Milliyet Sanat
Milliyet Sanat » Haberler » Diğer » Yapay zekânın gördüğü, insanın unuttuğu dünya

Yapay zekânın gördüğü, insanın unuttuğu dünya

Yapay zekânın gördüğü, insanın unuttuğu dünya30 Eylül 2026 - 05:09
Yurtdışında Vikki Bardot adıyla tanınan yönetmen Gizem Avcıoğlu’nun ilk uzun metraj filmi “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”, 36. FilmFestival Cottbus’un Ana Yarışması’na seçildi.
Suzan Somalı Sönmez
ssomalisonmez@gmail.com
 
Sinemada teknoloji çoğu zaman hikâyeyi anlatmanın yeni bir aracı olarak ortaya çıkıyor. “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep” ise teknolojiyi yalnızca bir araç olarak kullanmakla kalmıyor; insanın teknolojiyle kurduğu ilişkinin kendisini filmin anlatısının parçasına dönüştürüyor. Yurt dışında Vikki Bardot adıyla tanınan yönetmen Gizem Avcıoğlu’nun ilk uzun metraj filmi, 36. FilmFestival Cottbus’un Ana Yarışması’na seçildi. 3-8 Kasım 2026 tarihlerinde Almanya’nın Cottbus kentinde gerçekleştirilecek festival, 1991’den bu yana Orta ve Doğu Avrupa sinemasına odaklanıyor. Festivalin ‘Feature Film Competition’ bölümü uzun metraj filmlerin yanı sıra deneysel nitelikteki yapımlara da açık. Türkiye de festivalin uygun film üretim coğrafyaları arasında yer alıyor.
 
 
Yönetmen Vikki Bardot
 
“Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”, sürekli bağlantıda olma hâli ve durmaksızın bilgiye maruz kalmanın yarattığı yabancılaşmayı ele alıyor. Yarı otobiyografik özgün bir senaryodan hareket eden film, insanın giderek makineleşmesini ve bunun beraberinde getirdiği manevi kopuşu kadın figürleri üzerinden izliyor. Sentetik görüntüler, yapay zekâ aracılığıyla oluşturulan görsel dünya ve yönetmenin kendi sesinden oluşturulan ses klonu, filmin anlattığı dünyayla üretim yöntemini aynı zeminde buluşturuyor.
 
Perec’in “Uyuyan Adam”ından kadınlara
 
Filmin çıkış noktalarından biri Georges Perec’in 1967 tarihli “Uyuyan Adam” romanı. Perec’in Bernard Queysanne ile birlikte sinemaya uyarladığı 1974 tarihli “The Man Who Sleeps” de filmin referansları arasında bulunuyor. Ancak “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”, bu anlatının doğrudan bir uyarlaması değil. Vikki Bardot ve Alkan Avcıoğlu’nun birlikte kaleme aldığı özgün senaryo, Perec’in çıkış noktasını günümüzün hiperbağlantılı dünyasına taşıyor.
 
Perec’in eserindeki erkek karakterin yerini burada kadın figürleri alıyor. Film tek bir kişinin hikâyesine bağlı kalmak yerine birbirinin yerini alan kadınlar üzerinden ilerliyor. Böylece bireysel bir yabancılaşma deneyimi, daha geniş bir toplumsal ve teknolojik dönüşümün parçası hâline geliyor.
“Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”in dünyasında insan sürekli bakıyor, izliyor, bilgi topluyor ve bağlantı kuruyor. Ancak bütün bu bağlantıya rağmen görme ve hissetme kapasitesi azalıyor. Filmin temel sorularından biri de bu çelişkide ortaya çıkıyor: Her şeyi görebildiğimiz bir dünyada gerçekten ne kadarını görüyoruz?
 
 
“Uyuyan Kadın”
 
Görüntünün de yapay olduğu bir sinema
 
Filmin yapay zekâ kullanımı, yalnızca birkaç görüntünün üretiminde kullanılan yardımcı bir teknik değil. “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”in görsel dünyası sentetik görüntüler üzerine kuruluyor. Yönetmen aynı zamanda filmin görüntü yönetmenliğini, kurgusunu ve ses çalışmalarını da üstleniyor.
Film, 50 bini aşkın ayrı plandan oluşan bir görüntü havuzundan kurgulandı. Bu malzemenin bir uzun metraj filme dönüşmesi ise iki yıl sürdü. Ortaya çıkan çalışma 80 dakika uzunluğunda, İngilizce ve renkli olarak hazırlandı.
 
Yapay zekânın filmin ses dünyasındaki karşılığı da görüntüden farklı değil. Anlatımda yönetmenin kendi sesinden oluşturulan bir ses klonu kullanılıyor. Böylece filmin anlatıcısının sesi, gerçek bir insan sesinden yola çıksa da doğrudan insan tarafından kaydedilmiş bir ses olmaktan çıkıyor. İnsan ile sentetik olan arasındaki sınır, filmin hem konusu hem de üretim biçimi üzerinden tekrar tekrar kuruluyor.
 
Müziklerini Tokyo Drifters’ın hazırladığı, görüntü operasyonları asistanı olarak Ömer Can Acıoğlu’nun görev aldığı filmim yapımcılığını Vikki Bardot ve Alkan Avcıoğlu üstlenirken filmin yapım şirketi Spongeworthy Studio. Türkiye dağıtımı ise Başka Sinema tarafından gerçekleştiriliyor.
 
Resnais’den Akerman’a uzanan sinema hafızası
 
“Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”in yapay zekâ kullanımı, filmin sinema tarihinden bağımsız bir teknoloji gösterisine dönüşmüyor. Film, deneme-film biçiminden besleniyor ve kurmaca, hafıza ve düşünce arasındaki sınırları belirsizleştiriyor.
 
Yapımın sinemasal referansları arasında Alain Resnais, Chris Marker, Michelangelo Antonioni ve Chantal Akerman bulunuyor. Bu isimlerin ortak noktalarından biri, klasik anlatının sınırlarını genişleten, zaman, hafıza, bilinç ve gündelik hayat arasındaki ilişkileri sinemanın biçimsel olanakları üzerinden araştıran filmler üretmeleri.
 
“Uyuyan Kadın /A Woman Asleep”de benzer bir biçimsel arayışı yapay zekâ çağının görsel araçlarıyla sürdürüyor. Bu açıdan filmde teknoloji, geleneksel sinema dilinin yerine geçen bir unsurdan çok, yeni bir anlatı alanı açmak için kullanılan üretim yöntemi olarak konumlanıyor.
 
 
“Uyuyan Kadın”
 
Cottbus’ta yapay zekâ ile sinemanın buluşması
 
“Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”in 36. FilmFestival Cottbus’un Ana Yarışması’na seçilmesi, filmin uluslararası festival yolculuğunda önemli bir aşama oluşturuyor. Almanya’nın Brandenburg eyaletindeki Cottbus kentinde düzenlenen FilmFestival Cottbus, 3-8 Kasım 2026 tarihleri arasında 36. kez sinemaseverlerle buluşacak. 1991’de kurulan festival, özellikle Orta ve Doğu Avrupa’nın güncel sinemasına odaklanıyor; her yıl uzun metraj, kısa film ve belgesellerden oluşan geniş bir seçkiyi izleyiciyle buluşturuyor. Festivalin resmi programında 2026’dan itibaren üç ana yarışma bulunuyor: ‘Feature Film Competition’, ‘Short Film Competition’ ve bu yıl ilk kez düzenlenen ‘GenNext’.
Festivalin merkezindeki ‘Feature Film’ Competition yalnızca geleneksel anlatı sinemasına değil, uzun metraj niteliğindeki belgesel ve deneysel çalışmalara da açık. Yönetmeliğe göre yarışmaya 1 Ocak 2025 itibarıyla tamamlanmış, en az 50 dakika süreli filmler kabul ediliyor. Yarışmanın kapsamı Orta ve Doğu Avrupa ile komşu ülkelerde üretilen filmleri içeriyor ve Türkiye de festivalin belirlediği film üretim coğrafyaları arasında yer alıyor. Ayrıca festival, özellikle yönetmenin ilk beş uzun metrajından biri olan yapımlara ağırlık veriyor. Bu açıdan “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”, Vikki Bardot’nun ilk uzun metrajı olmasıyla yarışmanın genç ve yeni sinema seslerine verdiği önemle de örtüşüyor.
Cottbus’un programı yalnızca yarışma filmlerinden oluşmuyor. Festival, her yıl yaklaşık 140 filmi farklı bölümlerde izleyiciyle buluştururken atölyeler, ustalık sınıfları, söyleşiler, paneller ve film eğitim programları da düzenliyor. Festivalin resmi tanımında Cottbus, güncel Orta ve Doğu Avrupa sinemasının önde gelen uluslararası festivallerinden biri olarak konumlandırılıyor. Programda sanat sinemasından türe, belgeselden deneysel çalışmalara kadar farklı tür ve anlatım biçimlerine yer veriliyor.
 
‘Ana Yarışma’da filmler uluslararası bir jüri tarafından değerlendiriliyor. 2026 edisyonunda ‘Feature Film Competition’ın ‘En İyi Film Ödülü’ 15 bin Euro ve ‘LUBINA’ adlı festival heykelciğiyle birlikte verilecek. Yarışmada ayrıca 5 bin Euro’luk öne çıkan bireysel performansa verilen bir ödül bulunuyor. 36. festivalin jüri üyeleri ise festival yönetimi tarafından belirlenerek festival öncesinde açıklanacak.
Festivalin gösterimleri Cottbus’taki farklı sinema ve kültür mekânlarına yayılıyor. Başlıca gösterim noktaları arasında tarihi Weltspiegel Filmtheater, Obenkino ve Glad-House bulunuyor. Film gösterimlerinin yanı sıra yönetmen, oyuncu ve yapımcılarla söyleşiler, paneller, sergiler ve konserler de festival programının parçaları arasında yer alıyor.
 
Cottbus’un “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep” açısından bir başka özelliği de filmin biçimsel yaklaşımıyla yarışmanın kapsamının kesişmesi. Yapay zekâ üretimi sentetik görüntüler, yönetmenin kendi sesinden oluşturulan ses klonu ve deneme-film yapısı üzerinden ilerleyen 80 dakikalık film, klasik kurmaca sinemanın sınırları içinde kalmayan bir çalışma. Festival yönetmeliğinin uzun metraj niteliğindeki deneysel yapımları da Ana Yarışma kapsamında değerlendirmesi, filmin Cottbus seçkisindeki yerini bu açıdan anlamlı kılıyor.
 
“Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”in Cottbus seçkisinden önceki uluslararası yolculuğunda Berlin de bulunuyor. Filmin ilk fragmanı Şubat 2026’da Variety üzerinden yayınlandı. Yapım, aynı ay Berlin Film Festivali kapsamında düzenlenen Avrupa Film Pazarı’nda uluslararası sinema endüstrisinin karşısına çıktı.
 
Yapay zekâdan önce başlayan bir çalışma
 
Gizem Avcıoğlu’nun yapay zekâ ile sanatsal üretimi “Uyuyan Kadın”la başlamıyor. Vikki Bardot adıyla çalışmalarını sürdüren sanatçı, yapay zekâ ve sanat alanındaki üretimleriyle uluslararası sergilerde yer aldı ve 2023’te bu konu üzerine TEDx konuşması gerçekleştirdi. Yapay zekâ ile ürettiği video çalışmaları da “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”den önce farklı platformlarda gösterildi.
Sanatçının Alkan Avcıoğlu ile birlikte çalıştığı “Gerçek Ötesi / Post Truth da yapay zekâ üretimi sinemanın Türkiye’deki örneklerinden biri oldu. Spongeworthy Studio imzalı yapım, yapay zekânın sinemada kullanımını belgesel formu üzerinden ele aldı. “Uyuyan Kadın / A Woman Asleep” ise bu üretim pratiğini deneysel kurmaca alanına taşıyor.
 
Bardot, yapay zekâ sinemasına yaklaşık beş yıldır odaklandığını belirtiyor. Ona göre bu teknolojinin bağımsız sinema açısından asıl imkânı, büyük bütçeler gerektiren görsel dünyaların yeniden üretilmesinden çok, geleneksel finansman modellerinin dışında kalabilecek kişisel ve biçimsel olarak iddialı projelerin gerçekleştirilebilmesi.
 
Sinemada yeni bir üretim modeli
 
“Uyuyan Kadın / A Woman Asleep”in önemi yalnızca yapay zekâ kullanmasından kaynaklanmıyor. Filmin senaryosundan görüntü üretimine, ses tasarımından kurguya kadar üretim sürecinin farklı aşamalarında bu teknolojinin kullanılması, geleneksel film yapım sürecinden ayrılan bir model ortaya koyuyor.
 
Bu modelin karşısında ise hâlâ klasik sinema soruları duruyor: Yönetmenin konumu nedir? Görüntünün sahibi kimdir? Bir sanatçının sesi yapay olarak yeniden üretildiğinde o ses kime aittir? Ve yapay zekâ tarafından oluşturulan görüntülerden oluşan bir film, sinema dilini değiştirmek için mi, yoksa yalnızca yeni bir teknoloji kullanmak için mi yapılmaktadır?
 
“Uyuyan Kadın / A Woman Asleep” bu sorulara doğrudan yanıt vermek yerine onları filmin yapısının içine yerleştiriyor. İnsan ile makine, gerçek ile sentetik, hafıza ile kurmaca arasındaki sınırlar filmin anlatısında olduğu kadar üretiminde de birbirine karışıyor.
 
Filmin Türkiye’deki sinema yolculuğu da şimdiden şekillenmiş durumda. Başka Sinema, “Uyuyan Kadın /A Woman Asleep”in Türkiye haklarını aldı ve filmin 2027 ilkbaharında 20 şehirde gösterime girmesi planlanıyor. Böylece Cottbus’taki festival gösteriminin ardından yapımın yapay zekâ ile üretilmiş deneysel bir film olarak yalnızca festival izleyicisiyle değil, Türkiye’deki sinema seyircisiyle de buluşması bekleniyor.
 
“Uyuyan Kadın /A Woman Asleep”
 
2026, Türkiye, 80 dakika
İngilizce, Renkli DCP
Yönetmen: Vikki Bardot
Senaryo: Vikki Bardot, Alkan Avcıoğlu
Yapım: Spongeworthy Studio
Yapımcılar: Vikki Bardot, Alkan Avcıoğlu
Görüntü Yönetimi: Vikki Bardot
Kurgu: Vikki Bardot, Alkan Avcıoğlu
Müzik: Tokyo Drifters
Ses: Vikki Bardot
Görüntü Operasyonları Asistanı: Ömer Can Acıoğlu
Dağıtım: Başka Sinema
 
Etiketler: yapay zekâ  Gizem Avcıoğlu  Vikki Bardot