilir. Bir evlilik, bir seçim kampanyası, geçmişte bırakıldığı düşünülen bir bağımlılık, mesleki tercihler ve savunulan değerler aynı zaman diliminde birbirine bağlandığında, gündelik hayatın içinden başlayan bir hikâye hızla daha büyük bir hesaplaşmaya dönüşür. Dünya tiyatrosunun önemli yönetmenlerinden Thomas Ostermeier’in Maja Zade’nin metninden hareketle sahneye taşıdığı “Değişim / Dönüşüm”, Türkiye’de ilk kez seyirci karşısına çıkmaya hazırlanırken merkezine tam da bu kırılma anını yerleştiriyor.

 

Timuçin Esen ve Funda Eryiğit’in rol aldığı yapımın prömiyeri 3 Kasım 2026’da Zorlu PSM’de gerçekleşecek. Tatlı Ekşi Tiyatro, PMPEX ve Antitez Sahne Sanatları’nın ortak yapımı olan oyunun provaları temmuz ayında Inspera Bodrum’da başladı, hazırlıklar İstanbul’da sürdü. Oyunun biletleri Biletevo üzerinden satışa çıktı.

 

 

 

 

“Değişim / Dönüşüm”, Maja Zade’nin 2024’te Schaubühne’de dünya prömiyerini yapan “changes” adlı oyununun Türkiye uyarlaması. Berlin’deki ilk yapımın yönetmenliğini Thomas Ostermeier üstlenirken Anna Schudt ve Jörg Hartmann, Nina ve Mark çiftinin yanı sıra karşılarına çıkan diğer karakterleri de canlandırıyordu. Yapım, 30 Kasım 2024’te prömiyer yaptı ve iki oyuncu toplam 23 karakteri sahneye taşıdı. Ayrıca Venedik Bienali’nin 2025 Tiyatro programında yer aldı.

 

Türkiye prodüksiyonunda ise metin Timuçin Esen tarafından Türkçeye çevrilip uyarlandı. Esen, Funda Eryiğit’le birlikte oyunun merkezindeki çifti ve hikâyenin diğer karakterlerini canlandıracak. Böylece iki oyuncu, sahnede toplam 22 farklı karaktere hayat verecek.

 

Türkiye uyarlamasının merkezinde Mine ve Tarık bulunuyor. Mine, seçim kampanyasının ortasında olan başarılı bir siyasetçi. Tarık ise avukatlık kariyerini bırakarak öğretmenliğe başlamış ve geçmişindeki bağımlılıkla mücadele eden eşi. Dışarıdan bakıldığında hayatlarını belirli bir düzen içinde sürdüren çiftin günü, sakladıkları gerçeklerin ortaya çıkmasıyla başka bir yöne ilerliyor. Evlilikleri, meslekleri ve savundukları değerler aynı anda sınanmaya başlıyor.

 

Oyunun çatışması yalnızca bir çiftin özel hayatıyla sınırlı kalmıyor. Sevgi ve sadakat, güç ve vicdan, bağımlılık ve özgürleşme, başarı ve başarısızlık arasındaki sınırlar hikâyenin farklı katmanlarını oluşturuyor. Dünyayı değiştirmeye çalışırken insanın kendisini kaybetmemesi mümkün mü? İnsan, kendisinden ve inandığı değerlerden ne kadar ödün vermeden uzlaşabilir? Başarıyla başarısızlık arasındaki çizgi nerede başlar? “Değişim / Dönüşüm”, bu soruları Mine ve Tarık’ın yaşadığı bir gün üzerinden takip ediyor.

 

 

Yapımın dikkat çeken unsurlarından biri, iki oyuncunun farklı karakterlere hızla geçiş yapması. Timuçin Esen ve Funda Eryiğit yalnızca Mine ve Tarık’ı değil, hikâyenin akışı içinde karşılarına çıkan diğer kişileri de canlandırıyor. Böylece karakterler ve ilişkiler sürekli değişirken sahnedeki oyuncu sayısı aynı kalıyor.

 

Bu yapı, Maja Zade’nin metninin kuruluşunda da belirleyici. Berlin’deki orijinal “changes”te Nina ve Mark’ın bir sabah kahvaltı sırasında başlayan günü, çiftin birbirlerinden ayrılarak kendi yollarına gitmesiyle farklı mekânlara ve karakterlere açılıyor. Nina’nın bir kadın sığınmaevinin kapanmasını engellemek için verdiği mücadele ve Mark’ın geçmişte başarılı bir ekonomi avukatı iken tükenmişlik sonrasında ilkokul öğretmenliğine geçmesi, metnin kişisel hayatla toplumsal sorumluluk arasındaki bağlantısını kuruyor.

 

Türkiye uyarlamasında bu çerçeve Mine ve Tarık üzerinden yeniden kuruluyor. Seçim kampanyasının ortasındaki bir siyasetçi ile avukatlığı bırakıp öğretmenliğe başlayan, bağımlılık geçmişiyle mücadele eden bir adamın evliliği, oyunun temel karşılaşma alanına dönüşüyor. Gündelik hayatın içinde ortaya çıkan küçük çatlaklar, kısa sürede daha büyük bir sorgulamaya açılıyor.

 

Ostermeier’in sahneleme anlayışı da bu hızlı karakter ve ilişki değişimlerini taşıyan bir yapı üzerine kuruluyor. Yönetmenin Schaubühne’deki çalışmalarında klasik metinleri çağdaş bir bakışla yeniden ele alması ve güncel toplumsal meselelerle ilişkilendirmesi, kariyerinin belirgin özellikleri arasında yer alıyor. Ostermeier, Eylül 1999’dan bu yana kurumun yerleşik yönetmeni ve sanat yönetiminde görev alan isimlerden biri.

 

 

Thomas Ostermeier’in tiyatro kariyeri Berlin’deki Schaubühne ile uzun süredir birlikte anılıyor. 1996-1999 yılları arasında Deutsches Theater bünyesindeki Baracke’nin sanat yönetmenliğini yapan Ostermeier, Eylül 1999’da Schaubühne’nin sanat yönetimine katıldı. “Messer in Hennen”, “Nora”, “Hedda Gabler”, “Hamlet”, “Bir Halk Düşmanı”, “Richard III” ve “Martı” gibi farklı dönem ve türlerden metinleri sahneye taşıdı. Yapımları Edinburgh, Avignon, Viyana, Paris, Londra, New York, Sydney ve başka kentlerde seyirciyle buluştu.

 

 

 

Ostermeier’in uluslararası kariyerindeki önemli dönüm noktalarından biri 2011’de Venedik Bienali tarafından tiyatro alanındaki bütün çalışmaları için verilen ‘Altın Aslan’. Yönetmen ayrıca 2000 yılında Taormina’daki Avrupa Tiyatro Ödülü’nün “New Theatrical Realities” kategorisinde ödül aldı; 2009’da Fransa tarafından Ordre des Arts et des Lettres nişanına layık görüldü ve 2015’te bu unvanın Commandeur derecesine yükseltildi. 2016’da Kent Üniversitesi tarafından fahri Sanat Doktoru unvanı verildi.

 

Ostermeier’in Türkiye ile ilişkisi de tamamen yeni değil. Yönetmenin “Hamlet” yapımı 2012 İstanbul Tiyatro Festivali’nde onur ödülüyle karşılandı. Ancak “Değişim / Dönüşüm”, Ostermeier’in Türkiye’de bir tiyatro prodüksiyonunun yönetmenliğini üstlendiği ilk çalışma olacak.

 

 

Ostermeier’in Türkiye yapımından önceki önemli çalışmalarından biri 2025’te Londra Barbican Theatre’da sahnelenen Anton Çehov’un “Martı”sı oldu. Duncan Macmillan ve Ostermeier’in yeni versiyonunu hazırladığı yapımda Cate Blanchett Arkadina’yı, Tom Burke Trigorin’i, Emma Corrin Nina’yı, Kodi Smit-McPhee ise Konstantin’i canlandırdı. Dünya prömiyeri 26 Şubat 2025’te gerçekleşen yapım 5 Nisan’a kadar Barbican’da sahnelendi.

 

“Martı”, Blanchett’in uzun bir aradan sonra tiyatro sahnesine dönüşünü de beraberinde getirdi. Barbican’ın duyurusuna göre yapım, Blanchett ile Ostermeier’in ilk ortak çalışmasıydı. Ostermeier daha önce Londra’da “Bir Halk Düşmanı” ile de Barbican sahnesinde yer almıştı.

 

Ostermeier’in Zade ile işbirliği ise “Değişim / Dönüşüm”den önceye uzanıyor. Schaubühne repertuvarında Zade’nin “abgrund”, “ödipus”, “Die Wildente” ve “changes” gibi metinleri yer alıyor. Zade ayrıca Ostermeier’in uzun süredir birlikte çalıştığı yaratıcı ekip içinde dramaturg olarak da görev yapıyor.

 

 

“Değişim / Dönüşüm”, Tatlı Ekşi Tiyatro’nun üçüncü tiyatro prodüksiyonu olmasının yanı sıra PMPEX’in ve Timuçin Esen’in yeni tiyatro oluşumu Antitez Sahne Sanatları’nın tiyatro dünyasına adım attığı lansman prodüksiyonu niteliğini taşıyor. Yapımın ortaklığında Tatlı Ekşi Tiyatro, PMPEX ve Antitez Sahne Sanatları bulunuyor.

 

Oyunun yaratıcı ekibinde Ostermeier’in yardımcılığını Juri Padel üstleniyor. Uygulayıcı yapımcı Irmak Uzun. Dekor tasarımı Magda Willi, ışık tasarımı Cem Yılmazer, kostüm tasarımı Nehle Balkhausen tarafından hazırlanıyor. Kostüm uygulamasını Seval İşgören gerçekleştirirken dekor tasarım asistanlığını Tina Hübner üstleniyor. Müzik tasarımı Sylvain Jacques’a, video tasarımı ise Sebastian Dupouey’e ait. Sahne amiri Umutsu, reji asistanı Sıla Gökkaya.

 

Yapım asistanları Şevval Öztay ve Safa Merve Armağan. Görsel iletişim tasarımı HaritaMetod tarafından hazırlanırken afiş ve tanıtım fotoğrafları Fırat Koçak’ın imzasını taşıyor. İletişim ajansı İletişim Deposu, sosyal medya iletişimi ise Emirhan Savaş tarafından yürütülüyor.

 

 

“Değişim / Dönüşüm”ün ilk gösterimi 3 Kasım 2026’da Zorlu PSM’de yapılacak. Yapım, 4 Kasım’da da Zorlu PSM’de seyirci karşısına çıkacak. Ardından 11 ve 12 Kasım’da DasDas’ta sahnelenecek oyun, 14 Kasım’da yeniden Zorlu PSM’ye dönecek.

 

Türkiye’deki ilk Ostermeier prodüksiyonu, Berlin’de 2024’te başlayan bir metnin İstanbul’da iki oyunculu yeni bir uyarlamayla yeniden kurulması üzerinden seyirciyle buluşacak. Sahnedeki iki oyuncunun 22 karakter arasında geçiş yaptığı yapı, bir evliliğin içindeki çatışmadan başlayarak değişim fikrini kişisel hayat, meslek, güç, sadakat ve değerler üzerinden takip edecek.

 

Değişim / Dönüşüm

Yazan: Maja Zade

Yöneten: Thomas Ostermeier

Çeviren ve Uyarlayan: Timuçin Esen

Oyuncular: Timuçin Esen ve Funda Eryiğit

Yapımcılar: Tatlı Ekşi Tiyatro, PMPEX ve Antitez Sahne Sanatları

Yardımcı Yönetmen: Juri Padel

Uygulayıcı Yapımcı: Irmak Uzun

Dekor Tasarımı: Magda Willi

Işık Tasarımı: Cem Yılmazer

Kostüm Tasarımı: Nehle Balkhausen

Kostüm Uygulama: Seval İşgören

Dekor Tasarım Asistanı: Tina Hübner

Müzik Tasarımı: Sylvain Jacques

Video Tasarımı: Sebastian Dupouey

Sahne Amiri: Umutsu

Reji Asistanı: Sıla Gökkaya

Yapım Asistanları: Şevval Öztay ve Safa Merve Armağan

Görsel İletişim Tasarımı: HaritaMetod

Afiş ve Tanıtım Fotoğrafları: Fırat Koçak

İletişim Ajansı: İletişim Deposu.

Sosyal Medya İletişimi: Emirhan Savaş.

Kasım 2026 Gösterimleri:

- 3-4 Kasım: Zorlu PSM, İstanbul

- 11-12 Kasım: DasDas, İstanbul

- 14 Kasım: Zorlu PSM, İstanbul