Sinema tarihi çoğu zaman filmler, yönetmenler ve oyuncular üzerinden anlatılır. Oysa bir filmin hafızalara yerleşmesinde afişlerin, vitrin düzenlemelerinin, lobi kartlarının ve sinema salonlarının önünü süsleyen ışıklı panoların da en az filmin kendisi kadar önemli bir payı bulunur. İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren İstanbul Sinema Ofisi'nin ev sahipliği yaptığı "Perdeden Önce: Erol Ağakay Mimeray Arşivi" sergisi, Türk sinemasının bu görünmeyen belleğini gün yüzüne çıkarıyor. Sergi, Yeşilçam'ın kamusal yüzünü oluşturan grafik tasarımları, tanıtım materyallerini ve sinema kültürünün gündelik yaşamdaki izlerini bir araya getirerek ziyaretçileri filmlerin perdeye çıkmadan önce başlayan yolculuğuna davet ediyor.

 

 

 

Serginin merkezinde yer alan Mimeray Arşivi, Türk sinemasının tanıtım ve reklam tarihine ışık tutan en kapsamlı özel koleksiyonlardan biri olma özelliği taşıyor. Temelleri Hasan Mithat Ağakay tarafından atılan, daha sonra Erol Ağakay'ın geliştirdiği ve üç kuşak boyunca zenginleşerek bugüne ulaşan arşiv; yalnızca afiş üretiminin değil, Türkiye'de sinema kültürünün kamusal alandaki temsilinin de izlerini taşıyor.

 

El boyaması sinema afişleri, lobi kartları, sinema fenerleri, vitrin tasarımları, billboard uygulamaları ve tanıtım malzemeleri, sinemanın yalnızca gösterim salonlarında değil, kent yaşamının içinde nasıl görünür hâle geldiğini belgeleyen önemli kültürel nesneler olarak sergide bir araya geliyor. Bu çalışmalar, dönemin grafik anlayışını, tipografi kullanımını, yıldız sistemini ve seyirciyle kurulan görsel iletişim biçimini de yansıtan tarihsel belgeler niteliği taşıyor.

 

 

 

Türk sinemasında özellikle 1950'lerden itibaren gelişen afiş kültürü, Yeşilçam'ın en önemli tanıtım araçlarından biri oldu. Dijital baskı teknolojilerinin henüz kullanılmadığı yıllarda afişler büyük ölçüde ressamlar tarafından elde hazırlanıyor, her film için özgün illüstrasyonlar üretiliyor ve bu çalışmalar çoğu zaman filmin kendisi kadar güçlü bir görsel kimlik oluşturuyordu.

 

Sergide yer alan eserler de yalnızca bir filmi duyurmanın ötesine geçiyor. Her biri, gösterime girdikleri dönemin estetik anlayışını, kent yaşamını, ticari kültürünü ve sinema izleme alışkanlıklarını belgeleyen görsel tanıklar olarak öne çıkıyor. Bugün dijital ortamda hazırlanan film kampanyalarının aksine, bu materyaller sinemanın fiziksel kent mekânıyla kurduğu ilişkinin en somut örnekleri arasında yer alıyor.

 

 

 

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan İstanbul Sinema Ofisi, kentin sinema üretimini destekleyen yeni bir merkez olarak faaliyet gösteriyor. Ulusal ve uluslararası film yapımlarına operasyonel destek sağlamanın yanı sıra sektör temsilcileri, akademisyenler ve genç sinemacılar arasında iş birlikleri geliştirmeyi amaçlayan merkez, sergiler, söyleşiler ve eğitim programlarıyla da sinema kültürüne katkıda bulunuyor.

 

 

"Perdeden Önce: Erol Ağakay Mimeray Arşivi" sergisi, bu yaklaşımın ilk kapsamlı kültürel projelerinden biri olarak dikkat çekiyor. Sergi, yalnızca nostaljik bir Yeşilçam seçkisi sunmak yerine, sinema tarihini tasarım, reklam, grafik sanatları ve kent kültürü ekseninde yeniden okumayı öneriyor.

 

 

Bir filmin yolculuğu kameranın çalışmasıyla değil, seyircide merak uyandıran ilk görselin ortaya çıkmasıyla başlıyor. "Perdeden Önce: Erol Ağakay Mimeray Arşivi", sinema salonlarının önünde asılı afişlerden sokakları süsleyen billboardlara kadar uzanan bu görsel hafızayı bir araya getirerek Yeşilçam'ın tanıtım dünyasını yeniden görünür kılıyor. Geçmişin sinema kültürünü kamusal belleğin ayrılmaz bir parçası olarak ele alan sergi, Türk sinemasının perde öncesindeki hikâyesini bugünün izleyicisiyle buluşturuyor.

 

İstanbul Sinema Ofisi'nde düzenlenen "Perdeden Önce: Erol Ağakay Mimeray Arşivi", 12 Mayıs 2027 tarihine kadar pazartesi günleri dışında her gün 10.00-19.00 saatleri arasında ücretsiz olarak ziyaret edilebilecek.