Suzan Somalı Sönmez

ssomalisonmez@gmail.com

Bir ürünün ömrü kısalıyor, bir görüntü saniyeler içinde kaydırılıyor, bir ilişkinin yerini yenisi alıyor, haberler daha okunmadan tüketiliyor. Sabancı Vakfı Kısa Film Yarışması, 11. yılında gündelik hayatın giderek hızlanan bu ritmine sinemanın zamanı yavaşlatan bakışıyla yaklaşıyor. 2016’dan bu yana ‘Kısa Film, Uzun Etki’ mottosuyla toplumsal meseleleri kısa filmin yaratıcı anlatım gücüyle görünür kılmayı amaçlayan yarışmanın bu yılki teması ‘Hızlı Tüketim’ olarak belirlendi. Genç sinemacılardan, beş dakikayı aşmayan filmleriyle yalnızca neyi tükettiğimizi değil, bu tüketim biçiminin insan ilişkilerinden psikolojiye, dijital dünyadan doğaya kadar uzanan sonuçlarını ele almaları bekleniyor.

Sabancı Vakfı’nın toplumsal gelişim alanındaki çalışmalarının kültür-sanat ayağında yer alan yarışma, genç sinemacıların üretimlerini desteklemenin yanı sıra sinemanın toplumsal meseleler karşısındaki anlatım olanaklarını da genişletmeyi hedefliyor. Vakfın resmi verilerine göre yarışmanın ilk on yılında 160’ın üzerinde yönetmen desteklenirken 260 saati aşan atölye çalışmaları gerçekleştirildi ve 2 binin üzerinde film üretildi. Yarışma yalnızca ödül dağıtan bir organizasyon olmanın ötesinde, genç sinemacıların profesyonel çevrelerle buluştuğu uzun soluklu bir üretim alanına dönüştü.

On bir yılda değişen toplumsal başlıklar

Sabancı Vakfı Kısa Film Yarışması’nın bugünkü teması, organizasyonun geride bıraktığı on yıllık çizginin de devamı niteliğinde. İlk yılında ‘Mülteci Kadınlar’ başlığıyla başlayan yarışma, sonraki yıllarda ‘Çocuk İşçiler’, ‘Ayrımcılık’, ‘Dijital Yalnızlık’, ‘Değişen İklimler, Değişen Hayatlar’, ‘Yeni Dünyada Yeni Meslekler’, ‘Ne Eğitimde Ne İstihdamda Yer Alan Genç Kadınlar’ ve ‘Su Krizi’ gibi farklı toplumsal sorunları sinemanın gündemine taşıdı. 2025’te ise 10. yılını ‘Eğitimde Eşitsizlikler’ temasıyla tamamladı.

2026 başında düzenlenen 10. yıl ödül töreninde finale kalan 14 film arasından “Arena” ile Emirhan Cangül ‘Birincilik Ödülü’nü aldı. “Picasso Muhammed” ile Berat Yüksel ‘İkincilik Ödülü’ ve ‘Sosyal Etki Ödülü’nü, “İkizler” ile Zehra Asal ‘Üçüncülük Ödülü’nü kazandı. Hüseyin Demirtaş’ın “Yarım” ve Havva Sülün’ün “Siyah Hiçbir Zaman Kirli Değildir ki” filmleri ise mansiyonla ödüllendirildi. Yarışmanın 10. yıl jürisinde Ercan Kesal, Funda Eryiğit, John Durie, Jordanco Petkovski ve Gözde Kural yer aldı.

Bu geçmiş, ‘Hızlı Tüketim’ temasının yarışmanın toplumsal meselelere odaklanan çizgisindeki yerini de belirliyor. Tüketim kavramı bu kez yalnızca satın alma ve kullanma alışkanlıklarıyla sınırlanmıyor; bireyin kendisiyle, çevresiyle ve diğer insanlarla kurduğu ilişkilerin değişimine kadar genişleyen bir çerçevede ele alınıyor.

Beş dakikada anlatılacak geniş bir dünya

11. Sabancı Vakfı Kısa Film Yarışması’na sunulacak filmlerin en fazla beş dakika uzunluğunda olması gerekiyor. Kurmaca, belgesel, animasyon ya da stop-motion gibi farklı anlatım biçimleriyle hazırlanabilecek filmlerde belirleyici koşul, ‘Hızlı Tüketim’ temasının işlenmesi. Yarışmaya katılım için yaş sınırı bulunmuyor ve başvuru ücretsiz. Bir kişi birden fazla eserle yarışmaya katılabiliyor.

Başvurulan filmin yönetmeni ve/veya yapımcısından en az birinin Türkiye Cumhuriyeti veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olması gerekiyor. Bununla birlikte yarışmaya sunulan filmin daha önce herhangi bir yerde gösterilmemiş, başka bir yarışma, festival veya platforma seçilmemiş ve ödül almamış olması şart. Başvuru sahibinin daha önce çektiği bir uzun metraj filminin bulunmaması da yarışmanın temel koşulları arasında.

Başvurular 20 Kasım 2026 Cuma günü saat 17.30’a kadar devam edecek. İlk değerlendirme, sanat yönetmeninin de dahil olduğu ve sinema ya da yarışmanın teması konusunda uzman üç kişiden oluşan ön jüri tarafından gerçekleştirilecek. Bu aşamadan sonra en az 10, en fazla 15 film finale kalacak. Finalistlerin 22 Aralık 2026’da açıklanması planlanıyor. Kazananlar ise 20 Ocak 2027’de düzenlenecek ödül töreninde duyurulacak.

Ödül kadar deneyim de yarışmanın parçası

Yarışmanın 11. yılında ‘Birincilik Ödülü’ 100 bin TL, ‘İkincilik Ödülü 75 bin TL, ‘Üçüncülük Ödülü’ ise 50 bin TL olarak belirlendi. ‘Sosyal Etki Ödülü’ de 50 bin TL değerinde ancak Sabancı Vakfı Kısa Film Yarışması’nın yapısı yalnızca ödül sistemiyle sınırlı değil. Yarışmanın önceki yıllarında finalistlerin sinema profesyonelleriyle buluşmasını sağlayan atölye ve buluşmalar düzenlendi; farklı dönemlerde Emin Alper, Alin Taşçıyan, Mehmet Açar, Ömür Atay, Özge Özpirinçci ve Tayfun Pirselimoğlu gibi isimler genç sinemacılarla bir araya geldi.

2021’de yarışmaya eklenen Sosyal Etki Jürisi de bu yaklaşımın bir parçası. Ana jüri filmleri sinemasal açıdan değerlendirirken, sosyal etki değerlendirmesi filmlerin ele aldıkları meseleleri toplumsal bağlam içinde nasıl görünür kıldıklarına odaklanıyor. Böylece kısa filmin yalnızca biçimsel ve estetik niteliği değil, ele aldığı konuyla kurduğu ilişki de yarışmanın değerlendirme yapısına dahil ediliyor.

‘Hızlı Tüketim’in sınırları

Bu yılın temasının kapsamı, yarışmanın resmi açıklamasında özellikle geniş tutuluyor. İnsan ilişkileri, psikoloji, dijital dünya, doğa ve çevre, hızlı tüketimin farklı biçimlerinin tartışılabileceği başlıklar arasında bulunuyor. Böylece kavram, yalnızca alışveriş ve maddi tüketim üzerinden değil, çağdaş yaşamın hızlanmasıyla birlikte ortaya çıkan davranış biçimleri üzerinden ele alınabilecek bir sinema konusu olarak tarif ediliyor.

Yarışma yönetmeliği ayrıca başvuru sürecinin tamamlanmasından finalistlerin açıklanmasına kadar geçen dönemde filmlere ilişkin görüntü veya görsellerin sosyal medyada paylaşılmasına sınırlama getiriyor. Finale kalan filmlerin ise Türkçe ve İngilizce altyazılı ve altyazısız gösterim kopyalarının belirlenen teknik koşullarda teslim edilmesi gerekiyor.

Kısa filmden uzun etkiye

Sabancı Vakfı’nın 2016’da başlattığı kısa film projesi, geçen on yıl içinde toplumsal sorunların sinema aracılığıyla ele alındığı kapsamlı bir yapıya dönüştü. Mülteci kadınlardan çocuk işçiliğine, ayrımcılıktan dijital yalnızlığa, iklim krizinden genç kadınların eğitim ve istihdam sorunlarına, su krizinden eğitimde eşitsizliğe uzanan farklı başlıklar, her yıl genç sinemacıların kısa film anlatılarıyla gündeme taşındı.

Bu çalışmalar bugün ‘Sabancı Kısa Film Platformu’ çatısı altında yarışmanın sınırlarını aşan bir kapsamda sürdürülüyor. ‘Kısa Film, Uzun Etki’ yaklaşımını benimseyen platform; genç sinemacıları sinema profesyonelleriyle buluşturan eğitim ve atölyelerin yanı sıra çeşitli etkinlikler ve buluşmalar düzenliyor. Platform bünyesindeki ‘Market Seçkisi’ ise finale kalamayan ancak sanatsal açıdan öne çıkan filmlerin sektör profesyonelleri ve festival temsilcileriyle buluşmasını sağlıyor. Böylece kısa film üretiminin desteklenmesi, filmlerin görünürlük kazanması ve genç sinemacıların sektörle temas kurması aynı yapı içinde ilerliyor.

2025’te eğitimde eşitsizliklere odaklanan yarışmanın ardından 11. yılında gündeme alınan ‘Hızlı Tüketim’ teması, projenin toplumsal meseleleri güncel başlıklar üzerinden ele alma çizgisinin devamını oluşturuyor. Finale kalan filmler 22 Aralık’ta, Market Seçkisi’nde yer alacak yapımlar ise 29 Aralık 2026’da açıklanacak. Yarışmanın finalistleri, 17-20 Ocak 2027 tarihleri arasında düzenlenecek özel kamp ve etkinliklere katılacak; ödül töreni de bu program kapsamında gerçekleştirilecek.